Quyết định Giám đốc thẩm số 03/2014 của Hội đồng thẩm phán TAND Tối cao do Chánh án Trương Hòa Bình ký. Ảnh: Nguyên Phê

Trải qua nhiều cấp Tòa phán xét, mới đây, Hội đồng thẩm phán TAND Tối cao do Chánh án Trương Hòa Bình ký Quyết định (QĐ) số 03/2014/HC-GĐT, thì chân lý mới được hiện hữu.

Như Báo Thanh tra đã phản ánh, vụ tranh chấp đất đai giữa 2 nhà số 30 và 32 Lê Lai, Đà Nẵng chưa được giải quyết thấu đáo, thậm chí còn đi vào bế tắc khi UBND TP ban hành QĐ giải quyết khiếu nại của ông Kế vòng vo, không đúng bản chất, buộc ông Kế khởi kiện ra Tòa.

Tại Bản án sơ thẩm số 05/2012/HCST ngày 19/10/2012 của TAND TP Đà Nẵng và Bản án phúc thẩm thẩm số 14/2013/HC-PT ngày 28/1/2013 của Tòa phúc thẩm TAND Tối cao tại Đà Nẵng đều bác đơn của ông Kế trong việc hủy QĐ số 13744/QĐ-UB ngày 12/12/2001 của UBND TP về cấp Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở (GCNQSHNƠ) và quyền sử dụng đất ở (QSDĐƠ) cho bà Huyền Tôn Nữ Thị Oai (số 30 Lê Lai) và hủy một phần QĐ số 8715/QĐ-UBND ngày 12/11/2010 của UBND TP về giải quyết phần diện tích đường luồng giữa 2 nhà. Không đồng tình, ông Kế tiếp tục gửi đơn đề nghị xem xét theo trình tự giám đốc thẩm.

Trên cơ sở Kháng nghị Giám đốc thẩm số 19/2013/KN-HC đối với Bản án hành chính phúc thẩm số 14/2013/HC-PT do Phó Chánh án TAND Tối cao Nguyễn Sơn ký, Hội đồng thẩm phán TAND Tối cao do Chánh án Trương Hòa Bình đã ký Quyết định Giám đốc thẩm số 03/2014/HC-GĐT.

Theo đó, đối với yêu cầu hủy QĐ số 13744 của UBND TP, QĐ Giám đốc thẩm nêu rõ: Trong Văn tự lập ngày 25/7/1975, bà Võ Thị Kim Sa bán 1 gian thuộc nhà số 16 Lê Lai cho bà Oai có kích thước 4x17m, không ghi diện tích sử dụng chung. Qua Trích lục tạm thời ngày 3/11/1975 của Ty Quản lý nhà đất và Công trình công cộng Quảng Đà, cùng Trích lục họa đồ số 352/L249, tờ bản đồ số 9 (cũ), tức tờ số 3 bản đồ số 9 sau này thuộc khu phố Thạch Thang, Đà Nẵng, thể hiện tổng diện tích nhà đất của bà Oai là 91m². Tại Văn tự mua bán nhà ngày 20/4/1976, bà Sa bán cho ông Kế ngôi nhà bề ngang 9m, bề sâu 14m, sân trước bề ngang 9m, chiều dài 3,5m, cũng thuộc nhà số 16 Lê Lai. Như vậy, tổng diện tích nhà ông Kế là 157,5m² đất.

Năm 2001, khi bà Oai lập thủ tục xin cấp giấy chứng nhận, có Biên bản ngày 26/9/2001 do Sở Địa chính - Nhà đất (cũ) xác định hiện trạng, ranh giới, mốc giới thửa đất, đã ghi bề ngang là 4,46m và thêm phần chung (chiếm vào sân sau, phần hông và một phần sân trước nhà của ông Kế). Biên bản tứ cận lập ngày 26/9/2001 có chữ ký của ông Tổ trưởng dân phố số 52 ghi ngày 25/9/2001 (ký trước 1 ngày) và không có chữ ký xác nhận của ông Kế.

Ngoài ra, biên bản còn nêu: “Về phía Tây lấy tường nhà của chủ hộ làm ranh giới”, nhưng khi đo vẽ bề ngang khu đất thể hiện 4,46m, vượt qua cả tường nhà bà Hương và lấn vào phần đất nhà ông Kế 0,1m chiều ngang, cùng chiều dài là 17,5m.

Việc UBND TP dựa vào QĐ số 1014/QĐ-UB ngày 18/6/1996 và QĐ số 1154/QĐ-UB ngày 13/3/1999, là các quyết định giải quyết tranh chấp đường luồng giữa 2 nhà và biên bản xác định hiện trạng ranh giới thửa đất để cấp GCNQSHNƠ&QSDĐƠ số 3401032470 cho bà Oai với tổng diện tích 100,3m² đất, không hề đối chiếu với những chứng từ gốc xác định diện tích, nên bề ngang nhà từ 4,46m lại ghi tăng lên thành 4,56m và trang 2 của giấy chứng nhận thể hiện phần diện tích sử dụng chung là 26,6m² đất.

Tại Biên bản xem xét thẩm định tại chỗ ngày 21/8/2012 do TAND TP lập, thể hiện kết quả đo đạc bề ngang nhà ông Kế 8,97m (trừ hàng trụ bị bà Hương lấn chỉ còn 8,77m) và khoảng cách giữa 2 bức tường cũ của bà Hương là 4,02m. Kết quả này phù hợp với giấy tờ mua bán nhà của ông Kế là 9m và nhà của bà Hương là 4m chiều ngang, nhưng chênh lệch so với biên bản lập ngày 26/9/2001. Tuy nhiên, khi giải quyết vụ án, cả 2 cấp Tòa đã không xem xét đến tình tiết này, là có sai sót trong việc đánh giá chứng cứ.

Đồng thời, Tòa cho rằng, việc UBND TP đã căn cứ vào QĐ số 1014 và QĐ số 1154 giải quyết tranh chấp giữa hộ ông Kế và bà Oai để cấp giấy chứng nhận cho bà Oai đúng pháp luật, là không chính xác. Bởi lẽ, các quyết định này là giải quyết việc ông Kế tự ý bao chiếm đường luồng sử dụng chung có chiều rộng khoảng 1m, chưa công nhận diện tích này cho ai. Mặt khác, việc công nhận đường luồng là phần đất của chung cũng chưa hợp lý, vì theo văn tự mua bán gốc thì phần đường luồng tuy có thời gian sử dụng chung, nhưng nằm trên phần đất ông Kế mua của bà Sa; không có phần diện tích này trong Văn tự mua bán giữa bà Oai và bà Sa.

Như vậy, việc cấp GCNQSHNƠ&QSDĐƠ cho bà Oai không căn cứ vào các giấy tờ gốc của các cơ quan quản lý Nhà nước về đất đai, mà lại căn cứ vào hiện trạng sử dụng, trong khi phần hiện trạng lại chưa được xác định chính xác.

Đối với yêu cầu hủy một phần QĐ số 8715 của UBND TP, đây là QĐ giải quyết QSD phần đất đường luồng giữa 2 nhà. Theo QĐ này, phần diện tích đất tính từ da tường nhà bà Trần Thị Thanh Hương (thừa kế bà Oai) về phía Tây giao cho hộ ông Kế sử dụng. QĐ Giám đốc thẩm nêu rõ: QĐ số 8715 không thi hành được vì không thỏa mãn 2 gia đình; vả lại giao cho ông Kế sử dụng đất sát tường nhà bà Hương lấy thẳng, vậy phần móng tường nhà bà Hương và hàng cột ra thêm 20cm trên phần đất giao cho ông Kế sẽ tính ra sao?

Tòa cấp sơ thẩm chưa làm rõ phần diện tích bị khiếu kiện, nhận định chưa đúng bản chất vụ án, không xác minh, đối chiếu phần diện tích giữa văn tự mua bán nhà gốc với diện tích đo đạc thực tế để giải quyết vụ án một cách tòan diện, xử bác yêu cầu của ông Kế là không phù hợp, làm ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự. Vì vậy, cần phải hủy bản án phúc thẩm để giải quyết lại theo hướng chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông Kế, hủy QĐ số 13744 của UBND TP Đà Nẵng về cấp GCNQSHNƠ&QSDĐƠ cho bà Hương và QĐ số 8715 của UBND TP về giải quyết phần diện tích đường luồng giữa 2 nhà; hướng dẫn ông Kế khởi kiện đòi bồi thường dân sự tranh chấp lối đi tại Tòa Dân sự.

Quyết định Giám đốc thẩm số 03/2014/HC-GĐT đã tuyên hủy Bản án hành chính phúc thẩm số 14/2013/HC-PT của Tòa phúc thẩm TAND Tối cao tại Đà Nẵng và giao hồ sơ vụ án cho Tòa này xét xử phúc thẩm lại theo đúng quy định của pháp luật.

Nguyễn Phê