Năm 1960, gia đình ông Hoàng Quang Bành (số 26, đường Hùng Vương, phường Hòa Lạc, TP Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh) hiến tặng thửa đất vườn tạp cho Hợp tác xã Vạn Xuân. Trong quá trình quản lý, Hợp tác xã Vạn Xuân đã giao thửa đất vườn này cho gia đình bà Nguyễn Thị Lưu sử dụng để trồng hoa màu.

Thực hiện chủ trương theo Chỉ thị 18/CP của Chính phủ, ngày 7/9/2004, bà Cao Thị Vân (con gái bà Nguyễn Thị Lưu) đã xin đăng ký quyền sử dụng đất đối với thửa vườn tạp. UBND xã Vạn Xuân đã kiểm tra thực địa, lập biên bản thể hiện, trên thửa đất có 2 ngôi nhà và sân vôi. Hội đồng đăng ký đất xã Vạn Xuân đã tổ chức xét duyệt và xác định nguồn gốc thửa đất là do nhận chuyển nhượng, thời điểm sử dụng từ ngày 20/11/1999.

Năm 2005, UBND thị xã Móng Cái (nay là TP Móng Cái) đã ban hành quyết định hợp thức hóa đất ở cho 101 hộ dân, trong đó có gia đình bà Cao Thị Vân được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng 300,8m2 đất. Song thực tế, trên thửa đất vườn không có 2 ngôi nhà và sân vôi.

Qua xác minh của Thanh tra tỉnh, Trưởng thôn 10B và gia đình bà Lưu đều thừa nhận, gia đình chỉ dựng một căn nhà tạm để trông coi hoa màu. Gia đình bà không sinh sống ổn định trên thửa đất này và cũng chỉ sử dụng vào mục đích sản xuất nông nghiệp. Hồ sơ hợp thức hóa quyền sử dụng đất cũng không có giấy tờ thể hiện việc ai chuyển nhượng thửa đất này cho bà Vân.

Trong thời gian này, ông Bành cũng khiếu nại đòi lại thửa đất vườn tạp. Đơn đề nghị công nhận quyền sử dụng thửa đất vườn của ông Bành được ông Ngô Thiết Kế, Chủ tịch UBND xã Vạn Xuân ký xác nhận với nội dung “qua kiểm tra mảnh đất trong đơn trình bày có chữ ký trên, hiện xã chưa giao cho ai. Nay ông Bành xin lại có diện tích 350m2”.

Song, khi làm việc với Thanh tra tỉnh, ông Ngô Thiết Kế khẳng định: khi đi kiểm tra thực địa thửa đất để xác nhận vào đơn, ông Bành đã chỉ vào thửa đất khác với thửa đất mà ông Bành đang đề nghị cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Được biết, thửa đất vườn tạp trên gắn liền với đất thổ cư lâu đời của gia đình ông Bành. Sau khi hiến tặng đất vườn cho Hợp tác xã, do chiến tranh biên giới, năm 1984, ông Bành đã bán toàn bộ nhà cửa trên đất thổ cư cho ông Vi Văn Pầu và chuyển đến nơi sơ tán ở km12 xã Hải Đông, sau đó chuyển về sinh sống tại nhà 26 đường Hùng Vương do Nhà nước cấp. Từ đó, gia đình ông Bành không quản lý sử dụng thửa đất vườn và không làm nghĩa vụ gì với Nhà nước.

Theo Thanh tra tỉnh, việc hợp thức hóa quyền sử dụng thửa đất vườn cho bà Vân là chưa đúng trình tự thủ tục và không đúng với hiện trạng sử dụng đất.  Căn cứ khoản 2, Điều 10, Luật Đất đai năm 2003; điểm b, khoản 1, Điều 4, Nghị định 181/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ “Nhà nước không thừa nhận việc đòi lại đất và không xem xét giải quyết khiếu nại về việc đòi lại đất mà Nhà nước đã giao cho người khác sử dụng theo các chính sách ruộng đất trước ngày 15/10/1993 trong các trường hợp: đất đã hiến tặng cho Nhà nước, cho Hợp tác xã và cho tổ chức khác, cho hộ gia đình, khiếu nại của ông Bành đòi lại thửa đất vườn tạp cũng không có cơ sở để xem xét giải quyết.

UBND tỉnh Quảng Ninh đã ra quyết định bác khiếu nại của ông Bành. Đồng thời, yêu cầu UBND TP Móng Cái chỉ đạo Hội đồng đăng ký đất tại xã Vạn Xuân, Phòng Tài nguyên Môi trường kiểm điểm làm rõ những sai sót trong quá trình xét duyệt hồ sơ hợp thức hóa cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bà Vân; xác minh làm rõ quá trình quản lý sử dụng, trên cơ sở đó xem xét giải quyết theo quy định của pháp luật.

Hà Nguyên