D.A nghìn tỷ nằm ở vị trí rất “đắc địa” bên cạnh quốc lộ 1A.

Nhà máy thép nghìn tỷ chẳng thấy đâu, thay vào đó là vài chiếc container và một số máy móc trộn bê tông nằm ngổn ngang với một số biển báo què quặt.
   
Nhập khẩu thiết bị trên giấy

D.A có tổng mức đầu tư 1.035 tỷ đồng, chia làm 2 giai đoạn: Giai đoạn I với công suất 250.000 tấn/năm. Giai đoạn II đưa công suất lên gấp đôi - 500.000 tấn/năm với mức đầu tư thêm 3.200 tỷ đồng.

Tại lễ khởi công, Cty Anh Trang cho biết, tháng 12/2009 sẽ xuất mẻ hàng đầu tiên phục vụ nhu cầu thị trường trong và ngoài nước, thu hút khoảng 1.000 lao động và khoảng 1.000 lao động ở các mỏ quặng sắt, các loại dịch vụ khác phục vụ nhà máy, đóng góp cho ngân sách từ 100 - 120 tỷ đồng/năm...

Biển giới thiệu D.A nghìn tỷ của Cty Anh Trang không lớn hơn tấm áp phích thông báo rửa xe máy ở một vùng nông thôn.

Tuy nhiên đến nay, chẳng thấy nhà máy thép đâu, chỉ tiếc cho hơn 73,7ha đất của nông dân xã Quảng Phú bị thu hồi cấp cho D.A để phơi nắng, phơi sương. Trong khi đó, người dân xã Quảng Phú thừa lao động, thiếu đất canh tác, không có công ăn việc làm. Chưa kể, nhiều chủ đầu tư khác có đầy đủ năng lực lại không xin được địa điểm giao đất phù hợp với D.A…
 
Ông Phan Xuân Vinh, Phó Trưởng ban Khu kinh tế Hòn La tỉnh Quảng Bình nói: “Cho đến thời điểm này, Cty Anh Trang vẫn chưa giải quyết xong vấn đề đền bù, giải phóng mặt bằng. Nếu vào thời điểm này, Cty Anh Trang thực hiện được D.A thì số tiền phải tăng lên gấp đôi so với trước đây. Bên cạnh đó, Cty Anh Trang không những chậm tiến độ mà trong quy trình xây dựng còn bị UBND huyện Quảng Trạch xử phạt 15 triệu đồng vi phạm hành chính trong hoạt động kinh doanh bất động sản, khai thác, sản xuất, kinh doanh vật liệu xây dựng, quản lý công trình hạ tầng kỹ thuật, quản lý phát triển nhà... gây rắc rối cho chính quyền sở tại và Khu kinh tế Hòn La”.

Ông Phan Xuân Vinh - Phó Trưởng ban Khu kinh tế Hòn La

Theo báo cáo ngày 15/12/2010 của Cty Anh Trang, tổng mức đầu tư của D.A là 1.035 tỷ đồng. Trong đó, Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB) đồng ý cho Cty vay 70% (619,5 tỷ đồng) tổng mức đầu tư xây dựng cơ bản của D.A. Vốn tự có của chủ đầu tư là 30% (265,5 tỷ đồng).

VDB - Chi nhánh Quảng Bình đã giải ngân cho D.A như sau: Tháng 4/2009, giải ngân cho hạng mục san nền 2 tỷ đồng; tháng  4/2010, giải ngân xây dựng cơ bản của nhà máy 52 tỷ đồng; tháng 8/2010, hợp đồng cung cấp, lắp đặt thiết bị chính của nhà máy 187,84 tỷ đồng. Như vậy, tính đến thời điểm này, VDB - Chi nhánh Quảng Bình đã giải ngân cho Cty Anh Trang 241,84 tỷ đồng, trong đó có 187,84 tỷ đồng để mua thiết bị từ Trung Quốc.

Tuy nhiên, hơn 2 năm trôi qua, không hiểu số tiền này được bà Mai Thị Lâm, Giám đốc Cty Anh Trang sử dụng vào mục đích gì mà các máy móc thiết bị hiện đại được nhập khẩu từ Trung Quốc vẫn chỉ… nằm trên giấy.

Trước nghi vấn của dư luận, đại diện Cty Anh Trang khẳng định: Tính đến cuối năm 2010 đã giải ngân cho D.A 467 tỷ đồng.

Trao đổi với PV Báo Thanh tra về vấn đề chứng minh vốn đối ứng của Cty Anh Trang, bà Nguyễn Thị Dung, Giám đốc VDB - Chi nhánh Quảng Bình nói: “Trước khi giải ngân, chúng tôi đã thận trọng xác minh năng lực của Cty Anh Trang và thấy rằng Cty đủ điều kiện để giải ngân”.

Bà Nguyễn Thị Dung, Giám đốc VDB - Chi nhánh Quảng Bình khẳng định “sẽ thu hồi được công nợ từ Cty Anh Trang”

Khi đề cập đến số tiền đã được giải ngân rất lớn nhưng cho đến thời điểm này, D.A vẫn nằm phơi nắng, phơi sương, VDB sẽ thu hồi công nợ từ Cty Anh Trang thế nào, bà Dung cho biết: “VDB - Chi nhánh Quảng Bình sẽ có cách để thu hồi công nợ từ Cty Anh Trang”. Nhưng, khi chúng tôi hỏi “bằng cách nào” thì bà Dung lảng sang chuyện khác.

Khó hiểu việc thu hồi đất

Khi chưa khởi công, Sở Tài nguyên và Môi trường tham mưu cho UBND tỉnh Quảng Bình tạo điều kiện cho Cty Anh Trang thu hồi giai đoạn I là 31ha đất để làm D.A.

Việc đền bù cho các hộ dân chưa xong thì Sở này tiếp tục tham mưu tỉnh thu hồi thêm 42ha đất cho Cty Anh Trang rồi để hoang. Và, cho đến nay, việc đền bù vẫn chưa xong, trong khi giá đền bù đã tăng lên gấp đôi!

Theo báo cáo ngày 15/10/2010, trong vòng 4 năm xây dựng, tổng số tiền đã giải ngân để xây dựng nhà máy lên đến 708 tỷ đồng. Trên thực tế, với hiện trạng này, báo cáo của Cty Anh Trang hoàn toàn không thuyết phục.

Trao đổi với chúng tôi, ông Võ Thanh Xuân, Chủ tịch UBND xã Quảng Phú bức xúc: “Khi khởi công, bà Mai Thị Lâm hứa sẽ cho nhà máy đi vào hoạt động cuối năm 2009. Nhưng đến nay, người dân xã Quảng Phú chỉ nhìn thấy mấy container nằm ngăn ở phía ngoài thay cho bờ rào cùng với cỗ máy trộn bê tông cũ kỹ. Chúng tôi không biết ở phía trong họ đang làm gì, chỉ thấy lèo tèo mấy chiếc xe con chạy đi chạy lại”.

Chủ tịch UBND xã Quảng Phú cũng “không hiểu UBND tỉnh cấp thêm cho Cty Anh Trang 42ha đất để sử dụng vào mục đích gì trong khi nhà máy không xây dựng, nông dân xã Quảng Phú không có đất để sản xuất”.

Việc thất hứa về xây dựng nhà máy của Cty Anh Trang không phải lãnh đạo tỉnh Quảng Bình không biết. Nhưng không hiểu vì sao lãnh đạo tỉnh lại cấp thêm 42ha đất nằm ở vị trí cạnh quốc lộ 1A cho Cty Anh Trang? Dư luận cho rằng: Phải chăng việc thu hồi đất của Cty Anh Trang để nhằm sử dụng vào mục đích khác?

Nguyễn Cao Cường