Ông Hồ Sỹ Chững (phải ảnh) cùng em ruột tại UBND xã Thạch Xuân, huyện Thạch Hà. Ảnh: Thế Lữ

Sau khi hoàn thành nhiệm vụ của người lính chống Mỹ, ông Chững về làng và tham gia sản xuất tại Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp Bắc Xuân.

Năm 1988, khi Nhà nước có chủ trương mở cửa cho nông dân phát triển trang trại, ông làm đơn gửi HTX Bắc Xuân xin được nhận đồi với mong muốn được chăm sóc cây tái sinh sau khi HTX đã thu hoạch.

Cùng có tên trong đơn của ông Chững còn có 2 hộ (hộ ông Dương Công Lưu và Dương Văn Mại) thống nhất xin HTX được giao 15 ha đồi để canh tác.

Đơn ông Chững viết vào ngày 15/2/1988, sau đó được Chủ nhiệm HTX và Chủ tịch UBND xã Thạch Xuân đồng ý, đề nghị UBND huyện và Hạt Lâm nghiệp Thạch Hà tạo điều kiện cho 3 gia đình được phát triển kinh tế vườn đồi.

Diện tích 15 ha là diện tích ông Chững tự ước lượng (thực tế, khu rừng này phải có diện tích rộng gấp 2 đến 3 lần), được xác định bởi các mốc giới cố định (Bắc giáp Đập Bún; Nam giáp Đập Tây + tuyến 21; Tây giáp Đập Bún + đường rừng; Đông giáp đường rừng).

Sau khi có đơn và được sự nhất trí của chính quyền địa phương, mặc dù chưa có quyết định chính thức của UBND huyện Thạch Hà, nhưng ông Chững cùng ông Lưu, ông Mại đã ngay lập tức triển khai. Ông Lưu và ông Mại chỉ làm khoảng 1 tháng rồi bỏ về.

Ngày 14/5/1993, UBND huyện Thạch Hà ban hành Quyết định số 16/QĐ-UB giao đất (chỉ cấp riêng cho ông Chững) kèm theo hồ sơ có nhiều bút phê của cán bộ thuộc các phòng, ban và lãnh đạo UBND huyện Thạch Hà và họa đồ khu đất có ranh giới cụ thể.

Sự việc bắt đầu trở nên phức tạp vào ngày 17/7/1993, ông Chững bị bố con ông Nguyễn Văn Biểu (một công dân cùng địa phương) đánh, trói và đuổi ra khỏi rừng, khu vực đất được xác định trong Quyết định số 16, vì cho rằng, đất này, ông Biểu đã được cấp sổ Lâm bạ với diện tích 5 ha. Sau va chạm này, ông Biểu còn đánh đập, bắt trói ông Chững, dẫn giải về UBND xã Thạch Xuân nhiều lần.

Ngày 22/7/1993, UBND huyện họp giải quyết tranh chấp giữa ông Biểu và ông Chững do ông Lê Đình Sơn, Trưởng phòng Nông lâm ngư thủy chủ trì (nay ông Sơn là Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh). Cuộc họp được ông Sơn kết luận: 2 quyết định cấp đất có nhiều thiếu sót, đặc biệt giao đất không qua xã; tạm thời thu hồi 2 quyết định; giao bộ phận ruộng đất, hạt kiểm lâm, UBND xã Thạch Xuân kiểm tra lại hiện trường, trình phương án xử lý (thời gian xử lý hoàn thành trước 30/7/1993).

Trên cơ sở yêu cầu của ông Sơn, đúng ngày 30/7/1993, hội đồng kiểm tra huyện Thạch Hà đã có báo cáo. Tuy nhiên, thay vì xác định nguồn gốc đất của ông Chững và ông Biểu, hội đồng kiểm tra lại căng dây đo đất và phân chia cho 4 hộ (gồm: Ông Chững, ông Biểu và thêm hộ ông Lưu, ông Tùng).

Trong ngày 30/7/1993, hội đồng đã lập biểu, xác định mốc giới để cấp đất cho hộ ông Biểu (3,3 ha), hộ ông Tùng (4,8 ha).

Điều đáng lưu ý là, buổi làm việc này không có mặt ông Chững mà người được hội đồng dẫn tên đại diện cho gia đình là cháu Hồ Sỹ Thao (lúc đó 15 tuổi).

Sau đó, UBND xã yêu cầu các hộ làm đơn xin giao đất.

Ông Chững cho rằng, mình đã làm đơn, đã được UBND huyện ra Quyết định số 16 cấp đất nên không làm đơn xin cấp lại đất.

Ngày 27/12/1993, UBND huyện Thạch Hà có Quyết định số 167/QĐ-UB thu hồi Quyết định số 16 ngày 14/5/1993 (đã cấp đất cho ông Chững) và thu hồi Lâm bạ (đã cấp cho ông Biểu ngày 22/4/1993) và đề nghị: Trên phần diện tích khu đất đã thu hồi, UBND xã giao đất cho ông Biểu và ông Chững.

Quyết định số 167 có diễn giải mốc giới phần đất mà ông Biểu được Hạt Kiểm lâm Thạch Hà cấp trước đó. Nghịch lý là, đối chiếu với mốc giới trong Quyết định 16 thì các diện tích đất đồi này không trùng với diện tích đất đồi mà UBND huyện đã cấp cho ông Chững.

Chúng tôi đã làm việc với các cơ quan chức năng huyện Thạch Hà và tỉnh Hà Tĩnh tìm hiểu về hồ sơ để làm nên cuốn sổ lâm bạ cấp đất cho ông Biểu thì được trả lời đã thất lạc. Trong hồ sơ lưu trữ giải quyết vụ khiếu nại này chỉ có hồ sơ cấp đất cho ông Chững. Sự biến mất của hồ sơ cũng như sổ lâm bạ không số đã dấy lên nghi ngờ về tính đúng đắn hay đây chỉ là cuốn sổ “ma”?

Cũng trong thời điểm năm 1993, sau Quyết định 167, ông Chững đã làm đơn khiếu nại tới các cơ quan chức năng. Tuy nhiên, đều bị bác đơn với lý do chỉ là cấp trùng, cấp không thực tế…

Đến năm 1996, khu đất đồi rừng này tiếp tục được cấp cho nhiều người khác. Và, việc tranh chấp đất đồi rừng không dừng lại chỉ với riêng ông Biểu mà được tăng lên với nhiều người khác. Lúc này, ông Chững tiếp tục khiếu nại Quyết định 167 lên UBND huyện.

Ngày 23/2/1998, UBND huyện ban hành Quyết định số 33/QĐ-UB với nội dung không công nhận đơn khiếu nại của ông Chững.

Ông Chững làm đơn khởi kiện UBND huyện ra TAND huyện Thạch Hà.

Trong quá trình thụ lý, UBND huyện Thạch Hà đã “nhanh tay” có bản kiến nghị HĐND huyện Thạch Hà hủy Quyết định 167.

Ngày 27/1/1999, HĐND huyện Thạch Hà đã có Nghị quyết số 01/NQ-HĐ bãi bỏ Quyết định số 16 QĐ/UB và Quyết định số 167/QĐ-UB của UBND huyện Thạch Hà.

Lấy lý do Quyết định 167 đã bị hủy, TAND huyện Thạch Hà đình chỉ giải quyết vụ án.

Ông Chững tiếp tục khiếu nại.

Ngày 4/12/2000, UBND tỉnh có Quyết định số 2575/QĐ-UB thành lập đoàn kiểm tra xác minh vụ việc.

Ngày 6/3/2000, ông Trần Văn Phúc, Phó Chánh Thanh tra tỉnh Hà Tĩnh có Báo cáo số 14/BC/ĐCT. Tại bản báo cáo này, nhiều nội dung mâu thuẫn trong quá trình giải quyết vụ việc đã được nêu ra, tuy nhiên, kết luận cuối cùng vẫn là bác khiếu nại của ông Chững.

Căn cứ trên Báo cáo số 14, ngày 28/8/2001, UBND tỉnh Hà Tĩnh có Quyết định số 1943/QĐ-UB-NC không công nhận đơn khiếu nại của ông Hồ Sỹ Chững. Và, vụ việc được đẩy ra các cơ quan Trung ương…

Kỳ II: Ngoắt ngoéo trong giải quyết khiếu nại của ông Chững

Thế Lữ