Lối đi cũ (giáp tường, phía phải) bị hàng xóm xây bít gần kín, gia đình ông Biểu buộc phải đục tường nhà ngang làm lối đi, về cho đàn bò. Ảnh: Hà Quang

>> Kỳ II: Cán bộ cơ sở “thay trời hành đạo”?
>> Kỳ I: Một khúc sông, mấy lần sóng dội!

2 năm sau, ông Đỗ Hữu San cũng mua thửa đất có một cạnh giáp ranh đất ông Biểu. Khi mua bán, ông San cũng không yêu cầu chủ cũ cắm mốc, phân định ranh giới với các hộ liền kề.

Năm 1990, thôn Tiêu Xá tổ chức đo đạc đất thổ cư để tính diện tích giao đất làm kinh tế hộ gia đình (đất 10%), thì đất ông Biểu có tổng diện tích 540m2. Đất ông San có tổng diện tích 1.116m2.

Năm 1993, hộ ông San đổ đất, xây tường bao và công trình phụ trên một phần đất tiếp giáp hộ ông Biểu với chiều dài 8,16m, cách tường sau căn nhà cấp 4 của hộ ông Biểu khoảng 1m. Mâu thuẫn giữa 2 gia đình bắt đầu nảy sinh vì ông Biểu cho rằng ông San đổ đất, xây tường lấn sang đất nhà mình.

Năm 1998, do xây mới căn nhà trần tiếp giáp từ căn nhà cấp 4 đã có đến hết chiều ngang thửa đất nên ông Biểu buộc phải sử dụng phần đất trống phía sau căn nhà cấp 4, cách đất nhà ông San khoảng 1m (ranh giới được tạm thời phân định từ năm 1993 khi ông San xây bức tường bao ngăn cách giữa 2 nhà) để làm lối đi ra khu công trình phụ (nhà tiêu, chuồng lợn, chuồng bò…) và phần đất phía sau, đồng thời cũng là lối đi ra phía trước cho đàn bò nhà mình.

Năm 2000, xã Giang Sơn tổ chức đo đất cho các hộ để làm thủ tục đăng ký kê khai cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Tại thời điểm này, giữa 2 hộ vẫn chưa thống nhất được ranh giới đất nên hộ ông Biểu chưa thực hiện kê khai.

Năm 2002, khi xã Giang Sơn đo đạc lại đất đai để thiết lập bản đồ địa chính, 2 hộ vẫn chưa phân định được ranh giới sử dụng. Vì vậy, trên bản đồ địa chính xã Giang Sơn, đất của 2 hộ được gộp chung và mang số thửa 63, tổng diện tích 1.055m2 (không kể 115m2 đất ao của hộ ông Biểu được thể hiện tại số thửa 62 và năm 2005, ông Biểu đã đổ đất lấp ao thành vườn).

Mâu thuẫn giữa hộ ông Biểu, hộ ông San ngày càng gia tăng qua mỗi lần thôn, xã tổ chức đo đất và được đẩy lên đến cực điểm khi ông San cố tình tổ chức xây nốt bức tường bao nối dài từ bức tường đã xây năm 1993 ra phía trước, tiếp giáp và chia đôi lối đi từ đường liên thôn vào đất 2 nhà.

Ông Biểu liên tục có đơn khiếu nại (KN), tố cáo (TC) hộ ông San lấn chiếm đất, tố cáo chính quyền địa phương thiếu khách quan, bán cả đất công cho hộ ông San…

Các tổ chức đoàn thể, chính quyền cấp thôn, xã nhiều lần tổ chức hòa giải, giải quyết tranh chấp giữa 2 gia đình, nhưng không thành.

Ngày 3/7/2007, UBND xã Giang Sơn và thôn Tiêu Xá tiếp tục tổ chức hòa giải và đưa ra phương án lấy số liệu đo đạc năm 1990 làm cơ sở xác định ranh giới đất giữa 2 hộ, nhưng bà Sáng (vợ ông Biểu) không nhất trí.

Tuy nhiên, không rõ bằng cách nào, ngày 1/8/2007, UBND xã Giang Sơn đã “ép” được ông Nguyễn Duy Biểu (lúc này đã gần 80 tuổi) thống nhất lấy số liệu đo đạc năm 1990 làm cơ sở giải quyết và ngay trong ngày, việc đo đạc, xác định mô mốc trên thực địa được thực hiện.

Ngày 3/8/2007, hộ ông San tiến hành xây dựng tường bao phân cách ranh giới giữa 2 hộ theo kết quả xác định mô mốc trên thực địa ngày 1/8/2007 của UBND xã Giang Sơn. Vị trí tường bao là xây tiếp nối với bức tường bao cũ ông San đã xây từ năm 1993, chạy dọc sân và kéo dài hết phần đất phía trước, tới phần tiếp giáp và chia đôi lối đi chung vào 2 hộ. Lúc này, con đường đang đi (cũng là lối thoát duy nhất) từ phần đất phía sau nhà ra phía trước nhà và ngược lại của hộ ông Biểu trước rộng trung bình 0,95m, bỗng nhiên bị gấp thước thợ và chỉ còn cách mép tường ngoài căn nhà cấp 4 của ông Biểu có 0,33m.

Đường đi bỗng dưng bị hàng xóm xây bít kín, vợ chồng ông Biểu đành phá một phần đầu hồi phía sau, sử dụng cả căn nhà ngang làm lối ra, vào cho đàn bò nhà mình và tiếp tục khiếu kiện.

Phòng Tài nguyên - Môi trường huyện Gia Bình vào cuộc. Lại họp hành, lập biên bản, lần tìm hồ sơ lưu trữ, đo vẽ và cuối cùng tham mưu cho UBND huyện Gia Bình ban hành quyết định giải quyết KN với nội dung: “Ông Biểu đòi phá dỡ tường xây của hộ ông San để trả lại lối đi cho gia đình mình là không thể được vì ông Biểu đã nhất trí cách xác định mô mốc. Ông San xây tường đúng vị trí đất được sử dụng…”.

Ồng Nguyễn Duy Biểu tiếp khiếu.

Căn cứ kết quả xác minh, kết luận, đề xuất hướng giải quyết của Sở Tài nguyên - Môi trường, ngày 7/12/2009, Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh ban hành Quyết định giải quyết KN số 1827/QĐ-UBND, bác đơn KN của ông Biểu, giữ nguyên các quyết định giải quyết KN của Chủ tịch UBND huyện Gia Bình.

Ghi nhận của PV Báo Thanh tra khi về thôn Tiêu Xá: Lối đi từ phía sau ra phía trước nhà ông Biểu đã bị hộ ông San xây bít gần kín, phải phá tường phía sau và dùng cả căn nhà ngang làm lối đi, về cho đàn bò.

Tìm hiểu chúng tôi được biết, trong quá trình đo đạc lại đất đai để có căn cứ xem xét, giải quyết KN của ông Nguyễn Duy Biểu, các cơ quan chức năng huyện Gia Bình và tỉnh Bắc Ninh đều khẳng định: “Đất hộ ông Đỗ Hữu San tăng thêm 158m2 so số liệu đo đạc năm 1990. Diện tích tăng thêm là vào đất tập thể…”. Có nghĩa là, ông San đã lấn chiếm trái phép 158m2 đất, cộng thêm 34m2 “dôi ra” phía cuối thửa đất, được UBND xã Giang Sơn cho phép sử dụng theo Biên bản lập ngày 1/8/2007, thì tổng số đất “dôi ra’ của hộ ông San lên tới gần 200m và được cả 4 cấp thôn, xã, huyện, tỉnh cho hợp lý hóa.

Nguyện vọng của gia đình ông Biểu là mong các cấp ủy Đảng, chính quyền sở tại xem xét, giải quyết vụ việc thấu tình, đạt lý, trả lại cho gia đình cái lối… bò đi đã sử dụng từ năm 1988.

Ngân Hà - Đặng Quang