Khu công nghiệp Lương Sơn là 1 trong 8 khu công nghiệp của tỉnh Hòa Bình được quy hoạch bài bản, đến tận cuối năm 2014 vẫn còn đất trống. Ảnh: Lộc Nga

Trục trặc ngay từ đầu

Năm 2008, Công ty Cổ phần Tư vấn xây dựng và Chuyển giao công nghệ Sông Hồng (Cty Sông Hồng) xin tỉnh Hòa Bình đầu tư xây dựng Trường Dạy nghề Lương Sơn đặt tại thôn Tân Sơn, xã Hòa Sơn, huyện Lương Sơn (đây là phần đất Công ty TNHH một thành viên Cửu Long giao cho các hộ nhận khoán trong thời hạn 30 năm), nhưng không được chấp thuận.

Năm 2009, Cty Sông Hồng xin tỉnh điều chỉnh D.A Trường Dạy nghề Lương Sơn sang “D.A Xây dựng Nhà máy Sản xuất lắp ráp thiết bị điện. Năm 2010, D.A điều chỉnh này được tỉnh chấp thuận, phê duyệt quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1:500. Đơn vị thực hiện lại là Cty Cổ phần Sản xuất đầu tư thương mại Thiên Phúc (Cty Thiên Phúc).

Cuối tháng 10/2010, Cty Thiên Phúc được tỉnh Hòa Bình cấp Giấy chứng nhận đầu tư trên diện tích 6,95 ha, vốn đầu tư 119 tỷ đồng. Nhà máy có công suất 123 triệu sản phẩm/năm, có thể điều chỉnh tăng 20% công suất theo yêu cầu.

Do nhiều nguyên nhân nên công tác giải phóng mặt bằng đã không thực hiện được. Tỉnh đã cấp Giấy chứng nhận đầu tư điều chỉnh (ngày 8/4/2013) yêu cầu nhà máy đi vào hoạt động từ tháng 12/2014. Đến nay, năm 2014 sắp kết thúc, công tác giải phóng mặt bằng vẫn dậm chân tại chỗ.

Các hộ dân trong khu D.A thẳng thắn cho biết: Nếu là D.A an ninh  quốc phòng, hay một công trình phúc lợi xã hội... chúng tôi sẵn sàng bàn giao mặt bằng. Nhưng, D.A Trường nghề Lương Sơn không được chấp thuận, họ lại vẽ ra Nhà máy Sản xuất thiết bị điện với công suất 123 triệu sản phẩm/năm. Sản xuất hàng cơ khí và đồ nhựa tại sao không đưa nhà máy vào Khu công nghiệp Lương Sơn chỉ cách chúng tôi 2 km. Ở đó hạ tầng đồng bộ, đặc biệt công tác môi trường rất tốt. Nếu là D.A về làng nghề truyền thống của người dân địa phương thì có thể chấp nhận, đằng này tréo nghoe. D.A được cấp phép từ năm 2010, lúc đó Khu công nghiệp Lương Sơn còn vắng hoe tại sao không vào đó? Hiện tại, Khu công nghiệp Lương Sơn vẫn còn đất trống. Cả tỉnh Hòa Bình còn những 8 khu công nghiệp, khu nào cũng đang còn dư mặt bằng. Nói thật, họ lấy đất của chúng tôi để rồi sau đó chuyển đổi mục đích sử dụng đất làm việc khác! Đó là lý do mà chúng tôi nghĩ rằng, họ phải nhảy vào khu dân sinh bằng được.

Bất cập

D.A nằm liền kề với Đại học Lâm nghiệp và khu dân cư. Sở Công thương Hòa Bình và Điện lực huyện Lương Sơn thừa nhận có 3 đường dây điện cao áp đi qua D.A: Loại mạch kép 220kv, 35kv và 22kv.

Rõ ràng, nhà máy với công suất lớn như thế không thể đặt dưới lưới điện, nguy cơ cháy nổ là điều khó tránh khỏi.

Trong báo cáo gửi Chủ tịch UBND tỉnh Hòa Bình, Sở Kế hoạch và Đầu tư nêu: Theo D.A do nhà đầu tư đăng ký, việc sản xuất thiết bị điện chủ yếu là gia công từ những phôi nhựa sẵn có nên mức độ tác động môi trường không lớn, quá trình lập quy hoạch chi tiết xây dựng đã có dự kiến phương án bảo vệ môi trường, xử lý chất thải rắn, cấp thoát nước.

Báo cáo là vậy, nhưng sự thật không phải vậy. Trong hồ sơ D.A của nhà máy nêu: Phần đầu tư thiết bị có 25 máy ép phun, ép đùn, và hơn chục loại máy cơ khí khác cùng với 40 khuôn ép sản phẩm. Với giàn máy đồ sộ như thế mới đảm bảo được công suất như họ đề ra. Thế nhưng không hề có một đề án báo cáo tác động môi trường cụ thể, chi tiết theo quy định.

Trong giới thiệu D.A nhà máy chỉ nêu chung chung: Nguyên tắc quy hoạch hệ thống nước thải: Hệ thống thoát nước thải được dẫn riêng, độc lập với hệ thống thoát nước mưa. Nước thải từ các khu nhà nghỉ công nhân, nhà ăn, các khu vệ sinh công cộng, các công trình trong khu vực được xử lý sơ bộ qua bể tự hoại trước khi thoát vào các tuyến ống chính của khu vực. Cấu tạo hệ thống thoát nước thải: Là hệ thống cống tự chảy cho đến trạm xử lý nước thải. Các tuyến cống thoát nước thải được dẫn từ các công trình ra hệ thống cống chung, bố trí dọc theo các tuyến đường sát với các lô đất xây dựng. Trạm xử lý nước thải tập trung: Sử dụng công nghệ xử lý nước thải hiện đại, khép kín đảm bảo vệ sinh môi trường.

Đề án về tác động môi trường được nêu chung chung, thế nhưng tại Văn bản số 06/HĐBT-NV2 ngày 22/1/2013, Hội đồng Bồi thường hỗ trợ và tái định cư chuyên trách của huyện Lương Sơn lại khẳng định với người dân rằng: “Với phương án quy hoạch xây dựng tỷ lệ 1/500, D.A nhà máy sản xuất lắp ráp thiết bị điện đã đưa ra tất cả các giả thiết về sự ảnh hưởng đến môi trường của đồ án và đưa ra giải pháp thu gom, xử lý hệ thống nước thải, chất thải rắn của khu vực... Nhà máy sử dụng công nghệ cao, không gây ảnh hưởng đến môi trường xanh, sạch đẹp với môi trường không gian sản xuất...”.

Nghiêm túc mà đánh giá, phần trả lời này không thuộc thẩm quyền và chức năng của Hội đồng Bồi thường hỗ trợ tái định cư huyện Lương Sơn. Câu trả lời phải là của Sở Khoa học và Công nghệ Hòa Bình.

Về phía Công ty TNHH một thành viên Cửu Long đã có những sai phạm trong công tác quản lý đất đai nông trường, đã để cho nhiều hộ dân đầu tư xây dựng nhà ở kiên cố trên đất giao khoán. Hợp đồng giao đất thời hạn 30 năm (trồng cây lâu năm) thì họ mới yên tâm đầu tư lớn, đầu tư lâu dài với những khoản tài chính không nhỏ. Nay công ty đơn phương thanh lý hợp đồng với các hộ để thu hồi đất, thiệt hại về đầu tư này công ty không thể chối bỏ trách nhiệm.

Các hộ dân cho biết, họ được phía Ban Giải phóng mặt bằng, chủ D.A yêu cầu làm đơn để được bố trí tái định cư tại D.A. Thử hỏi họ lấy đất đâu ra để tái định cư cho các hộ dân khi toàn bộ mặt bằng đã được thiết kế chi tiết. Lẽ nào lại phải điều chỉnh lại thiết kế D.A? Chưa hề có phương án tái định cư cho các hộ dân nhưng vẫn thông báo cưỡng chế mặt bằng. Vậy đúng hay sai?

Tất cả những bất cập và dấu hiệu không bình thường trên đây xin chuyển về UBND tỉnh Hòa Bình để sớm được làm rõ.

  Lộc Nga