Dự án Xây dựng Nhà máy sản xuất bột nhẹ cao cấp, công suất 9.500 tấn/năm và sản phẩm phụ đất đèn 10.000 tấn/năm chưa được phê duyệt nhưng nhà máy đã xây dựng xong và 2 lần chạy thử gây bức xúc cho nhân dân. Ảnh: Hoàng Long

>>Vì 80 tỷ đồng hay sức khỏe của hàng nghìn người dân?

Những vi phạm kể trên kéo theo bao hệ lụy về nguy cơ ô nhiễm môi trường tác động đến sức khỏe, đời sống của hàng nghìn hộ dân đang sinh sống xung quanh nhà máy. Do đó, người dân đã phản ứng quyết liệt về hoạt động của nhà máy gây bất ổn về an ninh trật tự của địa phương.

Đặc biệt, trong 2 lần vận hành thử của nhà máy vào tháng 12/2010 và tháng 8/2013, hàng chục hộ dân sống xung quanh nhà máy có biểu hiện nôn ọe, choáng, ngất, trong đó có cả phụ nữ mang thai và trẻ em. Theo phản ánh của người dân, nguyên nhân do hít phải khí thải do nhà máy sản xuất đất đèn Cường Thịnh thải ra.

Qua xác minh của PV cho thấy, quá trình Liên hiệp HTX Cường Thịnh đầu tư sai so với đề xuất ban đầu có một phần trách nhiệm thuộc về UBND huyện Thủy Nguyên. Sau khi phê duyệt Đề án Xây dựng nhà máy sản xuất bột nhẹ cao cấp cho ông Đồng Minh Túy, huyện đã buông lỏng quản lý, thiếu kiểm tra, giám sát để doanh nghiệp “bứng” về nguyên cả một dây chuyền sản xuất đất đèn và xây dựng nhiều công trình sai thiết kế được phê duyệt tại đây mà "không hề hay biết".

Phải đến tháng 10/2010, khi người dân có ý kiến phản ánh về việc nhà máy lắp đặt dây chuyền sản xuất đất đèn, lúc này, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện xuống kiểm tra đột xuất mới phát hiện một số hạng mục “lạ”, ngay lập tức báo cáo về huyện, theo ông Lại Đức Long, Trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường huyện.

Tuy nhiên, chỉ đến khi người dân phản ứng quyết liệt khi nhà máy vận hành thử, UBND huyện Thủy Nguyên mới ban hành Quyết định số 41/UBND-TN&MT với nội dung: “Để có cơ sở giải quyết kiến nghị của các hộ dân thôn 9, làng Phi Liệt, xã Lại Xuân; UBND huyện yêu cầu hộ ông Đồng Minh Túy, Liên hiệp HTX Cường Thịnh phải dừng mọi hoạt động xây dựng, sản xuất kinh doanh kể từ ngày 13/1/2011”.

Ngày 14/1/2011, huyện tiếp tục ban hành Quyết định số 72/QĐ-UBND thành lập tổ kiểm tra việc đầu tư xây dựng của ông Đồng Minh Túy, Liên hiệp HTX Cường Thịnh.

Ngày 20/1/2011, Phòng Tài nguyên và Môi trường đã có Báo cáo số 07/BC-TN&MT trong đó đề xuất huyện đình chỉ mọi hoạt động xây dựng, lắp đặt, hoàn thiện lò sản xuất trên khu đất được thuê đối với hộ ông Túy cho đến khi xuất trình đầy đủ giấy tờ liên quan.

Sau khi chỉ đạo các ngành chức năng phối hợp với UBND xã Lại Xuân tiến hành kiểm tra hồ sơ, thủ tục, hiện trạng thực hiện nhà máy, UBND huyện mới ban hành Thông báo số 278/TB-UBND ngày 1/8/2011 dừng hoạt động Nhà máy Sản xuất đất đèn Cường Thịnh.

Trong thời gian này, Liên hiệp HTX Cường Thịnh cũng “ráo riết” lập hồ sơ, báo cáo trình các sở, ngành của TP để “hợp thức hóa” dự án với tên mới “Dự án Xây dựng Nhà máy sản xuất bột nhẹ cao cấp, công suất 9.500 tấn/năm và sản phẩm phụ đất đèn 10.000 tấn/năm”. Tuy nhiên, đến nay, dự án vẫn chưa được phê duyệt do trong quá trình vận hành thử để thẩm định đề án bảo vệ môi trường không đáp ứng đủ các điều kiện theo quy định và không nhận được sự đồng thuận của người dân.

Ngày 2/8/2011, UBND TP Hải Phòng có văn bản chỉ đạo về việc giải quyết kiến nghị của các hộ dân thôn 9, làng Phi Liệt, xã Lại Xuân. Theo đó, UBND huyện Thủy Nguyên chủ trì tổ chức làm việc với các ngành liên quan kiểm tra hiện trường sử dụng đất Liên hiệp HTX Cường Thịnh đã xây dựng: Khu nhà văn phòng 2 tầng, khu nhà văn phòng 1 tầng, nhà máy sản xuất bột nhẹ, đất đèn… có hiện tượng sấy lò bằng gỗ củi, dây chuyển lắp đặt ở mức độ chưa sản xuất được CaCO3 (bột nhẹ và đất đèn).

Huyện và liên ngành thống nhất: Tạm dừng các hoạt động xây dựng khi chưa đầy đủ thủ tục, không thực hiện việc đốt thử lò khi chưa được phép của cơ quan có thẩm quyền; Liên hiệp HTX Cường Thịnh hoàn thiện các thủ tục, hồ sơ theo quy định của pháp luật về các nội dung liên quan đền việc sử dụng đất, bảo vệ môi trường và thẩm định phê duyệt dự án; huyện sẽ xử lý vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật và báo cáo theo nội dung chỉ đạo của UBND TP.

Ngày 8/8/2011, UBND huyện Thủy Nguyên ban hành Văn bản số 693/UBND-TN&MT khẳng định: UBND huyện đã chỉ đạo thanh tra xây dựng phối hợp với xã Lại Xuân tiếp tục kiểm tra, lập hồ sơ báo cáo, đề xuất huyện xử lý hành chính về hành vi xây dựng và vận hành trái phép theo quy định của pháp luật.

Theo tìm hiểu của PV Báo Thanh tra, việc xử lý vi phạm hành chính theo thống nhất của hội nghị liên ngành và Báo cáo số 693 đã không được thực hiện. Một cán bộ huyện tiết lộ, đến nay, doanh nghiệp này vẫn chưa bị xử phạt lần nào vì huyện “chần chừ” không xử lý do còn đợi quyết định của TP. Đến khi báo cáo lên, TP cũng không quyết liệt xử lý nên huyện cũng chưa thực hiện. Bên cạnh đó, “ngay sau khi bị huyện đình chỉ, ông Túy “xách cặp” sang làm việc với TP không cần biết đến huyện là ai”, vị cán bộ này cho biết thêm.

Việc giải quyết dùng dằng, thiếu quyết liệt của UBND huyện khiến dư luận phải đặt ra câu hỏi: Liệu có sự “dung dưỡng” đối với những sai phạm của doanh nghiệp? Những sai phạm không được xử lý nghiêm để từ đó sai nối tiếp sai, doanh nghiệp “mặc nhiên” vi phạm bất chấp chỉ đạo của cơ quan chức năng.

Trên hành trình tìm hiểu vụ việc, PV tiếp tục phát hiện nhiều điểm “bất thường” khác xung quanh dự án này. Chúng tôi sẽ đề cập trong các số tiếp theo.

Hoàng Long