Mảnh đất này của bà Lung đã được các cơ quan chức năng xác nhận là đất ở, nhưng Chủ tịch UBND TP Hải Dương lại cho rằng là đất nông nghiệp. Ảnh: Nam Dũng

Không có quyết định vẫn thu hồi

Theo phản ánh của bà Trần Thị Lung (trú tại phường Phạm Ngũ Lão, TP Hải Dương, tỉnh Hải Dương), gia đình bà có 2 mảnh đất tại TP Hải Dương.

Mảnh thứ nhất nằm ở ngõ 4, Bình Minh 2, khu dân cư 15 Phạm Ngũ Lão (trước thuộc phường Bình Hàn, nay thuộc phường Phạm Ngũ Lão), được mua lại từ ông Chử Hữu Dung vào năm 1984, được các cơ quan chức năng tại thời điểm đó xác nhận là đất ở (đất thổ cư). Nguồn gốc đất của ông Chử Hữu Dung có trước năm 1979. Tổng diện tích đất là 770,5m2. Sau khi nhận được tổng diện tích đất này, từ năm 1997 đến 2000, bà Lung đã chuyển nhượng diện tích đất trên cho một số cá nhân khác.

Mảnh thứ hai tại khu dân cư 15, phường Thanh Bình (nay là khu 15, phường Phạm Ngũ Lão), tổng diện tích 1.016,12m2. Trong đó 240m2 được bà Lung mua từ năm 1979 của bà Nguyễn Thị Tuyết tại thôn Tân Kim, xã Thanh Bình. Nguồn gốc 240m2 này được chính quyền tại thời điểm đó xác nhận là đất ở. Đến tháng 1/1993, bà Lung mua thêm của phường Thanh Bình 240m2 đất ở. Hai mảnh đất này nằm cùng một khu và đã có giấy giao đất ở của UBND phường Thanh Bình tại thời điểm đó. Số diện tích đất còn lại do bà tự cơi nới và xây nhà trọ từ tháng 1/1993.

Sau đó, UBND tỉnh Hải Dương ra Quyết định số 4956/QĐ-UBND ngày 4/12/2003 và Quyết định số 2782/QĐ-UBND ngày 1/8/2007 về việc thu hồi, giao đất cho UBND TP Hải Dương để xây dựng khu dân cư Đông Ngô Quyền (giai đoạn 2).

Mặc dù TP Hải Dương không ra quyết định thu hồi đất đến gia đình bà Lung, nhưng các cơ quan chức năng vẫn tiến hành kiểm kê, xác minh nguồn gốc đất. Tại báo cáo xác minh nguồn gốc đất gia đình bà Lung của Ban Giải phóng mặt bằng TP Hải Dương ngày 3/3/2008 đã chỉ rõ: Đất của gia đình bà Lung tại khu 15 Phạm Ngũ Lão có 470m2 là đất ở có trước năm 1980. Đất dôi dư có trước ngày 15/10/1993 là 90m2. Đất dôi dư là 179,1m2. Ban Giải phóng mặt bằng đề xuất bồi thường 470m2 đất ở, đất vườn 90m2 và hỗ trợ san nền là 179,1m2.

Đối với khu đất tại 15 phường Thanh Bình, Ban Giải phóng mặt bằng cũng xác định rõ: Gia đình bà Lung đang sử dụng có 1.016,12m2. Trong đó đã thu hồi xây dựng đường 57,74m2, còn lại 957,38m2 (gồm 480m2 đất ở, đất dôi dư 477,38m2). Mảnh đất này được Ban Giải phóng mặt bằng đề xuất bồi thường 480m2 đất ở và 477,38m2 đất dôi dư. Đồng thời, gia đình bà Lung còn được hỗ trợ 2 suất tái định cư.

Tuy nhiên, do trước khi có quyết định thu hồi đất của các cơ quan chức năng, gia đình bà Lung đã chuyển nhượng những diện tích đất của mình cho nhiều người khác nên không đồng ý với phương án chỉ hỗ trợ 2 suất tái định cư trên. Đồng thời, bà Lung yêu cầu TP Hải Dương khi thu hồi đất của gia đình phải có quyết định thu hồi. Và, do không có quyết định nên bà Lung đã có ý kiến đến các cơ quan chức năng.

Kết luận thanh tra biến đất thổ cư thành đất nông nghiệp

Ngày 15/5/2012, Chủ tịch UBND TP Hải Dương Đoàn Việt Hùng có Kết luận thanh tra số 83/KL-TTr về việc thu hồi, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đối với hộ bà Trần Thị Lung và các hộ có liên quan trong dự án khu dân cư Đông Ngô Quyền (giai đoạn 2). Tuy nhiên, kết luận này đã phủ nhận gần như toàn bộ các giấy tờ mua bán đất của gia đình bà Lung được chính quyền xác nhận là đất ở có trước năm 1993. Theo Kết luận thanh tra số 83/KL-TTr, việc bà Lung được công nhận 470m2 đất ở tại khu 15 Phạm Ngũ Lão là không chính xác và cho rằng đây là đất nông nghiệp!

Bản kết luận này cũng đã chỉ ra nhiều sai sót trong quá trình thực hiện dự án của các cơ quan chức năng như: Hồ sơ giải phóng mặt bằng không có các văn bản thể hiện việc thông báo thu hồi đất, thông báo phương án tái định cư và niêm yết công khai phương án bồi thường, hỗ trợ, không có các tài liệu về bản đồ, trích lục thu hồi đất.

Trao đổi với phóng viên Báo Thanh tra, lãnh đạo Ban Giải phóng mặt bằng TP Hải Dương thừa nhận việc thu hồi đất của gia đình bà Lung và các hộ có liên quan không có quyết định thu hồi đất đến từng hộ gia đình. Tuy nhiên, lãnh đạo Ban Giải phóng mặt bằng lại cho rằng, việc không có quyết định thu hồi đất đến từng hộ gia đình trên là thực hiện đúng pháp luật!

Trả lời câu hỏi của phóng viên liên quan đến việc thu hồi diện tích đất của bà Lung để làm gì, lãnh đạo Ban Giải phóng mặt bằng cho biết "sẽ dùng vào việc bán đấu giá và xây dựng chỗ tái định cư". Tuy nhiên, tờ bản đồ quy hoạch chi tiết dự án mà Ban Giải phóng mặt bằng đưa cho phóng viên xem, chỉ thể hiện hàng nghìn m2 đất của gia đình bà Lung sẽ được chia thành nhiều lô khác nhau, nhưng không thể hiện chỗ nào làm đất tái định cư, chỗ nào làm đất đấu giá. "Chúng tôi thu hồi đất của bà Lung trước rồi sau đó mới xem dùng để tái định cư hay dùng để đấu giá", lãnh đạo Ban Giải phóng mặt bằng cho biết.

Liên quan đến vấn đề này, luật gia Giang Văn Quyết, Chi hội Luật gia Đông Đô cho rằng: Việc Ban Giải phóng mặt bằng không gửi quyết định thu hồi đất đến người có đất bị thu hồi là không đúng với quy định của pháp luật. Cụ thể tại khoản 3, Điều 53 Nghị định 84/2007/NĐ-CP quy định rõ: “Quyết định thu hồi đất phải được gửi đến người có đất bị thu hồi và được niêm yết tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất bị thu hồi trong suốt thời gian kể từ ngày Ủy ban nhân dân cấp xã nhận được quyết định đến thời điểm kết thúc việc thu hồi”. Thời điểm UBND tỉnh Hải Dương ban hành Quyết định số 2782/QĐ-UBND thì Nghị định 84 đã có hiệu lực. Thế nhưng, Ban Giải phóng mặt bằng lại không thực hiện theo đúng trình tự, thủ tục thu hồi đất. Việc không thực hiện đúng các quy định về trình tự, thủ tục thu hồi đất sẽ gây ảnh hướng đến các quyền của người bị thu hồi đất như quyền góp ý, quyền giám sát việc thực hiện và quyền khiếu nại.

Còn, trao đổi với phóng viên, luật sư Trần Anh Dũng, Công ty Luật Đại Phúc khẳng định: Bản thân Kết luận số 83/KL-TTr của Chủ tịch UBND TP Hải Dương đã chỉ rõ hồ sơ giải phóng mặt bằng không có các văn bản thể hiện việc thông báo thu hồi đất, thông báo phương án tái định cư và niêm yết công khai phương án bồi thường, hỗ trợ, không có các tài liệu về bản đồ, trích lục thu hồi đất. Như vậy cơ quan chức năng đã khẳng định việc thực hiện giải phóng mặt bằng, thu hồi đất là không đúng trình tự, thủ tục theo pháp luật quy định. Điều này làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người bị thu hồi đất. Đồng thời thể hiện quá trình thu hồi đất, giải phóng mặt bằng không được thực hiện một cách công khai, minh bạch, dân chủ và đúng pháp luật.

Trao đổi với phóng viên, bà Lung bức xúc: "Đất đai của gia đình tôi sử dụng có giấy tờ chứng minh nguồn gốc là đất ở rõ ràng và đã được chính quyền địa phương xác nhận từ trước những năm 1993, bây giờ thành phố lại nói là đất nông nghiệp thì tôi thực sự không thể nào hiểu nổi. Trước đó, thành phố cũng đã huy động lực lượng đòi cưỡng chế mảnh đất của tôi mà không hề có văn bản, giấy tờ gì. Cũng may là lúc đó có nhiều người dân xung quanh đứng ra phản đối việc làm này nên lực lượng cưỡng chế mới rút về".

Nam Dũng