Chiếc máy múc đang đảo trộn cát tại bãi cát “quá cảnh” Hải Phi và có người đứng ra điều khiển.

>>Bài 1: Khi điểm tập kết cát là nơi... “quá cảnh” 

“Lá chắn” giấy phép

Phải mất nhiều ngày theo những chiếc ghe hút cát của đơn vị này cũng như bám theo những đoàn xe ben chở cát, mới biết được lượng cát khai thác ở đây là như thế nào. Chiếu theo Giấy phép mà Công ty này được cấp thì thực tế số lượng vượt so với giấy phép rất là lớn. Và đây chính là việc khai thác lậu, không theo giấy phép nhằm trốn thuế của Công ty Hải Phi.

Theo giấy phép UBND tỉnh Bình Thuận cấp cho Công ty Hải Phi được khai thác trên địa bàn 3 xã Đa Kai, Nam Chính và Sùng Nhơn, thuộc địa bàn huyện Đức Linh, thì cát khai thác chỉ được bán trên địa bàn tỉnh, nhưng thực tế lại hoàn toàn khác. Mặc dù khai thác trên sông La Ngà thuộc địa bàn ba xã trên, nhưng Công ty Hải Phi lại tập kết cát quá cảnh tại xã Phú Bình thuộc huyện Tân Phú, Đồng Nai. Vì vậy, cát của Công ty Hải Phi chủ yếu bán cho các huyện Tân Phú, Định Quán và Thống Nhất của tỉnh Đồng Nai. 

Sau khi báo chí phản ánh tình hình rầm rộ khai thác cát lậu trên địa bàn huyện Tân Phú, Huyện ủy có công văn chỉ đạo các cơ quan liên quan tiến hành kiểm tra, giám sát hoạt động này trên địa bàn. 

Thế nhưng, có phải vì Công ty Hải Phi hoạt động khai thác cát theo giấy phép của tỉnh Bình Thuận nên đang ngoài tầm kiểm soát của chính quyền huyện Tân Phú? Và Công ty Hải Phi đã lợi dụng điều này để ngày đêm khai thác, tận thu nguồn tài nguyên? Thế nhưng, như đã nói, theo giấy phép lẽ ra cát được khai thác và tập kết về bán trong tỉnh Bình Thuận, thì Hải Phi lại tập kết ở Đồng Nai và bán cát cho nhu cầu sử dụng cũng của tỉnh Đồng Nai. Hoạt động dạng “quá cảnh” này vô hình trung không ai kiểm soát được chuyện khai thác của Hải Phi? Chính vì vậy, mà họ đã tận dụng để khai thác triệt để thu lợi bất chính cực kỳ lớn. 

Nguồn thu lợi từ khai thác cát trên sông La Ngà của Công ty Hải Phi là rất lớn, bởi giấy phép chỉ cho khai thác 30 ngàn mét khối/năm. Tuy nhiên trong thực tế, Công ty này mỗi ngày hút lượng cát lên đến gần 20 ghe, tương đương với lượng cát trên 300 mét khối. Nếu so theo giấy phép thì chỉ khoảng 3 tháng là Công ty Hải Phi đã hết “quota”. Đó là chưa kể những lúc cần hàng bán cho khách, Hải Phi đã cho nhân viên bắc vòi rồng xuống ngay lòng sông La Ngà, nơi đặt bãi tập kết cát tại xã Phú Bình hút ầm ầm. 

Việc khai thác vượt giấy phép và việc hút cát ở nơi không cho phép chẳng khác nào hành vi khai thác lậu. Và lượng cát này được bán ra thị trường mà không phải nộp một đồng thuế nào. Thêm nữa, trong khi biển báo tải trọng ngay đầu đường tại ngã 3 Cô Đơn vào bãi cát này chỉ cho phép tối đa là 10 tấn, nhưng những chiếc xe ben dù nhỏ nhất chở đầy cát thì trọng lượng của nó lên đến 20 tấn. Tình trạng vận chuyển cát của các xe ben quá tải đã khiến cho những con đường nông thôn xuống cấp nhanh chóng. Thế nhưng, Công ty này vẫn ngang nhiên hoạt động và coi thường pháp luật. Liệu có ai đó đứng đằng sau để “bảo kê” cho Công ty Hải Phi hoạt động ngang nhiên như thế này?

Đầu nậu lợi, dân chịu

Tiếp xúc nhiều gia đình trong khu vực, hầu hết trong số họ đều lắc đầu, không nói. Tuy nhiên, cũng có nhiều người đã bức xúc, muốn tố cáo hành vi khai thác cát của Công ty Hải Phi và họ sẵn sàng chỉ dẫn phóng viên đi tìm hiểu thêm thông tin về việc khai thác này. Những hộ dân bên ven bờ sông La Ngà cho biết: “Việc khai thác này khiến ruộng vườn cứ ngày càng sạt lở, khiến cho việc trồng trọt để nuôi sống gia đình càng khó khăn hơn. Nếu tốc độ khai thác như thế này thì chẳng bao lâu đất đai của chúng tôi sẽ trôi hết theo dòng chảy, chẳng còn để mà canh tác. Nhiều lần gửi đơn đến các cơ quan chức năng nhưng chúng tôi chỉ nhận được sự im lặng…”.

Bãi cát tập kết theo hình thức quá cảnh của Công ty Hải Phi nằm ở cuối con đường từ ngã 3 Cô Đơn chạy vào và qua đò bên kia là địa phận của huyện Đức Linh, Bình Thuận. Có tận mắt chứng kiến những đoạn bờ sông chạy dài hàng cây số đã và đang bị sạt lở sâu vào bên trong đất của người dân mới thấy được cảnh tượng khai thác cát là như thế nào. 

Tận dụng tấm giấy phép để rút ruột tài nguyên một cách vô tội vạ như vậy thì xin hỏi rằng liệu chính quyền địa phương có biết? Việc đặt bãi cát “quá cảnh” ở xã Bình Phú, huyện Tân Phú, Đồng Nai đã tạo ra một thế “mơ hồ” với chính quyền, làm cho chính quyền nơi cấp giấy khó kiểm tra, giám sát.

Hải Lê