Trải qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, xã Tam Đại có 34 Bà mẹ VNAH, 94 Liệt sỹ, 65 thương, bệnh binh, 57 người có công, nhiều người từng tham gia kháng chiến nhưng chưa được hưởng chế độ. Khi Quyết định 290/2005/QĐ-TTg ngày 8/11/2005 của Thủ tướng Chính phủ được triển khai đã mang lại niềm vui cho nhiều người, cũng là lúc kéo theo bao hệ lụy trong quá trình lập, xác nhận, xét duyệt hồ sơ chính sách. Thanh tra huyện đã phát hiện nhiều trường hợp hưởng chế độ không đúng quy định. Thế nhưng, hành vi sai trái vẫn tiếp diễn phức tạp hơn. Đầu năm 2012, UBND huyện lập Đoàn Thanh tra liên ngành để kiểm tra toàn diện việc xét duyệt chế độ ở xã này.

Tam Đại có 642 hồ sơ không trình Hội đồng chính sách (HĐCS) xã xét duyệt, mà sai phạm chủ yếu là lập khống hồ sơ, giả mạo chữ ký thành viên HĐCS. Trong 177 hồ sơ khai man, có 31 đối tượng đã từng tham gia chế độ cũ, 12 người là thân nhân của người tham gia chế độ cũ, 13 đối tượng không làm hồ sơ vẫn hưởng chế độ...

Thời điểm xét giải quyết chế độ 290, ông Trần Minh Phương chỉ là Phó Chủ tịch HĐND xã Tam Đại, nhưng đã ký và đóng dấu văn bản với chức danh Chủ tịch UBND xã đề nghị xét chế độ cho nhiều trường hợp. Ông Nguyễn Kiên Định, Trợ lý chính sách Cơ quan Quân sự huyện (CQQS), ông Nguyễn Văn Mười, cán bộ tăng cường thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự Quảng Nam (BCHQS), đã thiếu trách nhiệm thẩm định, xét duyệt hồ sơ và ăn chia tiền kê khống...

Một số trường hợp rút tiền chế độ chia chác nhau và tư túi như: Ông Nguyễn Kiên Định chiếm giữ 22 triệu đồng, Xã đội trưởng Nguyễn Đình Dao chiếm giữ 33,4 triệu đồng. Riêng các hồ sơ tại thôn Phước Thượng, ông Dao nhận 57,8 triệu đồng tiền chi trả chế độ rồi chia cho Chủ tịch UBND xã Trần Minh Dương, Chính trị viên CQQS Trương Kim Thường, ông Định và ông Mười, mỗi người 10 triệu đồng, Thũ quỹ CQQS huyện Đặng Ngọc Hải 7,8 triệu đồng, riêng ông Dao giữ lại 10 triệu đồng. Ngoài ra, ông Định còn nhận của ông Dao 40 triệu đồng, vào khoảng tháng 9/2011, ông Định trả lại số tiền này cho ông Dao. Ông Thường nhận của ông Dao 13 triệu đồng và đã nộp cho Đoàn thanh tra.

Do vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật, nên hồ sơ được chuyển Công an huyện Phú Ninh và Cơ quan điều tra đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với các ông Dao, Dương, Thường, Định, Mười, Thái Hữu Niệm (Phó Chủ tịch UBND xã ký khống hồ sơ để ông Dao nhân nhiều bản photo và làm giả hồ sơ), và Trương Công Phước (Hội Cựu chiến binh xã). Mới đây, Cơ quan điều tra hình sự, Bộ Tư lệnh Quân khu 5 cũng đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Trương Kim Thường.

Tại xã Tam Thái, có 550 đối tượng được giải quyết Chế độ 290. Bước đầu Thanh tra đã phát hiện 126 hồ sơ sai quy định, chi trả sai chế độ hàng trăm triệu đồng.

Đoàn Thanh tra đã làm rõ những hành vi vi phạm pháp luật với Xã đội trưởng Trần Quang Vỹ, nguyên Chủ tịch UBND xã Lưu Đình Vân, Trưởng ban Tuyên giáo xã Huỳnh Tấn Nghi. Đặc biệt, trong thời gian ông Nghi giữ chức Chủ tịch Hội CCB xã, đã mạo danh phó Chủ tịch xã ký 10 hồ sơ chế độ 290. Có 3 trường hợp HĐCS xã họp xét và không thống nhất, nhưng ông Nghi vẫn ký đề nghị cho hưởng chế độ. Liều lĩnh hơn, thời điểm tháng 9/2008, Chủ tịch Hội Phụ nữ xã Lê Thị Bích Phượng đã ký, đóng dấu giải quyết cho hàng chục trường hợp với chức danh Chủ tịch xã. Ngoài ra, cán bộ phụ trách LĐ,TBXH xã Nguyễn Thị Phước, Kế toán UBND xã Phùng Thái Pháp, và nhiều cán bộ, đảng viên đua nhau làm hồ sơ hưởng chế độ 290 cho bản thân và người thân... Công an huyện Phú Ninh đã khởi tố vụ án để điều tra làm rõ...

Chưa hết, theo Thông báo kết luận ngày 24/7/2012 của Ủy ban Kiểm tra huyện ủy Phú Ninh, tại xã Tam Lộc có 133 hồ sơ không qua HĐXD xã, trong đó hồ sơ do CQQS quản lý là 94 hồ sơ và 39 hồ sơ dân chính. Có 50 hồ sơ giải quyết chế độ không đúng đối tượng, thì có 5 người đã tham gia chế độ cũ, 13 người không có thực tế ở địa phương, 1 hồ sơ giả mạo chữ ký, 11 hồ sơ trùng tên, 5 hồ sơ không đủ điều kiện vẫn thiết lập và đề nghị công nhận; 14 hồ sơ là người đã được hưởng các chế độ khác, hoặc thời gian kháng chiến còn “nằm trong... nôi”!? Để xảy ra những sai phạm này là trách nhiệm của tập thể Đảng ủy và UBND xã Tam Lộc.

UBND huyện đã đề nghị Công an huyện điều tra làm rõ sai phạm của Xã đội trưởng Tam Lộc Nguyễn Văn Khánh trong quá trình xác lập hồ sơ giải quyết chế độ cho các đối tượng thuộc thẩm quyền của Bộ Quốc phòng để xem xét xử lý theo quy định pháp luật. Hiện, Công an huyện Phú Ninh đã có quyết định khởi tố vụ án và tiếp tục điều tra làm rõ vụ việc và trách nhiệm của những người liên quan.

Trước những hậu quả nghiêm trọng nêu trên, thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh Quảng Nam, UBND huyện Phú Ninh đã lập Đoàn thanh tra liên ngành kiểm tra tại 4 xã là Tam Dân, Tam Lãnh, Tam Vinh, Tam An. Công tác thanh tra hiện vẫn đang được tiến hành...

Rút kinh nghiệm ở Phú Ninh, Chánh Thanh tra Quảng Nam, Phan Việt Cường cũng xác định trong chương trình công tác năm 2013, ngành Thanh tra sẽ tiến hành thanh tra theo chuyên đề riêng về việc giải quyết chế độ theo QĐ 290 trên địa bàn toàn tỉnh.

Nguyên Ngọc Phó