Toàn cảnh buổi Tọa đàm, khảo sát “Hoạt động thanh tra công vụ trong giải quyết thủ tục hành chính, cung cấp dịch vụ hành chính công tại thành phố Đà Nẵng”. Ảnh: Thanh Nhung.

Tọa đàm là dịp để các cán bộ làm công tác thanh tra, công chức cơ quan chuyên môn, Văn phòng và Bộ phận Một cửa cùng trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, nhận diện những khó khăn, vướng mắc và đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thanh tra công vụ trong giải quyết thủ tục hành chính (TTHC), cung cấp dịch vụ hành chính công.

Từ thực tiễn giải quyết thủ tục hành chính đến yêu cầu đổi mới hoạt động thanh tra

Phát biểu khai mạc, bà Phạm Thị Thu Hiền, Phó Hiệu trưởng Trường Cán bộ Thanh tra, nhấn mạnh ý nghĩa của việc tổng kết thực tiễn thanh tra công vụ trong giải quyết TTHC, nhất là trong bối cảnh cải cách hành chính và chuyển đổi số đang đặt ra những yêu cầu ngày càng cao đối với hoạt động quản lý nhà nước.

Bà Phạm Thị Thu Hiền, Phó Hiệu trưởng Trường Cán bộ Thanh tra phát biểu khai mạc tại buổi Tọa đàm. Ảnh: Thanh Nhung.

Theo chương trình, ông Nguyễn Sỹ Giao, Phó Trưởng phòng phụ trách Phòng Quản lý khoa học, Trường Cán bộ Thanh tra, trình bày báo cáo đề dẫn và gợi ý các nội dung thảo luận. Tọa đàm tập trung vào ba vấn đề trọng tâm: xác định danh mục nội dung về TTHC cần xem xét trong các cuộc thanh tra theo từng lĩnh vực; thống nhất cách tiếp cận, ngưỡng đánh giá đối với những tiêu chí pháp luật chưa định lượng; đồng thời kiểm chứng những nhận định về phương pháp, kỹ năng nghiệp vụ được rút ra từ thực tiễn thanh tra và khảo sát.

Nội dung trao đổi được tổ chức theo ba nhóm đối tượng gồm công chức làm công tác thanh tra; công chức các cơ quan chuyên môn; công chức Văn phòng và Bộ phận Một cửa. Qua đó, các đại biểu tập trung vào những vấn đề sát với thực tế công việc như lựa chọn mẫu hồ sơ, căn cứ đối chiếu, xác định trách nhiệm, xử lý hồ sơ quá hạn, số hóa hồ sơ, khai thác dữ liệu điện tử và phối hợp giữa các cơ quan trong quá trình giải quyết TTHC.

Đây là những vấn đề có ý nghĩa thiết thực, bởi chất lượng giải quyết TTHC không chỉ phụ thuộc vào quy định pháp luật mà còn phụ thuộc rất lớn vào tổ chức thực hiện, trách nhiệm công vụ và sự phối hợp của các cơ quan, đơn vị.

Thanh tra phải góp phần tháo gỡ điểm nghẽn, hoàn thiện thể chế

Tại Tọa đàm, ông Huỳnh Duy Phúc, Phó Chánh Thanh tra thành phố Đà Nẵng, cho rằng trong bối cảnh cả nước đẩy mạnh cải cách hành chính, xây dựng nền hành chính phục vụ, hoạt động thanh tra cần được đổi mới theo hướng không chỉ phát hiện vi phạm mà còn đánh giá tính hiệu lực, hiệu quả của quản lý nhà nước, nhận diện những bất cập về cơ chế, chính sách và quy trình để kiến nghị hoàn thiện.

Ông Huỳnh Duy Phúc, Phó Chánh Thanh tra thành phố Đà Nẵng phát biểu tại buổi Tọa đàm. Ảnh: Thanh Nhung.

Từ thực tiễn thanh tra tại Đà Nẵng, nhiều nội dung liên quan đến quá trình giải quyết hồ sơ hành chính đã được chú trọng xem xét trong các cuộc thanh tra về đất đai, đầu tư, xây dựng, tài nguyên môi trường, tài chính - ngân sách và quản lý nhà nước chuyên ngành.

Các đoàn thanh tra không chỉ xem xét kết quả cuối cùng mà còn rà soát quá trình xử lý hồ sơ trên hệ thống điện tử, đối chiếu thời gian tiếp nhận, luân chuyển, thẩm định, lấy ý kiến và phê duyệt; qua đó xác định nguyên nhân khách quan, chủ quan dẫn đến chậm trễ hoặc phát sinh những thủ tục không cần thiết.

Thực tiễn cho thấy vẫn còn những vấn đề cần tiếp tục tháo gỡ như quy trình nội bộ có nhiều khâu trung gian; sự phối hợp giữa các cơ quan trong giải quyết hồ sơ liên thông chưa thật sự đồng bộ; chưa có cơ chế ràng buộc trách nhiệm về thời hạn trả lời khi lấy ý kiến cơ quan phối hợp; dữ liệu giữa các hệ thống chuyên ngành chưa được chia sẻ đầy đủ, dẫn đến tình trạng người dân phải cung cấp lại những thông tin mà cơ quan Nhà nước đã có.

Một điểm đáng chú ý được đặt ra tại Tọa đàm là nhiều vướng mắc trong giải quyết TTHC không hoàn toàn xuất phát từ cán bộ thực thi mà còn bắt nguồn từ sự chồng chéo, chưa đồng bộ của các quy định pháp luật, quy trình nội bộ và cấu hình trên hệ thống điện tử.

Do đó, hoạt động thanh tra cần hướng mạnh hơn vào việc nhận diện những “điểm nghẽn” về thể chế, từ đó kiến nghị sửa đổi, hoàn thiện quy định, cải cách quy trình và đơn giản hóa TTHC.

Dữ liệu số trở thành nguồn chứng cứ quan trọng của hoạt động thanh tra

Một trong những nội dung được nhiều đại biểu quan tâm là khai thác dữ liệu điện tử phục vụ thanh tra công vụ.

Ông Lê Văn Thông, Chánh Văn phòng Thanh tra thành phố Đà Nẵng, chia sẻ thực tiễn vận hành công tác văn phòng, quản trị hành chính và chuyển đổi số tại cơ quan. Theo đó, trong môi trường số, quá trình tiếp nhận, xử lý, luân chuyển và trả kết quả hồ sơ hành chính được ghi nhận trên hệ thống thông qua nhật ký điện tử, thời gian xử lý, người xử lý và kết quả giải quyết.

Ông Lê Văn Thông, Chánh Văn phòng Thanh tra thành phố Đà Nẵng, chia sẻ thực tiễn vận hành công tác văn phòng, quản trị hành chính và chuyển đổi số tại cơ quan. Ảnh: Thanh Nhung.

Nguồn dữ liệu này giúp cơ quan thanh tra xác định chính xác thời gian xử lý từng khâu, theo dõi quá trình luân chuyển, xác định trách nhiệm của tổ chức, cá nhân, kiểm chứng báo cáo và nhận diện những khâu có nguy cơ chậm trễ, ách tắc.

Thanh tra thành phố Đà Nẵng hiện đã đẩy mạnh xử lý văn bản trên môi trường mạng, ký số, hình thành hồ sơ công việc điện tử và từng bước xây dựng kho dữ liệu phục vụ công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực.

Đáng chú ý, Thanh tra thành phố đang từng bước nghiên cứu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hỗ trợ xử lý văn bản, tổng hợp báo cáo, rà soát dữ liệu và phân tích thông tin. Việc ứng dụng các công cụ phân tích dữ liệu và AI được kỳ vọng sẽ hỗ trợ nhận diện dấu hiệu bất thường, quản lý rủi ro và lựa chọn đối tượng thanh tra hiệu quả hơn.

Từ thực tiễn này, một yêu cầu được đặt ra là hoạt động thanh tra công vụ trong thời gian tới cần từng bước chuyển từ phương thức kiểm tra chủ yếu dựa trên hồ sơ giấy sang khai thác dữ liệu số, nhật ký điện tử và các công cụ phân tích thông minh.

Tuy nhiên, để thực hiện hiệu quả, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế về giá trị pháp lý của dữ liệu điện tử; tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống; đồng thời nâng cao năng lực số, kỹ năng phân tích dữ liệu cho đội ngũ cán bộ thanh tra.

Gắn thanh tra công vụ với từng lĩnh vực quản lý

Tại Tọa đàm, các đại biểu cũng phân tích những đặc thù trong giải quyết TTHC ở nhiều lĩnh vực như giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao và du lịch; xây dựng; dân tộc và tôn giáo; nội vụ, tư pháp.

Ông Phan Văn Tuyển, Trưởng phòng Thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo 6, cho rằng giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao và du lịch là những lĩnh vực có phạm vi quản lý rộng, liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của người dân và hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Vì vậy, thanh tra công vụ cần đánh giá không chỉ tính đúng, đủ của hồ sơ mà cả mức độ phù hợp của quy trình, tính minh bạch và khả năng tiếp cận dịch vụ công.

Trong khi đó, đối với các lĩnh vực xây dựng, dân tộc và tôn giáo, nội vụ, tư pháp, ông Nguyễn Quốc Dũ, Trưởng phòng Thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo 6, nhấn mạnh yêu cầu nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, tăng cường trách nhiệm phối hợp và phục vụ người dân, doanh nghiệp ngày càng tốt hơn.

Các ý kiến thống nhất cho rằng, việc đưa nội dung giải quyết TTHC trở thành một nội dung trọng tâm trong các cuộc thanh tra theo lĩnh vực sẽ giúp hoạt động thanh tra bám sát hơn thực tiễn quản lý, đồng thời tạo cơ sở để phát hiện sớm những bất cập, hạn chế trong tổ chức thực hiện.

Hướng tới nền hành chính chuyên nghiệp, minh bạch, phục vụ

Một trong những vấn đề được đặt ra tại Tọa đàm là hiện chưa có hướng dẫn thật sự thống nhất về phương pháp lựa chọn mẫu hồ sơ, số lượng hồ sơ cần kiểm tra và ngưỡng đánh giá để đủ căn cứ đưa ra kết luận đối với hoạt động giải quyết TTHC.

Bên cạnh đó, khả năng khai thác cơ sở dữ liệu điện tử giữa các cơ quan, địa phương còn khác nhau; giá trị pháp lý của dữ liệu trích xuất từ các hệ thống thông tin trong hoạt động thanh tra cần tiếp tục được hướng dẫn, hoàn thiện. Đội ngũ cán bộ thanh tra cũng cần được bồi dưỡng thêm về quản trị dữ liệu, quy trình điện tử, chuyển đổi số và kỹ năng phân tích dữ liệu.

Từ thực tiễn đó, các đại biểu đề xuất Thanh tra Chính phủ nghiên cứu ban hành hướng dẫn chuyên đề về thanh tra công vụ trong giải quyết TTHC; từng bước đưa nội dung kiểm tra việc giải quyết TTHC trở thành nội dung cần thiết trong các cuộc thanh tra theo lĩnh vực có liên quan trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp; tạo điều kiện để cơ quan thanh tra khai thác các hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu chuyên ngành và dữ liệu dùng chung.

Đồng thời, cần xây dựng các công cụ phân tích dữ liệu, cảnh báo rủi ro, lựa chọn hồ sơ thanh tra trên cơ sở dữ liệu số; đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng về cải cách hành chính, chuyển đổi số, quản trị dữ liệu và kỹ năng thanh tra trên môi trường điện tử.

Kết luận Tọa đàm, bà Phạm Thị Thu Hiền, Phó Hiệu trưởng Trường Cán bộ Thanh tra, đánh giá cao những ý kiến trao đổi, chia sẻ từ thực tiễn của các đại biểu. Những nội dung được thảo luận tại Đà Nẵng sẽ là nguồn thông tin thực tiễn quan trọng phục vụ nhiệm vụ nghiên cứu, tổng kết thực tiễn thanh tra việc thực hiện công vụ của cán bộ, công chức, viên chức trong giải quyết TTHC, cung cấp dịch vụ công cho người dân và doanh nghiệp.

Tọa đàm một lần nữa khẳng định yêu cầu đổi mới hoạt động thanh tra trong giai đoạn hiện nay: thanh tra không chỉ để phát hiện và xử lý sai phạm, mà còn phải góp phần kiến tạo một nền hành chính hiệu lực, hiệu quả, minh bạch và phục vụ.

Đối với thành phố Đà Nẵng, việc tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, khai thác dữ liệu phục vụ thanh tra, hoàn thiện thể chế và tháo gỡ các điểm nghẽn trong giải quyết TTHC sẽ góp phần nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước, chất lượng phục vụ và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp.