ThS. Phạm Hùng, Cục trưởng Cục I, Thanh tra Chính phủ. Ảnh: MN

Nhận diện "vùng rủi ro" từ 210 vụ việc kéo dài

Theo ThS. Phạm Hùng, danh mục 210 vụ việc phức tạp về an ninh, trật tự được xác lập trên cơ sở rà soát, phối hợp giữa Thanh tra Chính phủ và Bộ Công an. Phần lớn đều là những vụ việc tồn tại qua nhiều năm, thậm chí nhiều giai đoạn lịch sử, liên quan đến quản lý đất đai, thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng và sự thay đổi của chính sách pháp luật qua từng thời kỳ.

Tại địa bàn do Cục I phụ trách, có 41 vụ việc phát sinh tại 11 địa phương. Điểm chung của nhóm vụ việc này là khiếu kiện kéo dài, nhiều lần vượt cấp lên Trung ương, có sự tham gia của các đoàn đông người và tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh, trật tự nếu không được xử lý kịp thời.

Từ thực tiễn đó, ngành Thanh tra không tiếp cận theo hướng giải quyết từng hồ sơ riêng lẻ mà đặt các vụ việc trong một chương trình rà soát tổng thể, có phân loại, xác định mức độ rủi ro và cơ chế xử lý phù hợp. Việc nhận diện đúng bản chất vấn đề được xem là bước đầu tiên để chuyển từ cách xử lý tình huống sang quản trị rủi ro một cách chủ động.

Ths Phạm Mạnh Hùng cho biết, 210 vụ việc phức tạp về an ninh, trật tự được xác lập trên cơ sở rà soát, phối hợp giữa Thanh tra Chính phủ và Bộ Công an. Ảnh: VL

Bản đồ trách nhiệm nhiều tầng

Một trong những điểm đáng chú ý của Kế hoạch số 329/KH-TTCP là thiết lập cơ chế trách nhiệm liên thông giữa Trung ương và địa phương, khắc phục tình trạng né tránh hoặc đùn đẩy trách nhiệm trong xử lý các vụ việc phức tạp.

Tại khu vực phía Bắc, Cục I cùng Cục An ninh nội địa (Bộ Công an) trực tiếp kiểm tra, rà soát 10 vụ việc trọng điểm tại 7 địa phương. Đây là những trường hợp có tính chất đặc biệt phức tạp, cần sự tham gia trực tiếp của cơ quan Trung ương để thống nhất phương án xử lý.

Đối với 31 vụ việc còn lại, trách nhiệm được giao cho địa phương chủ động rà soát, giải quyết dưới sự theo dõi, hướng dẫn và đôn đốc thường xuyên của Tổ công tác.

Điểm nổi bật trong cách làm của Cục I là quy trình rà soát nhiều bước, từ nghiên cứu hồ sơ, kiểm tra thực địa, làm việc với chính quyền địa phương, tham gia đối thoại với công dân đến tổng hợp báo cáo, đề xuất phương án xử lý. Cách tiếp cận này giúp việc giải quyết không chỉ dựa trên hồ sơ giấy tờ mà còn đặt trong bối cảnh thực tiễn của từng vụ việc.

Kết quả bước đầu cho thấy, toàn bộ 10 vụ việc trọng điểm đã hoàn thành rà soát trực tiếp và thống nhất được hướng xử lý. Trong nhóm 31 vụ việc giao địa phương giải quyết, đến nay chỉ còn 5 vụ đang tiếp tục xử lý.

Những con số đó cho thấy hiệu quả của cơ chế phối hợp nhiều tầng, trong đó Trung ương giữ vai trò điều phối, giám sát, còn địa phương là chủ thể trực tiếp tổ chức thực hiện và chịu trách nhiệm về kết quả cuối cùng.

Các đại biểu tham dự hội thảo khoa học quốc gia. Ảnh: VL

Từ khép lại hồ sơ đến củng cố niềm tin

Đến ngày 1/5/2026, trong tổng số 210 vụ việc trên phạm vi cả nước, đã có 107 vụ được giải quyết dứt điểm; 78 vụ khác đang được triển khai theo phương án đã thống nhất.

Tuy nhiên, theo ThS. Phạm Hùng, giải quyết một vụ việc không đồng nghĩa với việc mọi vấn đề đã kết thúc. Thực tế cho thấy có những trường hợp đã được xem xét nhiều lần, có kết luận rõ ràng nhưng người dân vẫn tiếp tục khiếu kiện. Nguyên nhân không chỉ xuất phát từ hồ sơ pháp lý mà còn liên quan đến quá trình đối thoại, giải thích, vận động và tạo sự đồng thuận trong xã hội.

Từ thực tiễn đó, ông đề xuất 3 nhóm giải pháp trọng tâm cho giai đoạn tiếp theo.

Thứ nhất, tăng cường đối thoại thực chất, đề cao trách nhiệm người đứng đầu trong việc trực tiếp gặp gỡ, lắng nghe và giải thích cho công dân về căn cứ pháp lý cũng như phương án giải quyết.

Các đại biểu thuộc Trường Cán bộ Thanh tra, Đại học Luật Hà Nội tham dự hội thảo. Ảnh: VL

Thứ hai, quan tâm đến yếu tố an sinh xã hội. Đối với những trường hợp đã được giải quyết đúng quy định nhưng đời sống vẫn còn nhiều khó khăn, cần nghiên cứu các chính sách hỗ trợ phù hợp để người dân ổn định cuộc sống.

Thứ ba, tiếp tục hoàn thiện thể chế. Việc luật hóa khái niệm và tiêu chí xác định vụ việc "tồn đọng, phức tạp, kéo dài" sẽ giúp xây dựng quy trình xử lý thống nhất trên phạm vi cả nước, hạn chế tình trạng mỗi nơi hiểu và áp dụng khác nhau.

Nhìn từ góc độ quản trị, việc xử lý 210 vụ việc không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn của ngành Thanh tra mà còn là thước đo năng lực điều hành của bộ máy công quyền. Thành công không nằm ở số lượng hồ sơ được đóng lại, mà ở khả năng giải quyết tận gốc nguyên nhân phát sinh khiếu kiện, ngăn ngừa các vụ việc tương tự tái diễn trong tương lai.

Khi mỗi vụ việc được xử lý thấu tình, đạt lý và nhận được sự đồng thuận của người dân, đó không chỉ là sự khép lại của một hồ sơ kéo dài nhiều năm, mà còn là cách thiết thực nhất để củng cố niềm tin xã hội, giữ vững kỷ cương phép nước và xây dựng nền hành chính phục vụ Nhân dân.