Ảnh minh họa: Internet

Theo ông Phan Văn Hải, Tổng Giám đốc Cty Cổ phần Phát triển máy xây dựng Việt Nam (Vinacoma), thị trường máy móc, thiết bị xây dựng tại Việt Nam thời gian qua phụ thuộc rất lớn vào việc nhập khẩu từ nước ngoài. Giá trị nhập khẩu thiết bị, máy móc xây dựng hàng năm chiếm tới hơn 90% tổng giá trị của ngành Xây dựng.

Ông Hải cho rằng, thị trường máy móc, thiết bị xây dựng cũ và mới nên được tạo điều kiện tồn tại, phát triển đồng hành và linh hoạt. Khi đó, với những thiết bị sản phẩm máy móc đã cũ sẽ là phân khúc thị trường dành cho các DN xây dựng với mức đầu tư thấp vẫn có cơ hội tận dụng. Với những thiết bị phụ tùng mới sẽ đáp ứng cho những dự án lớn, nhằm đưa được công nghệ tiên tiến nhất của thế giới áp dụng cho ngành Xây dựng Việt Nam. Việc Thông tư 20 quy định các máy móc cũ nhập khẩu với điều kiện chất lượng phải còn từ 80% trở lên so với ban đầu là rất khó thực hiện. Bởi, để xác định máy móc còn chất lượng bao nhiêu phần trăm là không đơn giản. Vì vậy, muốn thực hiện Thông tư 20 thì cần có hướng dẫn chi tiết về cách đánh giá chất lượng cụ thể.

Bàn về vấn đề này, GS.TS Nguyễn Mại, nguyên Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho biết, một nhà máy điện chưa lắp ráp làm sao ai dám khẳng định là còn 80% chất lượng, kể cả chuyên gia nước ngoài cũng không dám khẳng định điều này. Làm thế nào để biết được chất lượng còn 80%? Bộ KH&CN nên giải thích cho các DN hiểu rõ hơn về vấn đề này.

Theo GS.TS Nguyễn Mại, hiện nay không có cơ quan nào thẩm định được một nhà máy, một dây chuyền hay một thiết bị có chỉ số chất lượng còn lại là bao nhiêu. Cho nên quy định cụ thể về mức độ chất lượng, thời gian sử dụng nào đó là không thuyết phục.

Chưa hết, Thông tư 20 còn đưa ra điều kiện các máy móc cũ nhập khẩu phải có thời gian sử dụng không quá 3 - 7 năm tùy từng loại. Quy định này cũng bị các DN cho là vô lý. Ông Doãn Quý Huỳnh, Giám đốc Cty TNHH Máy xây dựng Kim Long cho biết, hầu hết máy móc cũ được các DN nhập về là từ Nhật và một số nước châu Âu nên nói là cũ nhưng chất lượng sử dụng có khi hơn hẳn máy mới mua từ Trung Quốc. Nếu quy định niên hạn sử dụng 3 - 7 năm thì đời máy cũ được nhập phải rơi vào những năm 2005, 2007 trở lại đây. Trong khi những đời máy trước đó, thậm chí máy đời năm 2000 vẫn nhiều máy tốt và giá tương đối cao chứ không hẳn thấp.

Cùng quan điểm này, nhiều DN cũng cho rằng, thực tế cho thấy, máy móc, thiết bị xây dựng đã qua sử dụng lại rất phù hợp với quy trình và điều kiện hoạt động tại Việt Nam. Trong khi đó, nhiều thiết bị máy mới đã không phát huy hết công dụng trong quá trình khai thác vận hành. Đặc biệt, những dòng sản phẩm mới luôn có giá nhập khẩu rất cao khiến DN kinh doanh khó bán, người sử dụng không dễ tiếp cận vì mức đầu tư lớn. Vì thế, nhiều thiết bị mới mặc dù đã được các DN nhập khẩu nhưng không thể hấp dẫn người sử dụng.

Do vậy, theo đại diện các DN này, nếu thực hiện theo Thông tư 20 thì thị trường máy cũ từ các nước tiên tiến như Nhật, châu Âu sẽ chết dần và mở cửa cho thị trường máy mới giá rẻ tại Trung Quốc. Xét về chất lượng sử dụng, các DN cho rằng máy cũ của các nước Nhật và châu Âu vẫn tốt hơn máy mới do Trung Quốc sản xuất.

Trước phản ứng của DN về vấn đề này, bà Trần Tuyết Nhung, Phó Vụ trưởng Vụ Đánh giá, Thẩm định và Giám định công nghệ (Bộ KH&CN) cho biết, việc ban hành Thông tư 20 nhằm điều chỉnh hành vi nhập khẩu máy móc, thiết bị đã qua sử dụng trong tất cả các ngành nghề. Thực tế hiện nay, nhiều máy móc thiết bị thuộc nhiều ngành, lĩnh vực khác nhau khi nhập khẩu về Việt Nam với chất lượng quá cũ nát, không thể hoạt động được, đặc biệt là trong khối DN Nhà nước. Do đó, Thông tư 20 ra đời nhằm điều chỉnh hoạt động nhập máy móc cũ trong toàn xã hội.

Phương Anh