Ông Nguyễn Quang Vinh, Phó Tổng Thư ký VCCI nhấn mạnh, liêm chính, minh bạch là lõi của quản trị kinh doanh. Ảnh: Thảo Nguyên

Nhằm tổng kết 10 năm thực hiện Luật Phòng, chống tham nhũng, hôm nay (29/12), Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức hội thảo công bố kết quả báo cáo khảo sát “hiện trạng thực hành liêm chính trong kinh doanh và nhu cầu hỗ trợ xây dựng năng lực của doanh nghiệp”.

Chỉ có 29% doanh nghiệp triển khai chính sách về liêm chính

Kết quả khảo sát 180 doanh nghiệp trong nước và nước ngoài, hoạt động trong các lĩnh vực chế biến lương thực, thực phẩm, da giày, dệt may, ngành công nghiệp lắp ráp, điện-điện tử, ngân hàng tại TP Hà Nội, Đà Nẵng, Hồ Chí Minh cho thấy, số doanh nghiệp nhận thức đầy đủ và hiểu đúng về liêm chính trong kinh doanh chiếm 55%.

Tỷ lệ “thỉnh thoảng” gặp hành vi gây khó khăn khi giao dục với cơ quan nhà nước (thuế, hải quan…) ở mức tương đối cao, chiếm 43%. Da dày, ngân hàng và chế biên lương thực, thực phẩm có tần suất gặp hành vi gây khó khăn của cơ quan nhà nước cao nhất.

Theo bà Thu, qua khảo sát cũng cho thấy, doanh nghiệp có nhu cầu rất cao được đào tạo về thực hành đối phó với tham nhũng; phòng, chống tham nhũng trong quá trình thực hiện hợp đồng;xây dựng hệ thống quản lý rủi ro trong doanh nghiệp, trách nhiệm giả trình, đánh giá và thẩm định trách nhiệm cấp cao, nhất là liên quan đến tham nhũng…

“Họ đồng ý cho rằng, liêm chính phải gắn liền với các nguyên tắc, chuẩn mực về đạo đức và qui phạm pháp luật, tạo ra rào cản đối với nạn tham nhũng, hối lộ”, bà Trần Thị Kim Thu, chuyên gia thực hiện báo cáo khảo sát cho biết. 

Hầu hết các doanh nghiệp đều hiểu biết khá đầy đủ khái niệm minh bạch và bộ qui tắc ứng xử trong kinh doanh chiếm từ 92,78% - 93,82%. Tuy nhiên, mới chỉ có 29% doanh nghiệp cho biết họ đã triển khai chính sách về liêm chính. 

Một số doanh nghiệp tuy chưa triển khai chính liêm chính trong toàn doanh nghiệp, nhưng đã triển khai các chính sách và quy định trong nội bộ như kiểm soát chi tiêu, giới hạn chi tiêu, thực hiện cơ chế báo cáo. Riêng lĩnh vực ngân hàng, việc áp dụng các biện pháp kiểm soát gian lận được thực hiện khá bài bản và có quy mô.

Còn các qui định khác như mua sắm - đấu thầu, luân chuyển cán bộ, tặng quà và nhận quà, khiếu nại, tố cáo… vẫn chưa nhiều doanh nghiệp thực hiện. Số doanh nghiệp chú trọng triển khai tới các qui định như kiểm soát nội bộ, tuyển dụng, đào tạo, đề bạt, chế độ đãi ngộ, tiếp khách chiếm trên 50%.

Một trong các lý do khiến doanh nghiệp Việt Nam chưa thực hiện và thực hiện chưa thành công chương trình liêm chính trong doanh nghiệp so với các công ty đa quốc gia là do chưa đủ khả năng kiểm soát hết các qui định về hoạt động của doanh nghiệp, thiếu nhân lực, khó khăn trong việc xác định giá trị cốt lõi và nếu có triển khai thì việc phổ biến, đào tạo thường xuyên còn hạn chế, chưa có sự đồng thuận.

Tăng vị thế trong chuỗi sản xuất, doanh nghiệp phải liêm chính

Theo các chuyên gia, cần xây dựng chương trình phổ biến, tuyên truyền đến các doanh nghiệp về những yêu cầu liên quan đến minh bạch, cạnh tranh và tầm quan trọng của kinh doanh liêm chính, minh bạch trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, nhất là trong bối cảnh Việt Nam ký kết Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), các hiệp định thương mại tự do (FTA).

Ông Floria Beranek, chuyên gia cao cấp về trách nhiệm xã hội nói một cách ngắn gọn: “Liêm chính là một yếu tố phải có đối với những doanh nghiệp muốn tăng vị thế trong chuỗi sản xuất và nâng cao giá trị gia tăng”. Ảnh: Thảo Nguyên

Thực tế cho thấy, nguyên tắc liêm chính không còn giới hạn trong phạm vi tuân thủ phổ biến hiện nay mà thuộc về văn hóa doanh nghiệp, được xây dựng trên các giá trị như minh bạch, tin tưởng, tôn trọng và khoan dung. Đây là nền tảng của một doanh nghiệp hiện đại có khả năng thành công trên thị trường toàn cầu.

Ông Nguyễn Quang Vinh, Phó Tổng Thư ký VCCI nhấn mạnh, liêm chính, minh bạch là lõi của quản trị kinh doanh, chi phối quá trình giao tiếp, trao đổi thông tin trong nội bộ doanh nghiệp, tương tác cả từ chiều trên xuống và dưới lên. 

“Tìm những cơ hội, săn tìm lợi nhuận ở “vùng nước đục” là cách làm đã lâu rồi và chỉ mang tính ngắn hạn. Giờ đây, nền kinh tế phát triển đến mức, cơ hội thực sự chỉ dành cho những doanh nghiệp có cái nhìn dài hạn theo đuổi giá trị phát triển bền vững mà thôi”, ông Vinh nói. 

Ông Floria Beranek, chuyên gia cao cấp về trách nhiệm xã hội nói một cách ngắn gọn: “Liêm chính là một yếu tố phải có đối với những doanh nghiệp muốn tăng vị thế trong chuỗi sản xuất và nâng cao giá trị gia tăng”. Nhưng hiện nay, rủi ro và tổn thất do tham nhũng trong môi trường kinh doanh vẫn còn bị đánh giá thấp. 

“Tham nhũng không chỉ là đưa hay nhận hối lộ mà còn bao gồm thiếu minh bạch trong tuyển dụng, cung cấp thông tin tới người lao động hay các hành vi khác. Đừng nghĩ chống tham nhũng là điều xa xôi, khó thực hiện, doanh nghiệp có thể bắt đầu hành động bằng cách đơn giản là trung thực và công khai trong hoạt động”.

Các chuyên gia cũng lưu ý, để đẩy lùi tham nhũng, thực hiện liêm chính, bên cạnh những nỗ lực của Chính phủ, các cơ quan bộ, ngành, cộng đồng doanh nghiệp cũng cần chủ động chung tay như tích cực tuyên truyền, giáo dục, pháp luật về phòng, chống tham nhũng cho đội ngũ cán bộ quản lý và người lao động trong doanh nghiệp; xây dựng và thực hiện bộ quy tắc ứng xử phù hợp trong hoạt động kinh doanh… 

Nhất là, “kiên quyết không thực hiện hành vi đưa hối lộ dưới mọi hình thức để giành lợi thế trong kinh doanh hoặc trốn tránh nghĩa vụ, trách nhiệm của mình” như khuyến nghị của TS Trần Đức Lượng, nguyên Phó Tổng Thanh tra Chính phủ. 

Thảo Nguyên