Người bán hàng rong chèo kéo, ép khách du lịch mua bản đồ, hàng lưu niệm. Ảnh: Tư liệu

Yếu kém ở nhiều khâu

Năm nay, có hơn 1,6 triệu khách Trung Quốc và 1 triệu khách Hàn Quốc đến Việt Nam. Đáng tiếc là nhóm khách châu Á này đều đi qua tour của người Trung Quốc và người Hàn Quốc. Tệ hại hơn, hướng dẫn viên du lịch hầu hết là người của họ. Hướng dẫn viên của họ am hiểu đất nước Việt Nam đến tường tận và thuyết minh lại các danh thắng, di tích... hoàn toàn bằng tiếng họ.

Tìm hiểu về đối tượng hướng dẫn viên ngoại, nhận thấy nhóm đối tượng này đã từng học tập, công tác ở Việt Nam một thời gian dài rồi phối hợp với các công ty lữ hành bên nước họ để mở tour. Thật ngạc nhiên khi người Việt nhìn người Trung và người Hàn nói làu làu về Hoàng Thành Thăng Long, giới thiệu rạch ròi như “người trong nhà” ở làng Gốm Bát Tràng, làng dệt tơ lụa Hà Đông...

Một số du khách phản ánh: Các hướng dẫn viên của họ vẫn thu thêm tiền ngoài các khoản phải chi vé tham quan, vé bảo hiểm, thậm chí khách du lịch còn được đưa đến các nhà hàng đặc sản mà họ đã “bắt tay” nâng giá rồi được trích lại hoa hồng. Cách làm này của các hướng dẫn viên nước ngoài đã làm xấu đi chất lượng dịch vụ du lịch Việt Nam.

Tổng Cục Du lịch Việt Nam cũng thừa nhận những vi phạm thường gặp ở các tour từ Trung Quốc, Hàn Quốc vào Việt Nam là hoạt động độc lập tác chiến. Lẽ ra họ phải phối hợp với các đối tác của Việt Nam để được cung cấp hướng dẫn viên (Hiệp hội Du lịch quốc tế quy định rất chi tiết các điều khoản này). Do bỏ qua các quy định, cho nên nhiều sai sót đã xảy ra khi họ thông tin về danh thắng, đặc biệt là di tích lịch sử của Việt Nam đến với khách du lịch nước họ. Điều này phía các cơ quan quản lý Việt Nam đã không kiểm soát được. Do vậy, hệ lụy là để lại cho khách những ấn tượng thiếu trung thực hoặc bóp méo về hình ảnh, đất nước, con người Việt Nam. Nhẹ thì cũng là mất thiện cảm. Đó là điều mất thứ nhất. Điều mất thứ hai là, Nhà nước mất nguồn thu do du lịch hoạt động chui.

Cụ thể: Sở Văn hóa - Thể thao Du lịch Đã Nẵng cho biết, năm 2015, địa phương này đón hơn 1 triệu khách du lịch quốc tế (phần lớn là khách Trung Quốc và Hàn Quốc), trong đó chiếm tỷ lệ cao là các tour kinh doanh lữ hành không phép. Khi tìm hiểu được biết: Khách Hàn Quốc được miễn thị thực, khi họ đến Việt Nam đăng ký ăn ở khách sạn rồi mới mua tour chui! Khi các cơ quan chức năng điều tra việc sử dụng hướng dẫn viên của họ, thì họ giải thích rằng, Việt Nam không đáp ứng được số lượng và chất lượng về hướng dẫn viên nói tiếng Hàn và tiếng Trung. Thực tế này đang đặt ra trách nhiệm đối với các cơ sở đào tạo cần phải gấp rút đáp ứng nhu cầu hướng dẫn viên nói tiếng Hàn, tiếng Trung.

Ngoài các yếu kém nêu trên, năm qua tình trạng chặt chém, chèo kéo khách vẫn diễn ra ở nhiều nơi, mức độ xử phạt đối với các đối tượng vi phạm cũng đã được thực thi nhưng chưa đủ sức răn đe. Nhiều hội nghị, hội thảo được thực hiện để tìm nguyên nhân yếu kém, nêu giải pháp. Và một kết luận có sự đồng thuận đã được nêu ra: Sự yếu kém trong quản lý điểm đến chính là nguyên nhân làm cho sản phẩm du lịch Việt Nam kém hấp dẫn, kém cạnh tranh so với các nước Thái Lan và Campuchia, mặc dù tiềm năng của Việt Nam vượt trội.

Giải pháp để phát triển

Phải quy trách nhiệm cho từng địa phương, cho người đứng đầu để xảy ra tình trạng lộn xộn, yếu kém trong quản lý hoạt động du lịch. Tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát đối với các tour du lịch sử dụng hướng dẫn viên là người nước ngoài để có hình thức xử lý kịp thời, phòng ngừa, ngăn chặn. Các cơ sở đào tạo hướng dẫn viên du lịch phải gắn kết với các sản phẩm du lịch để khi thuyết minh tăng sức hấp dẫn hoặc trả lời một cách trung thực, thấu đáo, đầy đủ khi khách hỏi về sản phẩm du lịch.

Một số địa phương như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh đã tái lập Sở du lịch, tách khỏi Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch. Hiện, nhiều địa phương khác cũng đang xin tái lập như Quảng Ninh, Đà Nẵng... Đây cũng là một trong những giải pháp nhằm tăng cường công tác quản lý điều hành hoạt động du lịch của từng địa bàn, mang lại hiệu quả tốt hơn.

Đặc biệt, công tác an toàn tính mạng đối với du khách phải luôn đặt lên hàng đầu. Công tác kiểm tra, kiểm soát tàu thuyền du lịch trên vịnh, trên biển, trên sông, trên hồ... phải thực hiện thường xuyên, tránh để tình trạng đáng tiếc sự cố tàu bị tràn nước, đe dọa đến tính mạng của gần 30 khách du lịch Nga tại Quảng Ninh như vừa qua. Việc trừng phạt Thổ Nhĩ Kỳ trong vụ bắn rơi máy bay SU 24 của Nga bằng sự khuyến cáo khách Nga không nên đến Thổ Nhĩ Kỹ du lịch, mà nên chọn nơi đến mới là Việt Nam. Nên chăng đây là thời cơ để hãng Hàng không Vietnam Airlines mở lại tuyến bay thẳng Moscow - Đà Nẵng để phục vụ khách Nga, khi tuyến bay này đã tạm thời đóng cửa từ tháng 2 năm nay (lượng khách Nga giảm sâu do ảnh hưởng từ cuộc nội chiến Ucraina). Đề xuất này được một số công ty du lịch Nga đưa ra.

Xác định rõ được các nguyên nhân yếu kém, tìm ra được các giải pháp khả thi, nếu ngành Du lịch quyết liệt phối hợp đồng bộ với các địa phương, tổ chức, ban ngành... thì chất lượng tour du lịch của việt Nam chắc chắn được cải thiện.

Lộc Nga