6 tháng đầu năm 2026 tỷ lệ giải ngân đầu tư công ở Lâm Đồng chưa đầy 14%. Ảnh: Song Việt

Mặc dù kinh tế Lâm Đồng 6 tháng đầu năm 2026 duy trì đà tăng trưởng khá, song mục tiêu tăng trưởng GRDP hai con số vẫn đang chịu áp lực lớn. Một trong những nguyên nhân quan trọng là tiến độ giải ngân đầu tư công còn rất thấp, khiến hàng nghìn tỷ đồng chưa thể đi vào nền kinh tế để tạo sức lan tỏa cho sản xuất, xây dựng và đầu tư.

Nguồn vốn lớn vẫn "nằm chờ"

Năm 2026 được xem là năm Lâm Đồng bước vào giai đoạn đầu tư hạ tầng với quy mô lớn nhất từ trước đến nay sau khi hợp nhất ba tỉnh. Thủ tướng Chính phủ giao kế hoạch vốn đầu tư công 14.867 tỷ đồng, trong khi HĐND tỉnh phân bổ lên tới 15.847,2 tỷ đồng. Ngoài ra, Lâm Đồng còn được phép kéo dài 4.268,2 tỷ đồng vốn năm 2025 sang năm 2026 để tiếp tục thực hiện các dự án chuyển tiếp.

Đây là quy mô vốn rất lớn, tập trung cho các dự án động lực, liên kết vùng, các tuyến cao tốc, hạ tầng tái định cư, hạ tầng đô thị và các công trình phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Nếu được giải ngân đúng tiến độ, hơn 15.800 tỷ đồng sẽ trở thành lực kéo mạnh cho tăng trưởng. Dòng vốn này không chỉ tạo giá trị xây lắp mà còn kích thích hàng loạt lĩnh vực như sản xuất vật liệu, vận tải, cơ khí, thương mại và dịch vụ; đồng thời tạo việc làm và thu hút thêm nguồn lực đầu tư tư nhân.

Kế hoạch giải ngân đầu tư công của Lâm Đồng trong năm 2026 là 15.800 tỷ đồng. Ảnh: Song Việt

Tuy nhiên, thực tế lại chưa như kỳ vọng. Đến hết tháng 6/2026, Lâm Đồng mới giải ngân 2.074,3 tỷ đồng, chỉ đạt 13,95% kế hoạch Thủ tướng giao và 13,09% kế hoạch HĐND tỉnh giao. Riêng nguồn vốn được phép kéo dài từ năm 2025 cũng mới giải ngân 675 tỷ đồng, đạt 15,84%.

Nếu so với yêu cầu phải tạo động lực tăng trưởng ngay từ đầu năm, tỷ lệ này được đánh giá là rất thấp. Điều đó đồng nghĩa với việc phần lớn nguồn vốn ngân sách vẫn chưa được chuyển hóa thành công trình, sản phẩm và giá trị gia tăng cho nền kinh tế.

Có thể thấy, Lâm Đồng hiện nay không thiếu nguồn lực đầu tư, nhưng khả năng hấp thụ vốn của các dự án còn rất hạn chế. Nói cách khác, vốn đã được bố trí nhưng chưa thể nhanh chóng chuyển hóa thành công trình, khối lượng xây lắp và giá trị gia tăng cho nền kinh tế.

Khi các dự án chậm hoàn tất thủ tục, vướng mặt bằng hoặc thiếu điều kiện thi công, dòng vốn ngân sách buộc phải "nằm chờ", làm giảm hiệu quả đầu tư và chưa phát huy được vai trò dẫn dắt tăng trưởng.

Các dự án cao tốc ở Lâm Đồng chưa đạt tiến độ giải ngân theo kế hoạch. Ảnh: Song Việt

Những "điểm nghẽn" khiến dòng vốn chưa thể khơi thông

Theo đánh giá của UBND tỉnh Lâm Đồng, nguyên nhân giải ngân đầu tư chậm không chỉ xuất phát từ một vài dự án riêng lẻ mà là những vướng mắc mang tính hệ thống. Chính vì vậy, tỉnh đã phải thành lập 5 tổ công tác chuyên trách để trực tiếp rà soát, tháo gỡ cho từng nhóm dự án.

"Điểm nghẽn" đầu tiên nằm ở thủ tục đầu tư và công tác chuẩn bị dự án. Khác với những năm trước, kế hoạch đầu tư công năm 2026 có tỷ trọng rất lớn dành cho các dự án chuyển tiếp, các dự án động lực và dự án liên kết vùng. Đây đều là những công trình có quy mô vốn lớn, phạm vi thực hiện trải rộng trên nhiều địa phương, liên quan nhiều cơ quan quản lý và phải hoàn thành đồng thời nhiều thủ tục đầu tư.

Điển hình như các Dự án cao tốc Tân Phú - Bảo Lộc và Bảo Lộc - Liên Khương vẫn phải tiếp tục hoàn thiện một số nội dung thiết kế kỹ thuật sau khi đề xuất điều chỉnh quy mô nền đường. Trong khi đó, các dự án PPP còn gặp khó khăn trong thu xếp tín dụng khi hợp đồng vay vốn với ngân hàng chưa được ký kết.

Còn nhiều điểm nghẽ trong giải ngân đầu tư công ở Lâm Đồng. Ảnh: Song Việt

"Điểm nghẽn" thứ hai là giải phóng mặt bằng và tái định cư. Nhiều dự án giao thông trọng điểm vẫn chưa có đủ mặt bằng sạch để triển khai đồng loạt. Chỉ cần một vài đoạn tuyến chưa hoàn tất bồi thường cũng có thể làm gián đoạn toàn bộ dây chuyền thi công, khiến thiết bị, nhân lực phải chờ đợi, làm tăng chi phí và kéo chậm tiến độ giải ngân.

Trong khi đó, việc xây dựng các khu tái định cư ở một số nơi chưa theo kịp tiến độ thu hồi đất, khiến người dân chưa thể bàn giao mặt bằng.

"Điểm nghẽn" thứ ba là nguồn vật liệu xây dựng. Nhu cầu đất đắp, đá, cát cho các dự án cao tốc và giao thông tăng mạnh trong khi việc cấp phép khai thác các mỏ vật liệu chưa đáp ứng kịp. Giá nhiên liệu và vật liệu xây dựng biến động cũng khiến nhiều nhà thầu chịu áp lực lớn về tài chính, phải điều chỉnh tiến độ thi công.

Lâm Đồng đang có hàng chục dự án lớn chậm tiến độ thi công. Ảnh: Song Việt

"Điểm nghẽn" thứ tư là việc chậm thực hiện nghĩa vụ tài chính của các dự án ngoài ngân sách. Qua rà soát 359 dự án trên địa bàn, UBND tỉnh phát hiện nhiều dự án chậm triển khai do kéo dài việc nộp tiền sử dụng đất, tiền thuê đất và các nghĩa vụ tài chính khác. Không ít dự án được giao đất nhiều năm nhưng vẫn chưa hoàn thành nghĩa vụ với Nhà nước, dẫn đến không thể tiếp tục thực hiện các thủ tục đầu tư hoặc triển khai xây dựng.

Để xử lý tình trạng này, tỉnh yêu cầu các nhà đầu tư hoàn thành nghĩa vụ tài chính trước ngày 15/7/2026, nếu không sẽ xem xét thu hồi dự án theo quy định. Đây không chỉ là giải pháp tăng thu ngân sách mà còn nhằm giải phóng nguồn lực đất đai, tránh tình trạng dự án "treo", tạo dư địa thu hút các nhà đầu tư có năng lực.

Phối cảnh của chủ đầu tư về cao tốc Liên Khương - Bảo Lộc, một dự án cần nguồn vốn lớn

Không chấp nhận chuyển vốn, trả lại vốn đầu tư

Phát biểu tại buổi làm việc đánh giá tình hình triển khai các dự án, tiến độ giải ngân đầu tư công diễn ra chiều 16/7/2026, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Võ Ngọc Hiệp thẳng thắn nhìn nhận, tỷ lệ giải ngân của một số đơn vị vẫn còn thấp so với yêu cầu, trong khi khối lượng công việc từ nay đến cuối năm còn rất lớn.

Do đó, các ban quản lý dự án rà soát toàn bộ các công trình, xây dựng tiến độ thực hiện cụ thể đối với từng dự án, xác định rõ những khó khăn, vướng mắc để chủ động phối hợp với các sở, ngành và địa phương giải quyết ngay từ cơ sở.

Các đơn vị phải tăng cường kiểm tra hiện trường, đôn đốc nhà thầu đẩy nhanh tiến độ thi công, tranh thủ điều kiện thời tiết thuận lợi để tăng khối lượng thực hiện, bảo đảm tiến độ giải ngân theo kế hoạch.

Lâm Đồng không chấp nhận tình trạng chuyển vốn, trả lại vốn đầu tư công. Ảnh: Song Việt

Các sở, ngành phát huy tinh thần trách nhiệm, chủ động hướng dẫn, giải quyết kịp thời các thủ tục thuộc thẩm quyền; đối với những nội dung vượt thẩm quyền phải kịp thời tham mưu UBND tỉnh xem xét, xử lý, không để hồ sơ tồn đọng làm ảnh hưởng đến tiến độ các dự án.

UBND tỉnh sẽ luôn đồng hành, tháo gỡ khó khăn cho các chủ đầu tư. Tuy nhiên, các đơn vị phải nêu cao tinh thần trách nhiệm, quyết tâm thực hiện bằng được kế hoạch giải ngân đã đề ra.

"Quan điểm của UBND tỉnh là kiên quyết không chấp nhận tình trạng chuyển vốn, trả lại vốn đầu tư công. Nguồn vốn đã được bố trí phải được sử dụng hiệu quả, giải ngân hết theo kế hoạch, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng cao hiệu quả đầu tư trên địa bàn tỉnh", ông Hiệp khẳng định.