Tính từ năm 2016 đến nay, thứ hạng GII của Việt Nam tăng từ vị trí 59 lên 43, cải thiện 16 bậc. Ảnh: Bộ KHCN

Chiều tối 29/9 (theo giờ Việt Nam), Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) tổ chức lễ công bố Báo cáo Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) năm 2026 tại Geneva.

Đầu ra đổi mới sáng tạo tiếp tục cải thiện

Theo kết quả được công bố, Việt Nam xếp hạng 43/139 quốc gia, nền kinh tế, tăng 1 bậc so với năm 2025. Tính từ năm 2016 đến nay, thứ hạng GII của Việt Nam tăng từ vị trí 59 lên 43, cải thiện 16 bậc.

Năm 2026, thứ hạng đầu ra đổi mới sáng tạo của Việt Nam tăng 2 bậc so với năm 2025, từ vị trí 37 lên 35. Kết quả này giúp thứ hạng chung của Việt Nam tăng 1 bậc, đạt mục tiêu Chính phủ đặt ra tại Nghị quyết số 02/NQ-CP năm 2026.

Việt Nam tiếp tục đứng thứ 2 trong nhóm các quốc gia thu nhập trung bình thấp, sau Ấn Độ. Trong nhóm các quốc gia thu nhập trung bình cao, Trung Quốc xếp thứ 10 và Malaysia xếp thứ 34.

Tại khu vực ASEAN, Việt Nam đứng thứ 3, sau Singapore và Malaysia, vượt Thái Lan và đạt mục tiêu Chính phủ đặt ra tại Nghị quyết số 01/NQ-CP năm 2026.

Theo Báo cáo GII 2026, Việt Nam nằm trong nhóm 7 quốc gia thu nhập trung bình cải thiện thứ hạng nhanh nhất kể từ năm 2013, cùng Trung Quốc, Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ, Philippines, Ma-rốc và Indonesia. Việt Nam cũng thuộc nhóm 3 quốc gia có thành tích đổi mới sáng tạo vượt trội so với mức độ phát triển, cùng Trung Quốc và Ấn Độ.

Trong 16 năm liên tiếp, thành tích đổi mới sáng tạo của Việt Nam cao hơn mức độ phát triển, cho thấy hiệu quả trong việc chuyển các nguồn lực đầu vào thành kết quả đầu ra đổi mới sáng tạo.

Bên cạnh những kết quả đạt được, GII 2026 cũng chỉ ra một số chỉ số của Việt Nam còn ở thứ hạng thấp hoặc chưa được cải thiện. Trong đó, chi cho giáo dục xếp hạng 112; tỷ lệ học sinh/giáo viên trung học xếp hạng 106; tỷ lệ sinh viên nước ngoài học tập trong nước xếp hạng 111; nhập khẩu dịch vụ công nghệ thông tin và truyền thông xếp hạng 134.

Vốn đầu tư mạo hiểm cho các doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo chưa được thu hút đủ, trong khi một số chỉ số về lao động có kiến thức, hấp thụ tri thức, công bố bài báo khoa học, tiền bản quyền tác giả, xuất khẩu dịch vụ công nghệ thông tin và truyền thông cũng cần tiếp tục được quan tâm.

Tập trung nguồn lực, nâng chất lượng nhân lực và thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới sáng tạo

Theo Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân, việc chỉ số đầu ra đổi mới sáng tạo của Việt Nam tăng 2 bậc là kết quả đáng ghi nhận. Kết quả này đến từ việc triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW quyết liệt trong hơn một năm qua.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho rằng nguồn lực đầu tư cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã có bước tăng mạnh mẽ. Cùng với đó, hệ thống chính sách, pháp luật trong các lĩnh vực này đang từng bước được hoàn thiện. Sự tham gia của Nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học cũng góp phần bước đầu hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo tại Việt Nam.

Về mục tiêu đến năm 2030 và năm 2045, Bộ trưởng cho biết để đưa Việt Nam vào nhóm 40 quốc gia dẫn đầu về GII vào năm 2030 và nhóm 30 quốc gia dẫn đầu vào năm 2045, còn nhiều việc phải làm.

Từ kết quả phân tích GII 2026, Bộ trưởng chỉ ra một số hạn chế cần khắc phục, trước hết là chất lượng nguồn nhân lực, đặc biệt nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ các ngành công nghệ chiến lược.

Theo đó, cần tiếp tục nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nhất là đội ngũ có trình độ sau đại học, ông đồng thời cho rằng cần đẩy mạnh công bố khoa học quốc tế và gia tăng số lượng bằng sáng chế, là những sản phẩm liên quan trực tiếp đến năng lực đổi mới sáng tạo.

Bộ trưởng cũng nhấn mạnh vai trò của doanh nghiệp trong các hoạt động đổi mới sáng tạo, nghiên cứu và phát triển.

Trong thời gian tới, doanh nghiệp Việt Nam cần đầu tư mạnh mẽ hơn về tài chính và con người, từng bước đưa công nghệ và chuyển đổi số vào hoạt động sản xuất, kinh doanh nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, gia tăng giá trị và tăng năng suất lao động.

Theo Bộ trưởng, doanh nghiệp thực sự vào cuộc là điều kiện quan trọng để Việt Nam thực hiện các mục tiêu về đổi mới sáng tạo theo tầm nhìn đến năm 2030 và năm 2045.