Các cán bộ Đoàn thử nghiệm quét mã QR tại Quảng trường Hồ Chí Minh. Ảnh: AM

Chuyển đổi số: Nhịp cầu nối quá khứ với hiện tại

Giữa thời đại 4.0, khi điện thoại thông minh trở thành vật bất ly thân, phương thức tiếp cận thông tin của công chúng đã thay đổi hoàn toàn. Những bảng thuyết minh bằng chữ in truyền thống tại các điểm di tích đôi khi không còn đủ sức hấp dẫn trước nhu cầu trải nghiệm đa phương tiện của du khách.

Nhận diện rõ thực tế này, Đoàn phường Đồng Hới đã chủ động triển khai chuyển đổi số gắn với bảo tồn di tích. Đây không chỉ là việc lắp đặt những bảng mã QR mà là một hành trình kỳ công trong việc xây dựng kho dữ liệu số khổng lồ, biến những trang sử khô khan thành những thước phim, hình ảnh và âm thanh sống động.

Để có được một kho dữ liệu số chuẩn xác và hấp dẫn, đoàn viên thanh niên đã được phân công theo từng nhóm nhiệm vụ chuyên biệt. Từ việc lặn lội tìm kiếm, tổng hợp tư liệu tại các bảo tàng, thư viện; trực tiếp chụp ảnh, quay phim hiện trường cho đến việc dựng mô phỏng không gian và biên soạn nội dung thuyết minh.

Mỗi câu chữ, mỗi khung hình đều được kiểm duyệt kỹ lưỡng để đảm bảo tính lịch sử nhưng vẫn mang hơi thở hiện đại.

Khi du khách thực hiện thao tác quét mã QR, họ không chỉ đọc được thông tin cơ bản mà còn được xem những video minh họa, nghe giọng đọc thuyết minh truyền cảm, giúp ký ức lịch sử hiện hữu một cách trực quan và dễ hiểu nhất.

Thực tế ghi nhận, mô hình này đã nhận được sự phản hồi rất tích cực từ phía cộng đồng. Anh Nguyễn Tiến Mạnh, một du khách đến từ Hà Nội, chia sẻ: “Trong chuyến hành trình tham quan các danh lam thắng cảnh tại Đồng Hới, việc quét mã QR tại các điểm du lịch thực sự rất tiện lợi. Chúng tôi nhanh chóng nắm bắt được chiều sâu lịch sử của địa danh mà không cần phải chờ đợi hướng dẫn viên. Cách làm này khiến chuyến đi trở nên ý nghĩa và trọn vẹn hơn rất nhiều”.

Có thể thấy, công nghệ số đã giúp hóa giải bài toán về nhân sự thuyết minh tại các điểm di tích lẻ, đồng thời nâng cao tính tự chủ cho du khách trong quá trình khám phá.

Đại diện lãnh đạo tỉnh Đoàn Quảng Trị và phường Đồng Hới cắt băng khánh thành công trình thành niên. Ảnh: AM

Không chỉ phục vụ du khách, hệ thống mã QR còn trở thành một phương cụ giáo dục truyền thống đắc lực cho thế hệ trẻ tại địa phương.

Anh Hồ Sỹ Hùng, người dân phường Đồng Hới (quê gốc tại xã Bảo Ninh), xúc động cho biết: “Tại di tích Bến đò Mẹ Suốt, khi các con tôi quét mã QR, chúng rất thích thú khi thấy hình ảnh và tư liệu về người mẹ anh hùng của quê mình. Cách tiếp cận lịch sử sinh động như thế này giúp các cháu ghi nhớ sâu sắc hơn, bồi đắp lòng tự hào dân tộc một cách tự nhiên nhất”.

Đây chính là minh chứng rõ nhất cho việc công nghệ đã thành công trong việc “đánh thức” lịch sử, làm cho những giá trị xưa cũ trở nên lấp lánh và đầy sức sống trong mắt thế hệ Gen Z và Alpha.

Lan tỏa giá trị di sản và quảng bá du lịch thời đại số

Hoạt động số hóa di tích của tuổi trẻ Đồng Hới không chỉ dừng lại ở quy mô phường, xã, mà đã trở thành một phần quan trọng trong bức tranh chuyển đổi số của tỉnh Quảng Trị.

Công trình này là hành động cụ thể hóa Đề án “Câu chuyện thời hoa lửa” do Trung ương Đoàn triển khai, đồng thời là món quà ý nghĩa chào mừng Đại hội đại biểu Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tỉnh Quảng Trị lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 – 2030.

Hai công trình thanh niên tiêu biểu nhất đã được khánh thành gồm: Số hóa Quảng trường Hồ Chí Minh – Đền thờ Bác Hồ và các Anh hùng liệt sĩ tỉnh Quảng Trị; cùng với đó là số hóa Di tích Nhà lao Đồng Hới.

Quá trình triển khai công trình không chỉ mang lại giá trị cho cộng đồng mà còn để lại dấu ấn sâu đậm đối với chính những đoàn viên tham gia.

Anh Mai Chí Hiếu, Bí thư Chi đoàn Tổ dân phố 2 Nam Lý, chia sẻ rằng quá trình sưu tầm và số hóa đã giúp các bạn trẻ hiểu sâu hơn về giá trị lịch sử của từng tấc đất quê hương. Từ đó, mỗi đoàn viên trở thành một “đại sứ du lịch”, sẵn sàng giới thiệu và lan tỏa những giá trị văn hóa này đến với bạn bè bốn phương.

Việc “quét mã QR để chạm vào lịch sử” giờ đây không còn là một giải pháp công nghệ đơn thuần, mà đã trở thành cách để lịch sử được kể lại bằng ngôn ngữ của thời đại số, tạo ra sự lan tỏa và truyền cảm hứng mạnh mẽ trong cộng đồng.

Đánh giá về tính hiệu quả và bền vững của mô hình, anh Đinh Trung Hiếu, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh đoàn Quảng Trị khẳng định: “Việc ứng dụng công nghệ số trong bảo tồn di tích đã thể hiện rõ tinh thần xung kích, sáng tạo của tuổi trẻ. Hoạt động này không chỉ giúp gìn giữ giá trị lịch sử mà còn hỗ trợ hiệu quả công tác quảng bá du lịch, giúp du khách tiếp cận thông tin một cách minh bạch và nhanh chóng. Đây là tiền đề để chúng tôi tiếp tục mở rộng phạm vi số hóa các di tích trên toàn địa bàn tỉnh trong thời gian tới”.

Chỉ cần một chiếc điện thoại thông minh thực hiện quét mã QR, những thông tin về Di tích lịch sử cấp Quốc gia “Bến đò Mẹ Suốt” sẽ được cung cấp đến mọi người dân và du khách. Ảnh: AM

Trong tương lai, với sự hỗ trợ từ các sở, ngành và sự tâm huyết của tuổi trẻ, hệ thống mã QR tại các di tích lịch sử sẽ tiếp tục được nâng cấp, tích hợp thêm công nghệ thực tế ảo (VR) và thực tế tăng cường (AR) để mang đến những trải nghiệm chân thực hơn nữa.

Đồng Hới (Quảng Trị) đang từng bước định vị mình là một điểm đến du lịch văn hóa – lịch sử hấp dẫn, nơi mà quá khứ hào hùng và tương lai số cùng song hành, phát triển.

Công trình “Số hóa di tích” của tuổi trẻ nơi đây không chỉ là một sáng kiến, mà là một lời cam kết của thế hệ trẻ trong việc giữ gìn ngọn lửa lịch sử luôn rực cháy trong dòng chảy của kỷ nguyên số.