(Thanh tra) - Chuyển đổi xanh đang làm thay đổi yêu cầu đối với thị trường lao động, đồng thời mở ra cơ hội việc làm trong nhiều lĩnh vực. Không chỉ xuất hiện những công việc gắn trực tiếp với công nghệ sạch, năng lượng tái tạo hay bảo vệ môi trường, nhiều công việc hiện có cũng đang thay đổi. Điều này đặt ra yêu cầu đào tạo, đào tạo lại và hỗ trợ nhân lực thích ứng thị trường lao động.
Chuyển đổi xanh không chỉ tạo ra những ngành nghề hoàn toàn mới, mà còn làm thay đổi cách thức thực hiện nhiều công việc đang tồn tại. Trong sản xuất, xây dựng, nông nghiệp, dịch vụ..., yêu cầu sử dụng tiết kiệm năng lượng, tài nguyên, giảm chất thải và phát thải ngày càng được chú trọng.
Vì vậy, cùng với những công việc trực tiếp liên quan đến năng lượng tái tạo, công nghệ môi trường, quản lý chất thải, nhiều nghề truyền thống cũng đang từng bước được “xanh hóa”.
Những yêu cầu trên đặt ra vấn đề không chỉ đối với doanh nghiệp và cơ sở đào tạo mà còn đối với chính sách việc làm, đào tạo và hỗ trợ sinh kế. Người lao động cần có cơ hội được đào tạo lại, nâng cao kỹ năng hoặc chuyển đổi nghề khi công việc chịu tác động từ quá trình chuyển đổi xanh.
Thực hiện Nghị quyết số 208/NQ-CP ngày 4/8/2026 của Chính phủ về thực hiện Kết luận số 75-KL/TW ngày 28/7/2026, Bộ Nội vụ đã ban hành kế hoạch triển khai với các nhiệm vụ liên quan đến bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu, việc làm, sinh kế và phát triển nguồn nhân lực phục vụ chuyển đổi xanh.
Đáng chú ý, chiến lược tăng trưởng xanh quốc gia đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quyết định số 1658 ngày 1/10/2021, hệ sinh thái năng lượng tái tạo, nông nghiệp hữu cơ, logistics carbon thấp... đang mở ra hướng nghề mới.
Ông Nguyễn Khánh Long - Phó Cục trưởng Cục Việc làm (Bộ Nội vụ) cho biết, tại Hội nghị Lao động Quốc tế lần thứ 113 (tháng 6/2025), Tổng Giám đốc ILO Gilbert F.Houngbo nhấn mạnh rằng "Chuyển đổi xanh không đồng nghĩa với mất việc làm. Ngược lại, đây là cơ hội lớn để tạo ra những ngành nghề mới, việc làm xanh, bền vững và mang tính bao trùm".
Điều này có nghĩa, cơ hội việc làm từ chuyển đổi xanh không chỉ dành cho những người lựa chọn một nghề mới. Người đang làm việc trong các ngành, lĩnh vực khác nhau cũng có thể tiếp tục tham gia thị trường lao động nếu được bổ sung kiến thức và kỹ năng phù hợp với những yêu cầu mới.
Dữ liệu về việc làm xanh của thanh niên cho thấy rõ hơn xu hướng này. Theo nghiên cứu của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) và Viện Khoa học Tổ chức Nhà nước và Lao động (Bộ Nội vụ), chỉ khoảng 3% thanh niên Việt Nam đang làm việc trong các việc làm xanh, trong khi hơn 30% việc làm của thanh niên có tiềm năng chuyển đổi thành việc làm xanh.
Đây là khoảng cách đáng chú ý giữa quy mô việc làm xanh hiện nay và tiềm năng chuyển đổi của thị trường lao động.
Những yêu cầu trên đặt ra vấn đề không chỉ đối với doanh nghiệp và cơ sở đào tạo mà còn đối với chính sách việc làm, đào tạo và hỗ trợ sinh kế. Người lao động cần có cơ hội được đào tạo lại, nâng cao kỹ năng hoặc chuyển đổi nghề khi công việc chịu tác động từ quá trình chuyển đổi xanh.
Với thanh niên, yêu cầu này càng rõ khi quá trình chuyển tiếp từ học tập sang nghề nghiệp ngày càng chịu tác động của những thay đổi về công nghệ và mô hình sản xuất. Không chỉ tìm được việc làm, người trẻ cần có cơ hội tiếp cận những công việc có năng suất, được phát triển kỹ năng và có khả năng xây dựng nghề nghiệp bền vững.
Đây cũng là điều kiện để tiềm năng hơn 30% việc làm có khả năng “xanh hóa” thực sự trở thành cơ hội trên thị trường lao động.
Với thị trường lao động, chuyển đổi xanh vì vậy không chỉ là câu chuyện tạo thêm việc làm. Vấn đề quan trọng hơn là những công việc mới sẽ đòi hỏi kỹ năng gì, có chất lượng ra sao, đem lại cơ hội thăng tiến như thế nào và những nhóm lao động nào có khả năng tiếp cận.
Vì thế, theo Cục Việc làm, khi một số ngành, nghề phải thay đổi công nghệ, quy trình sản xuất để đáp ứng yêu cầu về môi trường, đào tạo lại và nâng cao kỹ năng sẽ giúp người lao động có khả năng thích ứng, tiếp tục tham gia thị trường lao động. Với những địa phương và nhóm lao động chịu tác động lớn hơn, hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và sinh kế có ý nghĩa quan trọng trong quá trình thích ứng.
Chuyển đổi sang nền kinh tế xanh là một xu thế tất yếu trong quá trình phát triển nhằm đảm bảo phát triển bền vững và thực thi các cam kết quốc tế ở Việt Nam. Để thực hiện được mục tiêu này, bên cạnh việc “tạo ra việc làm xanh” cũng cần có những nỗ lực để tăng cơ hội “có việc làm xanh” của người lao động.
