(Thanh tra) - Gần đây, nhiều phật tử sau khi hành hương về Khu danh thắng Yên Tử, tỉnh Quảng Ninh, đều băn khoăn, lo lắng và thắc mắc: Hiện, tại Khu danh thắng tồn tại 2 nơi thờ tự rất hoành tráng tại chân ga cáp treo 1 và ga cáp treo 3. Tất cả các hệ thống thờ tự này đều được bài trí như một Tam bảo, mà nhiều người đã quen gọi là “chùa” cáp treo.
Theo tìm hiểu của PV, 2 nơi thờ tự tại chân ga cáp treo 1 và 3 do Công ty Cổ phần Phát triển Tùng Lâm (Công ty Tùng Lâm) xây dựng đã vài năm nay. Các công trình thờ tự này được xây dựng với diện tích mỗi địa điểm thờ tự từ 40 - 60m2, bài trí như một ngôi Tam bảo. Hệ thống thờ tự tại “chùa” cáp treo 1, thờ tam tổ Trúc Lâm, còn “chùa” cáp treo 3 thờ Phật A Di Đà. Hai điểm thờ tự này cũng mở cửa suốt ngày đêm để khách thập phương chiêm bái và cầu nguyện. Điều đáng nói, tại các “chùa” này, cũng có khay để tiền. Theo lý giải của Công ty Tùng Lâm, mục đích làm 2 nơi thờ tự này để đáp ứng lòng thành kính của cán bộ, công nhân lao động của Công ty đối với Phật Tổ và Phật Hoàng. Còn việc để khay và hòm đựng tiền dùng để làm từ thiện.
Tuy nhiên, nhiều phật tử cho rằng, chỉ trừ những người am hiểu Phật pháp, còn phần lớn du khách trong chuyến hành hương của mình, cứ thấy nơi nào có điểm thờ tự thì họ thành kính thắp hương, với quan điểm “thà vái nhầm, còn hơn bỏ sót”.
Chưa kể, “chùa” cáp treo, nếu chỉ phục vụ mục đích tâm linh của doanh nghiệp thì tại sao lại xây dựng lớn rồi lại mở cửa cho du khách thắp hương rồi còn đặt khay đựng tiền?
Vẫn chưa hết, hàng ngày, Công ty còn thuê một ni với pháp danh Thích Viên Giác vào tụng kinh, niệm Phật gây sự hiểu nhầm cho Phật tử và người dân địa phương.
Được biết, tại 2 điểm được Công ty Tùng Lâm xây nơi thờ tự nằm trong vùng I (vùng bảo vệ đặc biệt) của Khu Danh thắng Quốc gia đặc biệt Yên Tử. Trước đây, 2 điểm thờ tự này không nằm trong quy hoạch của ga cáp treo. Mặc dù, đã nhiều lần các chư tăng ni trong và ngoài tỉnh Quảng Ninh lên tiếng về việc Công ty Tùng Lâm xây dựng nơi thờ tự không phù hợp với chức năng của doanh nghiệp và còn đưa ni sư vào tụng kinh niệm Phật hàng ngày là trái với Hiến chương Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Vô hình chung, người dân dễ hiểu nhầm đây cũng 2 ngôi chùa mới trong hệ thống chùa Yên Tử.
Khoản 2 Điều 3 Pháp lệnh Tín ngưỡng Tôn giáo số 21/2004/PL-UBTVQH giải thích từ ngữ: Cơ sở tín ngưỡng của cộng đồng là nơi hoạt động tín ngưỡng của cộng đồng bao gồm: Đình, đền, miếu, am, từ đường, nhà thờ họ và những cơ sở thờ tự khác. Vậy, 2 điểm thờ tự này do Công ty Tùng Lâm dựng nên đã đủ tiêu chuẩn là “cơ sở thờ tự” chưa? Cho dù, theo lý giải của Công ty, khu vực xây điểm thờ tự nằm trong phần đất mà Công ty được cấp phép cho ga cáp treo.
Trao đổi với chúng tôi, ông Đặng Văn Bài, Ủy viên Hội đồng Di sản cho rằng, việc Công ty Tùng Lâm xây dựng 2 điểm thờ tự có phù hợp với không gian hay không, có tính thẩm mỹ và tôn nghiêm không cần phải kiểm tra lại. Còn, nếu Công ty đưa ni sư vào tụng kinh niệm Phật hàng ngày là sai. Và, số tiền mà Công ty thu được tại những điểm thờ tự có phục vụ mục đích từ thiện hay không?
G.S. Trần Lâm Biền thì bức xúc: “Tôi chỉ muốn nói, Yên Tử đang bị phá hoại đến tận gốc rồi. Các công trình được xây dựng tại đây đều hoành tráng, từ nhà ga cáp treo đến các điểm thờ tự. Không phải cứ cấp phép quy hoạch cho Công ty được làm cáp treo ở khu vực đó, thì Công ty muốn làm gì thì làm. Nhất là các điểm xây dựng nằm trong Khu vực I phải được cấp phép một cách bài bản, chứ chưa nói đó là điểm thờ tự. Ở đây, bàn tay nhân tạo đã can thiệp quá nhiều. Cái giả lại to hơn cái cổ, chẳng khác nào chúng ta đang đi ngược lại tư tưởng của Thiền phái Trúc Lâm”.
Trước sự việc này, lãnh đạo UBND TP. Uông Bí cho biết, 2 điểm thờ tự của Công ty Tùng Lâm tồn tại đã vài năm nay. Mặc dù, các điểm thờ tự này không có mục đích vụ lợi cho doanh nghiệp nhưng dễ gây hiểu nhầm cho du khách. “Chúng tôi sẽ nhắc nhở, kiểm tra các điểm thờ tự này kể cả về mặt hành chính lẫn quy hoạch. Chúng tôi sẽ chấn chỉnh các hoạt động tín ngưỡng tại 2 khu vực này”, quan chức này khẳng định với PV Báo Thanh tra.
Thiết nghĩ, Khu danh thắng Yên Tử trở thành Khu Di tích Quốc gia đặc biệt không những là niềm tự hào của mỗi người dân đất Việt khi về với “Kinh đô Phật giáo” mà còn là điểm đến du lịch tâm linh của du khách quốc tế.
Mới đây, UBND tỉnh Quảng Ninh đã kiên quyết dỡ bỏ các chân đế cột cờ bằng bê tông do một phật tử công đức xây dựng trước sân chùa Hoa Yên. Việc làm kịp thời này của chính quyền đã được người dân và phật tử hoan nghênh ghi nhận. Chỉ một chân cột cờ bằng bê tông vài m2 còn bị dỡ bỏ, thì việc xây dựng các điểm thờ tự kiên cố ở Khu danh thắng Yên Tử cũng cần phải được cân nhắc. Không phải nhà ga cáp treo to, hoành tráng thì kèm với đó là tỷ lệ thuận các công trình ở đây cũng phải xây dựng xứng tầm. Nếu chúng ta ứng xử với di sản văn hóa chỉ vì mục đích kinh tế, thì hậu quả sẽ khôn lường. Mà bài học đắt giá nhất đã từng xảy ra với các công trình “chùa giả, chùa thật” tại Khu danh thắng chùa Hương từ những năm cuối thập kỷ 90 của thế kỷ XX vẫn còn nguyên giá trị. Chúng tôi sẽ trở lại vấn đề này khi có thêm diễn biến mới.
Bài, ảnh: Thanh Uyên
