(Thanh tra) - Giữa nhịp sống hiện đại, đồng bào các dân tộc thiểu số ở xã Cư Pơng (Đắk Lắk) vẫn bền bỉ gìn giữ, trao truyền những giá trị văn hóa truyền thống. Từ tiếng chiêng ngân vang đến khung cửi thổ cẩm, tất cả đang được “giữ lửa” bởi những con người nặng lòng với bản sắc dân tộc.
Lan tỏa tiếng chiêng, nuôi dưỡng thế hệ kế cận
Xã Cư Pơng được hình thành trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của hai xã Cư Pơng và Ea Sin (huyện Krông Búk, tỉnh Đắk Lắk cũ). Với hơn 17.000 nhân khẩu, sinh sống tại 24 thôn, buôn, địa phương là nơi hội tụ của nhiều dân tộc như Êđê, Tày, Nùng, Mường, Dao, Gia Rai, Xê Đăng… Trong đó, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm gần 68%, tạo nên một không gian văn hóa đa dạng, giàu bản sắc.
Trong dòng chảy ấy, những năm qua, người dân nơi đây đã chủ động liên kết, khơi dậy phong trào bảo tồn văn hóa truyền thống. Những người am hiểu, yêu quý nhạc cụ dân tộc đã tập hợp lại, cùng nhau luyện tập, biểu diễn trong các dịp lễ hội, sinh hoạt cộng đồng. Không dừng lại ở đó, họ còn miệt mài truyền dạy kỹ năng đánh chiêng cho thanh thiếu niên, tạo nên lớp kế cận đầy triển vọng.
Từ nền tảng đó, Câu lạc bộ chiêng Kram ra đời, do anh Y Thu Mlô (buôn Tlan) làm đội trưởng. Với 15 thành viên, được trang bị hai bộ chiêng cùng trang phục biểu diễn, câu lạc bộ đã trở thành hạt nhân trong phong trào văn hóa của địa phương. Những buổi tập luyện đều đặn không chỉ giúp các thành viên nâng cao kỹ năng mà còn là không gian gắn kết cộng đồng, nuôi dưỡng tình yêu văn hóa dân tộc.
Đại diện Phòng Văn hóa – Xã hội xã Cư Pơng cho biết, bên cạnh duy trì hoạt động của các câu lạc bộ, hằng năm xã còn tổ chức các lớp truyền dạy cồng chiêng và nhạc cụ dân tộc cho thanh, thiếu nhi. Tại đây, học viên được hướng dẫn từ những kỹ thuật cơ bản đến cách diễn tấu các bài chiêng truyền thống; đồng thời được làm quen với các nhạc cụ đặc trưng như đing năm, đing buôt, đing tak ta, ky pah.
Những lớp học không chỉ trang bị kỹ năng mà còn góp phần nuôi dưỡng tình yêu, niềm tự hào văn hóa trong thế hệ trẻ. Cuối năm 2025, 18 em nhỏ đã được cấp giấy chứng nhận hoàn thành chương trình học đánh cồng chiêng và nhạc cụ dân tộc – một dấu mốc cho thấy sự tiếp nối bền vững của di sản.
Trong số những người “giữ hồn” văn hóa, ông Y Kua Niê (Ae Nhi) ở buôn Tlan là cái tên được nhiều người nhắc đến với sự trân trọng. Là nghệ nhân, người có uy tín trong cộng đồng, ông dành nhiều thời gian truyền dạy kỹ năng đánh chiêng, sử dụng nhạc cụ cho thanh niên và trẻ em.
Ông chia sẻ, nếu thế hệ đi trước không trân trọng và trao truyền những giá trị tốt đẹp của dân tộc thì tiếng chiêng rồi sẽ dần vắng bóng nơi buôn làng. Với ông, việc dạy chiêng không chỉ là truyền nghề, mà còn là truyền lửa – ngọn lửa của tình yêu văn hóa và niềm tự hào dân tộc.
Không chỉ trong các lớp học hay câu lạc bộ, nhiều gia đình đồng bào dân tộc thiểu số tại Cư Pơng vẫn lưu giữ cồng chiêng, nhạc cụ truyền thống như một phần không thể thiếu trong đời sống. Những bộ chiêng được nâng niu, gìn giữ như báu vật, là minh chứng sống động cho sự bền bỉ của văn hóa qua thời gian.
Gìn giữ nghề xưa, làm giàu đời sống hôm nay
Song hành với tiếng chiêng, nghề dệt thổ cẩm truyền thống cũng đang được người dân Cư Pơng gìn giữ và phát huy. Trong hành trình ấy, có những con người lặng thầm nhưng đầy tâm huyết như chị H Nương Êban (Ami Wat) ở buôn Adrơng Prong.
Từ thuở nhỏ, chị đã lớn lên trong âm thanh quen thuộc của khung cửi, trong sắc màu của sợi chỉ nhuộm và những hoa văn truyền thống. Được bà và mẹ truyền dạy từng kỹ thuật, từ giăng khung, luồn chỉ đến tạo họa tiết, chị sớm thành thạo nghề dệt.
Dù hiện nay làm công việc giáo viên, nhưng tình yêu với thổ cẩm vẫn luôn cháy bỏng trong chị. Sau những giờ lên lớp, chị lại miệt mài bên khung cửi. Trong không gian tĩnh lặng của đêm khuya, đôi tay chị thoăn thoắt dệt nên những tấm vải mang đậm hồn cốt dân tộc.
Với chị, mỗi sản phẩm thổ cẩm không chỉ là vật dụng mà còn là kết tinh của văn hóa, của ký ức và niềm tự hào. Những tấm khăn, chiếc áo được dệt nên không chỉ phục vụ nhu cầu gia đình, dòng họ mà còn được bán cho người dân trong buôn và du khách. Qua đó, nghề truyền thống không chỉ được bảo tồn mà còn góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống.
Đáng quý hơn, chị H Nương Êban còn tích cực truyền dạy nghề dệt cho các bé gái trong buôn. Những buổi học giản dị nhưng đầy ý nghĩa đã giúp các em hiểu hơn về giá trị văn hóa, đồng thời hình thành ý thức gìn giữ nghề truyền thống.
Có thể thấy, các giá trị văn hóa truyền thống tại Cư Pơng đang được bảo tồn bằng chính tâm huyết của người dân. Chính họ đã và đang góp phần để bản sắc dân tộc không phai nhạt, để tiếng chiêng, khung cửi vẫn ngân vang, hiện diện bền bỉ trong đời sống hôm nay và mai sau.
