(Thanh tra)- Tết, với trẻ thơ là khoe áo mới; với người làm ăn xa là về quê sum vầy; với người già là quây quần con cháu... Tết, nhiều người thành phố chọn cách nghỉ lễ rất “Tây” là đi chơi xa, là du lịch nước ngoài. Trong khi những người đang ở trời Tây lại chỉ có một mong ngóng đến khắc khoải là được về nhà đón Tết...
Vẫn Tết sum vầy
“Tôi mở Google, gõ: "Tết âm lịch 2018", tính chọn một ngày thứ Bảy gần Tết Nguyên đán nhất để mời nhà chồng đến dự tiệc. Sống xa Việt Nam đến mười mấy giờ bay, đã ba mùa Xuân không về nhà sum họp. Tôi - một kẻ nhiều khi dửng dưng với Tết cũng bắt đầu biết mong ngóng...”. Đó là chia sẻ của Quỳnh Hương - một người Việt Nam sống tại Thụy Điển, trong thời khắc mà mỗi người Việt xa quê đều đang tất bật để kịp về sum vầy cùng gia đình, còn cô - một nàng dâu mới của Thụy Điển lại không về được.
Những dịp nghỉ lễ dài, người dân Bắc Âu thường bận đi du lịch Giáng sinh, Tết Tây và Phục sinh. Chỉ có Tết Ta thường rơi trúng tháng hai nên trở thành dịp tốt để những người Việt xa quê vì không đi đâu chơi được mà "đành" ở nhà tụ tập với nhau. Mỗi nhà góp một vài món, cũng đủ cả bánh chưng, nem rán, dưa hành, canh măng, giò thủ và cả... rượu nhà ngâm.
Vẫn là Tết sum vầy đấy thôi. Thay vì cập nhật những dòng tin mải miết trôi trên mạng xã hội, anh chị em người Việt từng bôn ba tứ phương cùng tụ họp để thỏa mái chuyện trò với nhau bằng ngôn ngữ thuộc nhóm "khó nhằn" nhất thế giới, khiến cho các chàng rể, nàng dâu ngoại quốc chỉ biết cười ngơ ngác. Thấy thú vị vì chẳng mấy khi ở ngay giữa trời Tây mà người Tây lại trở thành nhóm... thiểu số.
Mỗi nhà góp một vài món, cũng đủ cả bánh chưng, nem rán, dưa hành, canh măng, giò thủ và cả... rượu nhà ngâm. Ảnh: Quỳnh Hương - Anh Tuấn
Tiệc rôm rả hơn nhiều khi có vài tân sinh viên. Các em có cơ hội thưa hỏi, các anh chị có dịp truyền đạt bí kíp nhỏ to. Từ chuyện muốn mua đồ Việt trăm thứ trăm món thì tới Saigon Food, ăn bún bò đúng vị cứ đến tiệm Duy Tân... cho đến chủ đề nóng bỏng nhất là chuyện học tiếng và tìm việc.
Thụy Điển - đất nước đáng sống nhất thế giới, dân tộc sáng tạo hàng đầu, môi trường an lành, thu nhập mơ ước, phúc lợi cao ngất. Theo thông tin của Cơ quan Thống kê Quốc gia Thụy Điển, tính đến hết năm 2016, trong số gần 1,8 triệu người nhập cư tại đây có 17.727 người Việt Nam. Già nửa số đó thuộc độ tuổi lao động (25 - 54 tuổi). Thế nhưng, việc học tiếng và tìm việc với người Việt Nam ở Thụy Điển thật không dễ dàng.
Bạn muốn luyện tiếng Thụy Điển với người bản xứ, nhưng mỗi lần bạn nắn nót được một câu thì họ thương quá, bèn trả lời bằng... tiếng Anh. Rồi bạn học được rằng, tính cách Thụy Điển nửa lạnh lùng nửa ngại ngùng, ai cũng sợ làm phiền người khác. Người Thụy Điển còn rất rạch ròi giữa quan hệ xã hội và đời tư. Muốn nói chuyện nhiều thì phải là bạn thân, và hầu như chẳng có hy vọng gì bước qua ranh giới đồng nghiệp để trở thành bạn thân.
Một nhà văn từng viết: "Để có thể đứng ngang hàng với người của nền văn hoá thống lĩnh, người thiểu số phải làm việc vất vả gấp 3-4 lần". Ở xứ người, những người Việt xa quê đều thấu hiểu cái sự "gấp 3-4 lần" ấy là như thế nào để được nhà tuyển dụng chọn lựa giữa một rừng nhân lực giỏi. Nhiều người nước ngoài rơi vào cảnh tréo ngoe - không đủ may mắn để bước chân vào các tập đoàn lớn chỉ dùng tiếng Anh, không đủ giỏi tiếng Thụy Điển để có cơ hội việc làm công sở hay tự kinh doanh, và hiếm ai chấp nhận suốt đời làm lao động phổ thông hoặc những nghề không liên quan đến ngành học của mình. Anh chị em động viên nhau vững chí, những năm đầu tiên bao giờ cũng rất khó khăn. Mà xét về cái chí vươn lên thì người Việt mình thuộc hàng “có số má”.
Tết xa quê của những người Việt Nam sống tại Thụy Điển. Ảnh: Quỳnh Hương - Anh Tuấn
Tết với chồng Tây
Hương là một cựu sinh viên Học viện Báo chí sang học tập, nghiên cứu tại Thụy Điển rồi “phải lòng” một anh Tây, trở thành dâu Tây chính hiệu. Hương kể: “Xa Việt Nam, tôi mất hết cảm giác về ngày âm nên thường xuyên phải nhờ đến google. Ở nhà, mẹ tôi vốn là người quán xuyến việc họ hàng, lịch âm mẹ nhớ vanh vách. Con rể Tây tặng lịch đẹp lung linh, mẹ chỉ cười trừ: "Mỗi tội không có ngày âm".
Tết đầu tiên của Hương ở Thụy Điển với tư cách một phụ nữ có chồng, cô mua chiếc bánh chưng, cây giò lụa nhỏ và bày thêm giỏ ngũ quả. Măng khô ngâm từ vài hôm trước đã được hầm nhừ với xương sườn thay vì móng giò. Không có gà luộc. Không có ban thờ...
“Tối 30, mở webcam gọi Skype về nhà, bố mẹ tôi hoan hỉ lắm vì thấy cỗ bàn tươm tất. Nhờ có Tết mà vợ chồng tôi có thêm cớ để chiêu đãi người thân. Chồng tôi dù không mê tiệc tùng nhưng "Tết" là một trong những từ tiếng Việt ít ỏi mà anh khắc cốt ghi tâm - một từ thuần Việt, không phải "Chinese New Year". Nhớ mùa đông năm nào tôi ứa nước mắt kể chuyện bố mẹ tôi vừa đi xem đất đặng sau này mồ mả, Anders bèn bảo: "Anh muốn được cùng đón Tết hằng năm với ông bà nhạc." Bấy nhiêu thôi đã đủ khiến tôi bồi hồi mong Tết hơn bao giờ hết”.
Huong Bergström
