Ông Ngọ Viết Thắng, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Hoa Lộc (trái ảnh) trao đổi với phóng viên Báo Thanh tra. Ảnh: Văn Thanh

Đồng thuận ở Hoa Lộc không tự nhiên mà có

Sau khi thực hiện chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, việc tổ chức lại các thôn, xóm trở thành nhiệm vụ quan trọng nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả quản lý ở cơ sở. Tuy nhiên, đây cũng là công việc tác động trực tiếp đến đời sống cộng đồng, bởi phía sau mỗi tên gọi thôn, xóm là ký ức của nhiều thế hệ, là phong tục, tập quán và sự gắn kết đã được bồi đắp qua hàng chục, thậm chí hàng trăm năm.

Chính vì vậy, ở xã Hoa Lộc, điều mà cấp ủy, chính quyền trăn trở nhất không phải là hoàn thành phương án sắp xếp theo đúng tiến độ, mà là làm sao tạo được sự đồng thuận cao nhất trong Nhân dân.

Trao đổi với phóng viên Báo Thanh tra, ông Ngọ Viết Thắng, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Hoa Lộc chia sẻ, nhiều người dân ban đầu lo lắng khi nghe đến việc sắp xếp thôn. Không ít người băn khoăn liệu tên gọi quen thuộc của quê hương có còn hay không, nhà văn hóa cũ có bị bỏ đi, tiếng nói của người dân có bị "loãng" trong một cộng đồng đông dân hơn, hay việc tham gia các hoạt động chung sẽ trở nên bất tiện.

Thôn Nghĩa Trúc, xã Hoa Lộc mới vừa được hình thành sau cuộc sắp xếp thôn. Ảnh: Văn Thanh

"Điều khó nhất không phải xây dựng phương án, mà là làm cho người dân hiểu rằng việc sắp xếp chỉ thay đổi về tổ chức quản lý, chứ không làm mất đi truyền thống văn hóa của từng làng quê", ông Thắng nói.

Bên cạnh đó, việc sắp xếp cũng đặt ra bài toán về đội ngũ cán bộ thôn. Nhiều cán bộ không chuyên trách đã nhiều năm gắn bó với cơ sở buộc phải nghỉ công tác hoặc chuyển sang vị trí khác. Trong khi đó, yêu cầu đối với đội ngũ cán bộ ở các thôn mới ngày càng cao, không chỉ có uy tín, kinh nghiệm mà còn phải đáp ứng trình độ, năng lực quản lý và khả năng ứng dụng công nghệ thông tin.

Lắng nghe để tháo gỡ những khó khăn

Theo ông Ngọ Viết Thắng, điều tạo nên thành công của Hoa Lộc không nằm ở những cuộc tuyên truyền một chiều, mà ở việc chính quyền kiên trì đối thoại với người dân.

Ông vẫn nhớ như in một hội nghị lấy ý kiến về phương án sắp xếp thôn. Khi ấy, không khí khá trầm lắng bởi nhiều người dân tha thiết mong muốn giữ nguyên tên gọi cũ của làng mình. Có người xúc động đến rưng rưng nước mắt khi nghĩ rằng cái tên đã gắn bó nhiều đời sẽ không còn hiện diện trên bản đồ hành chính.

Thay vì vội vàng thuyết phục, lãnh đạo xã Hoa Lộc dành thời gian lắng nghe từng ý kiến, từng tâm tư của người dân. Sau đó, chính quyền giải thích rõ mục tiêu của chủ trương, đồng thời khẳng định các giá trị văn hóa truyền thống như đình làng, lễ hội, phong tục, tập quán, nhà văn hóa... vẫn được bảo tồn và tiếp tục phục vụ cộng đồng.

"Tên gọi dân gian của từng làng vẫn còn nguyên trong đời sống. Không ai cấm người dân gọi tên làng cũ của mình. Điều thay đổi chỉ là cách tổ chức quản lý để phục vụ Nhân dân tốt hơn", ông Thắng nhấn mạnh.

Thôn mới Nghĩa Trúc, xã Hoa Lộc được đầu tư xây dựng cơ sở vật chất khang trang. Ảnh: Văn Thanh

Một tình huống khác khiến lãnh đạo xã nhớ mãi là việc sáp nhập hai khu dân cư, trong đó một khu có đông đồng bào Công giáo, khu còn lại chủ yếu là người không theo đạo.

Ban đầu, không ít người lo ngại sự khác biệt về văn hóa, sinh hoạt sẽ ảnh hưởng đến sự đoàn kết. Những băn khoăn ấy chỉ được tháo gỡ sau nhiều cuộc gặp gỡ, đối thoại trực tiếp giữa chính quyền với người dân.

"Cuối cùng, bà con đồng thuận không phải vì bị thuyết phục bằng lý lẽ, mà bởi họ cảm nhận được mình thực sự được lắng nghe", ông Thắng chia sẻ.

Từ thực tiễn ấy, xã Hoa Lộc rút ra bài học quan trọng rằng, trong mọi cuộc cải cách liên quan trực tiếp đến người dân, không có gì thay thế được sự chân thành và kiên nhẫn.

"Dân không sợ thay đổi. Điều người dân lo nhất là mình bị bỏ lại phía sau hoặc tiếng nói của mình không được lắng nghe. Khi chính quyền thực sự gần dân thì hầu hết mọi khó khăn đều có thể giải quyết", Chủ tịch UBND xã Hoa Lộc khẳng định.

Tinh gọn bộ máy, giữ bền tình làng nghĩa xóm

Sau khi các thôn mới chính thức đi vào hoạt động, điều khiến lãnh đạo xã yên tâm nhất là bộ máy cơ sở vận hành ổn định. Những cán bộ được lựa chọn đều có sức khỏe, năng lực, uy tín và tinh thần trách nhiệm cao. Việc giải quyết công việc của người dân diễn ra thông suốt, không phát sinh những xáo trộn lớn như nhiều người từng lo ngại.

Tuy nhiên, theo ông Ngọ Viết Thắng, điều còn trăn trở chính là làm sao giữ được sự gắn kết cộng đồng trong những thôn có quy mô dân số lớn hơn trước.

"Khi một thôn mới hình thành từ hai hoặc ba làng cũ, với những nét văn hóa, dòng họ, tập quán khác nhau thì sự hòa nhập cần có thời gian. Không thể yêu cầu người dân thân thiết ngay chỉ sau một quyết định hành chính", ông Thắng chia sẻ.

Để giải quyết vấn đề này, xã Hoa Lộc đang chỉ đạo tăng cường các hoạt động sinh hoạt cộng đồng tại nhà văn hóa thôn mới; duy trì các lễ hội, hoạt động văn hóa, thể thao của từng khu dân cư theo hình thức liên kết; đồng thời phát huy vai trò của các tổ tự quản, tổ hòa giải ngay tại từng cụm dân cư để người dân luôn cảm thấy gần gũi với chính quyền cơ sở.

Xã Hoa Lộc đã hoàn thành việc sắp xếp thôn, xóm và đi vào hoạt động theo quy định từ ngày 1/7/2026. Ảnh: Văn Thanh

Theo ông Thắng, sự gắn kết của cộng đồng không đến từ ranh giới hành chính mà được hình thành từ những việc làm chung, những lần cùng nhau vượt qua khó khăn và những hoạt động cộng đồng được duy trì thường xuyên.

Điều khiến ông xúc động nhất trong suốt quá trình triển khai sắp xếp thôn, xóm lại không diễn ra trong các cuộc họp dân, mà là ngày công bố quyết định kết thúc hoạt động của các thôn cũ và công bố nhân sự các thôn mới. Nhiều cán bộ thôn đã gắn bó hàng chục năm với công việc cơ sở phải nghỉ công tác vì yêu cầu tinh gọn bộ máy. Có người lặng lẽ, có người rưng rưng nước mắt khi bàn giao nhiệm vụ.

"Đó là những con người đã cống hiến cả tuổi thanh xuân cho địa phương với mức phụ cấp rất khiêm tốn. Tôi tin các đồng chí đều kỳ vọng thế hệ cán bộ mới sẽ tiếp tục phát huy tinh thần trách nhiệm, hết lòng phục vụ Nhân dân như họ đã từng làm", ông Thắng bày tỏ.

Nhìn về chặng đường phía trước, Chủ tịch UBND xã Hoa Lộc kỳ vọng sau 5 đến 10 năm, các thôn mới sẽ có diện mạo khang trang hơn, hạ tầng đồng bộ hơn, đời sống vật chất và tinh thần của người dân tiếp tục được nâng lên.

Các thôn mới ở xã Hoa Lộc đi vào hoạt động đúng quy định từ ngày 1/7/2026. Ảnh: Văn Thanh

Quan trọng hơn, sự đoàn kết cộng đồng và bản sắc văn hóa của từng làng quê vẫn sẽ được gìn giữ như những giá trị cốt lõi, để người dân cảm nhận rằng sự đồng thuận hôm nay chính là nền móng cho sự phát triển bền vững của ngày mai.

Thực tiễn tại Hoa Lộc cho thấy, sắp xếp thôn, xóm không đơn thuần là phép cộng về địa giới hay dân số, mà là hành trình vun đắp niềm tin giữa chính quyền và Nhân dân. Khi mỗi quyết sách đều bắt đầu từ việc lắng nghe, tôn trọng và lấy người dân làm trung tâm, những thay đổi trong tổ chức bộ máy sẽ không còn là áp lực, mà trở thành động lực để xây dựng những cộng đồng dân cư văn minh, đoàn kết và phát triển bền vững.