(Thanh tra) - Sau 65 năm, thảm họa da cam/dioxin vẫn để lại những di chứng nặng nề qua nhiều thế hệ, đặt ra yêu cầu cấp thiết về chăm sóc nạn nhân, phục hồi môi trường và huy động nguồn lực quốc tế để khắc phục hậu quả chiến tranh.
Ngày 21/10, Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam (VAVA), Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam và Trung tâm Hành động quốc gia khắc phục hậu quả chất độc hóa học và môi trường (NACCET), phối hợp với Hội Việt - Mỹ tổ chức Tọa đàm quốc tế với chủ đề “65 năm thảm họa da cam ở Việt Nam”.
Chung tay xoa dịu nỗi đau da cam
Theo ước tính, khoảng 4,8 triệu người Việt Nam đã bị phơi nhiễm chất độc hóa học, trong đó khoảng 3 triệu người là nạn nhân chất độc da cam/dioxin. Hậu quả không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến những người từng sống, chiến đấu tại các vùng bị phun rải mà còn di truyền qua nhiều thế hệ.
Thống kê chưa đầy đủ đến năm 2024 cho thấy, cả nước có hơn 35.000 nạn nhân thuộc thế hệ thứ ba và hơn 6.000 nạn nhân thuộc thế hệ thứ tư.
Đằng sau những con số là những gia đình phải dành nhiều năm chăm sóc người thân, những nạn nhân cần hỗ trợ y tế, phục hồi chức năng và bảo đảm sinh kế lâu dài. Không ít người gặp khó khăn trong học tập, tìm kiếm việc làm và hòa nhập cộng đồng. Trong khi đó, việc xử lý ô nhiễm dioxin, phục hồi môi trường tại các khu vực bị ảnh hưởng vẫn cần nguồn lực tài chính, công nghệ và sự phối hợp bền bỉ của các cơ quan, tổ chức trong nước và quốc tế.
Chia sẻ tại tọa đàm, Đại sứ Bùi Thế Giang, Phó Chủ tịch Hội Việt - Mỹ cho rằng, giải quyết hậu quả chiến tranh là chìa khóa để hàn gắn quá khứ và xây dựng tương lai trong quan hệ đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Hoa Kỳ. Việc khắc phục những hậu quả này cần sự cam kết và hỗ trợ lâu dài về tài chính, công nghệ, chuyên môn, với kết quả thực chất.
Đại sứ cũng kêu gọi Chính phủ, Quốc hội, doanh nghiệp và người dân Hoa Kỳ, đặc biệt là các công ty hóa chất từng tham gia sản xuất chất độc sử dụng trong chiến tranh, thể hiện trách nhiệm xã hội bằng việc chủ động tham gia các chương trình hỗ trợ nạn nhân và khắc phục ô nhiễm.
Phát biểu tại tọa đàm, ông Đồng Huy Cương, Phó Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam, nhấn mạnh, dù chiến tranh đã kết thúc hơn nửa thế kỷ, những hậu quả để lại vẫn hiện hữu trong nhiều gia đình và cộng đồng. Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam luôn xác định khắc phục hậu quả chất độc hóa học do chiến tranh là nhiệm vụ vừa cấp bách, vừa lâu dài, gắn với chăm lo đời sống, bảo đảm an sinh xã hội và hỗ trợ nạn nhân phục hồi chức năng, hòa nhập cộng đồng.
Nỗi đau da cam không dừng lại ở một cá nhân mà kéo dài qua nhiều thế hệ
Theo ông Cương, Việt Nam đã triển khai nhiều chính sách chăm sóc sức khỏe, dạy nghề, hỗ trợ sinh kế cho nạn nhân, đồng thời từng bước xử lý các khu vực ô nhiễm. Tuy nhiên, quy mô và tính chất phức tạp của hậu quả chất độc da cam đòi hỏi sự tham gia của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp, các tổ chức xã hội và bạn bè quốc tế.
Ông đánh giá cao sự hỗ trợ của Chính phủ, nhân dân Hoa Kỳ cùng các tổ chức quốc tế, tổ chức phi chính phủ và các nhà hảo tâm trong khắc phục hậu quả chiến tranh, đặc biệt là xử lý ô nhiễm dioxin, hỗ trợ người khuyết tật tại các địa phương bị phun rải nặng nề và rà phá bom mìn, vật liệu nổ còn sót lại.
Một trong những tiếng nói gây xúc động tại tọa đàm là chị Vương Thị Quyên, nạn nhân chất độc da cam/dioxin thế hệ thứ hai đến từ Quảng Trị, hiện công tác tại Trung tâm Công bằng xã hội thuộc VAVA. Sinh năm 1989, chị mang di chứng chất độc da cam từ người cha từng chiến đấu tại chiến trường Đông Nam Bộ.
Chị Quyên cho biết, từ năm 9 tuổi, chị đã phải chịu đựng những biến dạng cơ thể, căn bệnh ung thư và cong vẹo cột sống bẩm sinh. Theo chị, nỗi đau da cam không dừng lại ở một cá nhân mà còn kéo dài qua nhiều thế hệ, đặt ra gánh nặng lớn cho các gia đình và xã hội. Vì vậy, hỗ trợ nạn nhân không chỉ dừng ở sự sẻ chia về tinh thần hay những khoản trợ giúp trước mắt, mà cần được cụ thể hóa bằng các chương trình chăm sóc y tế, phục hồi chức năng, hỗ trợ giáo dục, tạo sinh kế và bảo đảm cơ hội hòa nhập cộng đồng.
Gửi thông điệp tới thế hệ trẻ và bạn bè quốc tế, chị Quyên kêu gọi phát huy sức trẻ, sự sáng tạo, công nghệ và tinh thần nhân ái để tiếp tục đồng hành cùng nạn nhân chất độc da cam Việt Nam, thúc đẩy công lý, xử lý ô nhiễm môi trường và hỗ trợ các gia đình bị ảnh hưởng.
Thay mặt Hội Nạn nhân chất độc da cam Việt Nam, Trung tướng Nguyễn Hữu Chính - Chủ tịch Hội chia sẻ, 65 năm - từ thảm họa đến hành trình "Chung tay xoa dịu nỗi đau da cam" không chỉ là dấu mốc thời gian, mà còn là sự đồng hành của "Đoàn kết - Nghĩa tình - Trách nhiệm - Vì nạn nhân chất độc da cam".
Hành trình ấy vẫn tiếp tục bằng sự chung tay của toàn xã hội và bạn bè quốc tế, bằng trách nhiệm - nghĩa tình của hôm nay và khát vọng của mai sau, làm cho "nỗi đau da cam" dần được xoa dịu; góp phần xây dựng lòng tin, hòa giải và thúc đẩy quan hệ hợp tác giữa Việt Nam với bạn bè quốc tế.
