Dẫu người dân xã Ia Mơr đào được giếng, song nguồn nước bị nhiễm phèn rất nặng nề. Ảnh: Trung Đức

Cuối mùa khô ở Tây Nguyên, chúng tôi có dịp công tác tại vùng biên giới của huyện Chư Prông. Ia Mơr khi chúng tôi đến đầy nắng, các cánh rừng khộp khô không khốc, trời không có một chút gió. Tiếp chúng tôi, ông Rơ Lan Chim, Chủ tịch UBND xã Ia Mơr thông tin: Trên địa bàn xã hiện có 2 công trình nước sạch cung cấp cho 3 làng: Khôi, Hnap và Ring. Tuy nhiên, người dân đều không mặn mà với nguồn nước sạch ấy. Hiện tại, họ vẫn đang sử dụng mạch nước ngầm, như một thói quen lâu ngày. Nước để uống và nấu ăn được mọi người lấy từ những mạch nước ngầm tự đào trong các cánh rừng khộp gần suối. Bên cạnh đó, với điều kiện kinh tế khá hơn, cũng có một số nhà khác dùng nước uống đóng bình để phục vụ nhu cầu nấu nướng. Do khó khăn về nguồn nước sạch nên việc phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn xã cũng hết sức ì ạch, tỷ lệ hộ nghèo còn cao...

Tuy nhiên, số người dùng nước đóng bình để nấu ăn như trên khá ít bởi tốn kém, phần lớn đồng bào Ja Rai ở đây chỉ dùng nước mạch ngầm tự đào gần suối. Theo chân bà Ksor H’Nhen (làng Klăh), chúng tôi đi cách làng khoảng 2km để tới nơi gia đình bà và dân làng vẫn thường lấy nước ăn uống. Giữa cánh rừng khộp, chiếc giếng tự đào là một hố sâu khoảng 0,5m, rộng khoảng 1m dưới mặt đất, nước trong vắt. Quan sát xung quanh, chúng tôi thấy dọc theo hai bờ con suối Mơr có đến hàng chục cái giếng đào trên mặt đất như thế. Theo lời bà Ksor H’Nhen, mỗi ngày các chị em trong làng đi lấy nước khoảng 2 lần, vào buổi sáng và chiều. Cộng đồng trong làng thích uống nước này vì nó ngọt hơn nước giếng! 

Trung tá Trần Văn Thành, Trung đoàn Trưởng Trung đoàn 710 (thuộc Binh đoàn 15), đơn vị làm kinh tế quốc phòng trên địa bàn xã Ia Mơr cho biết thêm: Nước sạch nơi vùng biên giới này thật sự là thứ xa xỉ. Khi nấu sôi nước giếng ở đây thì thấy trên bề mặt có nổi bợn trắng, uống thì thấy mặn mặn, chế nước trà thì thành màu đỏ đỏ. Vì thế, cán bộ chiến sĩ trong đơn vị chỉ dùng nước đó để tắm, giặt, rửa chén bát, còn nấu ăn và nấu nước uống thì anh em hứng nước mưa để dùng. Đó là về mùa mưa, chứ mùa khô thì đơn vị mua bình nước để dùng, giá mỗi bình 10.000 đồng. Tính ra cả tháng, Trung đoàn cũng hết cả chục triệu đồng tiền nước nấu ăn. Do khó khăn về nguồn nước, đời sống của người dân Ia Mơr rất hạn hẹp. Ảnh: Trung Đức

Đáng nói hơn cả là, các giếng nước trên địa bàn xã bị nhiễm vôi gây ảnh hưởng xấu đến cuộc sống cũng như sức khỏe của bà con và đơn vị quân đội. Do sử dụng nước bị nhiễm vôi để ăn uống lâu ngày, nhiều cán bộ, chiến sĩ của Trung đoàn 710 và người dân xã Ia Mơr đã bị sỏi thận, sỏi bàng quang. Tuy nhiên, bà con Ja Rai sử dụng mạch nước ngầm lại càng đáng lo hơn vì nguồn nước ấy chưa được kiểm định. Bên cạnh đó, các giếng đào mạch ngầm không được che đậy dễ khiến côn trùng, các vật thể dơ bẩn rơi vào gây ô nhiễm nguồn nước và quá trình lấy nước của bà con khá thô sơ nên rất không đảm bảo vệ sinh. 

Có thể khẳng định, Ia Mơr hiện đang rất “khát” nước sạch. Tình trạng trên kéo dài sẽ gây ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe của bà con trên địa bàn. Cơ quan hữu quan tỉnh Gia Lai cần lưu tâm thực trạng này và sớm có giải pháp khắc phục, để vùng biên giới xa xôi này bớt khó...

Trung Đức