Đào tạo nghề cho LĐNT cần gắn với thế mạnh chủ lực của từng địa phương. Ảnh: Tràng An

Bộ báo cáo khả quan 

Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) cho biết, qua 4 năm thực hiện Đề án 1956 (2010 - 2013) đã có khoảng 5 triệu người được đào tạo nghề, chiếm 20% lao động khu vực nông thôn, riêng số lao động được học nghề nông nghiệp là hơn 660.000 người, đạt trên 50% mục tiêu của Đề án. Ngoài ra, đã xây dựng chương trình, giáo trình của 132 nghề; thí điểm nhiều mô hình dạy nghề như cấp thẻ học nghề nông nghiệp, dạy nghề cho lao động để cung ứng cho các tông ty.

Chỉ tính riêng năm 2013, cả nước đào tạo được hơn 203.000 LĐNT. Hiệu quả sau học nghề khá khả quan, trong số gần 190.000 LĐNT đã học nghề xong có đến gần 170.000 đã có việc làm mới hoặc tiếp tục làm nghề cũ nhưng năng suất lao động và thu nhập cao hơn.

Theo ông Nguyễn Minh Nhạn, Vụ trưởng Vụ Tổ chức Cán bộ, Bộ NN&PTNT, các lớp đào tạo nghề đều theo nhu cầu của địa phương, gắn với xây dựng nông thôn mới và quy hoạch phát triển nông nghiệp của xã. Các lớp dạy nghề phần lớn lấy thực hành là chính, giáo viên là người có kinh nghiệm sản xuất nông nghiệp và có khả năng thực hành…

Địa phương nói còn nhiều bất cập 

Mặc dù theo báo cáo của Bộ NN&PTNT việc đào tạo nghề cho LĐNT theo Đề án 1956 là khả quan, song tại hội nghị sơ kết đào tạo nghề nông nghiệp cho LĐNT mới đây, đại diện nhiều địa phương lại thẳng thắn về không ít bất cập trong công tác đào tạo nghề ở cơ sở.

Theo ông Lê Trọng Quảng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu, đào tạo nghề cho LĐNT còn mang nặng hình thức, phong trào mà không có quy hoạch gắn với sản xuất của từng địa phương cụ thể. Đào tạo chưa xuất phát từ nhu cầu thực tiễn và doanh nghiệp sử dụng lao động. Hiện, Lai Châu có khoảng 30% nông dân trên địa bàn được đào tạo nghề nhưng tỷ lệ nông dân sống được với nghề mình được học rất ít, gần như vẫn quay lại nghề cũ với lối sản xuất cũ.

Có đại diện một địa phương cũng dẫn chứng, trên địa bàn tỉnh chiếm đến 90% nông dân tham gia sản xuất nông nghiệp với một số sản phẩm chủ lực như cao su, chè, lúa chất lượng cao. Trong khi đó, đào tạo nghề lại tập trung vào những chương trình thiếu thiết thực, không phù hợp với tiềm năng, thế mạnh của địa phương như: Điện tử, điện lạnh, dạy nuôi công, chim trĩ, cá tầm.

Thực tế, công tác đào tào nghề cho LĐNT được ngành NN&PTNT ký hợp đồng với các cơ sở đào tạo, dạy nghề, sau đó, các cơ sở này tự tuyển sinh, vận động nông dân đi học. Có lẽ, vì sự “khoán trắng” này đã xảy ra tình trạng tranh giành hợp đồng. Mặt khác hiện cũng có quá nhiều ngành, tổ chức như ngành NN&PTNT, LĐ-TB&XH, Hội Nông dân, các tổ chức phi Chính phủ, hiệp hội nghề nghiệp… tham gia vào việc đào tạo nghề cho LĐNT không những gây nên sự chồng chéo, thiếu hiệu quả mà còn nảy sinh việc “chia chác” lợi ích. Thêm nữa, vẫn tồn tại việc nông dân đi học không xuất phát từ nhu cầu thực mà tranh thủ lúc nông nhàn, được hỗ trợ thì cũng đăng ký đi học. Do đó, chất lượng đào tạo không được như mong muốn.

“Không thể đánh giá kết quả dựa trên những số liệu báo cáo về lượng người đã được cấp chứng chỉ đào tạo nghề. Ngay cả sinh viên được đào tạo chính quy, bài bản đến 4 - 5 năm, có bằng tốt nghiệp mà tỷ lệ làm được việc cũng không lớn thì nói gì đến một khóa đào tạo ngắn hạn chỉ vài tháng. Tiền bỏ ra nhiều mà hiệu quả chưa như mong muốn”, ông Quảng khẳng định.

Lựa chọn cây, con chủ lực gắn với đào tạo nghề

Khách quan nhìn nhận, nhiều ý kiến cho rằng, hiệu quả đào tạo nghề cho LĐNT hiện là chưa cao, nhưng lại không biết trách nhiệm chính thuộc về ngành, đơn vị nào. Do vậy, thời gian tới cần phải gắn trách nhiệm đến các cấp, đồng thời thay đổi phương pháp đào tạo. Với lĩnh vực NN&PTNT phải yêu cầu từng địa phương đào tạo nghề gắn với tái cơ cấu nông nghiệp, đào tạo theo kế hoạch.

Theo Bộ trưởng NN&PTNT Cao Đức Phát, nên đào tạo nghề cho LĐNT gắn với  quy hoạch nông nghiệp từng xã, sản phẩm chủ lực của địa phương, còn nếu đáp ứng theo nhu cầu muôn hình vạn trạng của nông dân thì chẳng khác nào xây dựng một nền nông nghiệp hàng xén, tủn mủn. "Mỗi xã phải lựa chọn 1 - 2 cây, con sản xuất hàng hóa chủ lực để đào tạo theo hợp đồng liên kết tiêu thụ sản phẩm, xây dựng cánh đồng mẫu lớn. Đào tạo phải giúp LĐNT có tay nghề thực sự, làm đâu được đấy" - ông Phát nhấn mạnh.

Tràng An