(Thanh tra) - Nhiều đợt ra quân đã được triển khai, nhiều trường hợp vi phạm bị xử lý, nhưng chỉ sau một thời gian ngắn, tình trạng lấn chiếm vỉa hè tái diễn. Ghi nhận tại các tuyến phố Hà Nội cho thấy, bài toán trật tự đô thị không chỉ nằm ở việc xử phạt, mà còn ở cách duy trì kỷ cương trong đời sống thường ngày.
Tại phố Đội Cấn (phường Ba Đình), vỉa hè nhiều đoạn bị chiếm dụng gần như hoàn toàn. Xe máy được dựng thành hàng dài, có nơi xếp thành nhiều lớp, bánh xe sát mép lòng đường. Người đi bộ buộc phải len lỏi giữa các phương tiện hoặc bước xuống lòng đường để di chuyển. Không gian vốn dành cho người đi bộ bị thu hẹp đáng kể, đặc biệt vào giờ cao điểm khi lượng phương tiện tăng nhanh.
Ở phố Ngọc Hà (phường Ngọc Hà), tình trạng này cũng không hiếm gặp. Vỉa hè vốn không rộng lại bị chia nhỏ bởi xe máy, vật dụng sinh hoạt và các điểm kinh doanh nhỏ lẻ. Có đoạn, toàn bộ phần vỉa hè gần như không còn khoảng trống. Người dân đi bộ phải di chuyển xuống lòng đường trong khi các phương tiện vẫn lưu thông sát bên.
Tại tuyến Ngô Thì Nhậm (phường Quang Trung) nhiều đoạn vỉa hè bị sử dụng làm nơi đỗ xe hoặc phục vụ hoạt động kinh doanh. Xe máy dựng chéo, dựng ngang, có nơi tràn xuống sát mép đường.
Ông Nguyễn Mạnh Hùng, phường Quang Trung cho biết, có những đoạn vỉa hè gần như không còn chỗ đi. Người già, trẻ nhỏ phải xuống lòng đường, rất nguy hiểm. Nhất là giờ cao điểm, xe cộ đông, chỉ cần sơ suất là có thể xảy ra va chạm.
Tại phố Thụy Khuê, trước cổng trường Tiểu học Chu Văn An, một số hàng ăn, đồ uống, hàng đồ chơi trẻ em nhỏ lẻ xuất hiện trên vỉa hè. Các quầy hàng chủ yếu bán đồ ăn vặt, nước giải khát, được bày sát khu vực cổng trường. Đáng chú ý, ngay cạnh các quầy bán đồ ăn vặt này có đặt biển “tuyến phố an toàn thực phẩm có kiểm soát”, việc các hoạt động kinh doanh vỉa hè vẫn tồn tại song song đặt ra yêu cầu về việc đảm bảo các điều kiện vệ sinh trong chế biến, bảo quản thực phẩm.
Một phụ huynh tới đón con chia sẻ, đồ ăn thì tiện, trẻ con thích, nhưng nhiều khi cũng băn khoăn về nguồn gốc, cách bảo quản. Gia đình vẫn phải nhắc con hạn chế, thậm chí cấm mua ở cổng trường.
Ông Trần Văn Quang, phường Ba Đình cho rằng: “Không thể khẳng định tất cả các hàng quán đều không đảm bảo, nhưng khi kinh doanh trên vỉa hè thì điều kiện vệ sinh sẽ khó được kiểm soát đầy đủ. Đặc biệt ở khu vực trường học, cần thận trọng hơn vì đối tượng là học sinh nhỏ tuổi”.
Ông Trần Văn Quang cũng chia sẻ thêm, trong quá trình sinh sống tại địa bàn, ông nhiều lần chứng kiến lực lượng Công an phường tổ chức kiểm tra, nhắc nhở, lập lại trật tự vỉa hè. Khi lực lượng chức năng có mặt, các hộ kinh doanh đều chấp hành, thu dọn hàng hóa, xe máy được sắp xếp lại, vỉa hè thông thoáng hẳn. Tuy nhiên, sau khi lực lượng chức năng rời đi, một số trường hợp vi phạm vẫn có dấu hiệu tái diễn. Điều này cho thấy, bên cạnh sự vào cuộc của lực lượng chức năng, việc giữ được trật tự lâu dài còn phụ thuộc nhiều vào ý thức tự giác của người dân.
Thực tế cho thấy, thời gian qua, các quận trên địa bàn Hà Nội đã triển khai nhiều đợt cao điểm nhằm lập lại trật tự đô thị. Lực lượng chức năng tổ chức kiểm tra, xử phạt vi phạm hành chính, yêu cầu thu dọn, tháo dỡ các trường hợp lấn chiếm vỉa hè, lòng đường. Ở một số thời điểm, trật tự đô thị đã có chuyển biến, nhiều tuyến phố trở nên thông thoáng hơn.
Tuy nhiên, theo ghi nhận thực tế, hiệu quả này chưa thực sự bền vững. Sau các đợt cao điểm, nếu việc kiểm tra không được duy trì thường xuyên, tình trạng lấn chiếm lại dần quay trở lại. Một số tuyến phố chỉ giữ được trật tự trong thời gian ngắn, sau đó tái diễn vi phạm.
Người dân chia sẻ, việc xử lý là có, thậm chí làm rất quyết liệt. Nhưng nếu không duy trì liên tục thì rất khó giữ được lâu dài. Người bán quen, người mua cũng quen, nên chỉ cần buông lỏng là lại như cũ.
Liên quan đến trách nhiệm quản lý và việc duy trì trật tự đô thị, Trung tá Hoàng Thanh Sơn, Trưởng Công an xã Trần Phú, thành phố Hà Nội cho biết, thời gian qua, lực lượng chức năng thành phố đã thường xuyên tổ chức kiểm tra, nhắc nhở và xử lý các trường hợp lấn chiếm vỉa hè, lòng đường theo quy định.
Theo Trung tá Sơn, các hành vi lấn chiếm vỉa hè, sử dụng trái phép lòng đường, hè phố đã được quy định cụ thể trong các văn bản pháp luật về trật tự, an toàn giao thông và quản lý đô thị. Trên cơ sở đó, lực lượng chức năng tại cơ sở vẫn duy trì công tác tuần tra, kiểm tra, lập biên bản và xử phạt đối với các trường hợp vi phạm.
“Tuy nhiên, thực tế cho thấy, việc xử lý dứt điểm là không dễ. Một số vi phạm mang tính nhỏ lẻ, diễn ra thường xuyên, gắn với nhu cầu mưu sinh và thói quen sinh hoạt của người dân. Nếu không duy trì kiểm tra liên tục, vi phạm rất dễ tái diễn”, Trung tá Hoàng Thanh Sơn chia sẻ.
Cũng theo ông Sơn, công tác quản lý trật tự đô thị không chỉ là trách nhiệm của lực lượng chức năng, mà cần có sự phối hợp của chính quyền cơ sở và sự đồng thuận từ người dân. “Lực lượng chức năng có kiểm tra, có xử lý, nhưng để giữ được bền vững thì cần sự vào cuộc đồng bộ. Người dân nếu vẫn còn tâm lý tiện đâu dừng đó, mua bán trên vỉa hè thì rất khó duy trì trật tự lâu dài”, ông Sơn nói.
Từ thực tế trên, Trung tá Hoàng Thanh Sơn cho rằng, bên cạnh việc tiếp tục tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của người dân; đồng thời duy trì việc kiểm tra thường xuyên, tránh tình trạng chỉ ra quân theo đợt. Việc phân công trách nhiệm cụ thể cho từng lực lượng tại cơ sở, gắn với kiểm tra, giám sát liên tục cũng là yếu tố quan trọng để hạn chế tái diễn vi phạm.
Những gì diễn ra tại nhiều tuyến phố cho thấy một thực tế quen thuộc của đô thị: vỉa hè đang bị sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau, trong khi chức năng dành cho người đi bộ bị thu hẹp. Khi thói quen chưa thay đổi, khi việc kiểm tra chưa được duy trì thường xuyên, thì câu chuyện trật tự đô thị sẽ còn tiếp tục đặt ra yêu cầu cần giải quyết một cách căn cơ, bền vững hơn trong thời gian tới./.
