Hai con tàu cuốc "ngủ" sau một đêm "mò" vàng. Ảnh: Hồng Bài

Năm 2009, UBND tỉnh Lào Cai đã ban hành Chỉ thị số 15/CT-UBND ngày 11/9/2009 về tăng cường công tác quản lý đối với khai thác khoáng sản trên sông, suối. Theo đó, các tàu cuốc không được phép neo đậu hoặc sử dụng để khai thác khoáng sản. Đồng thời, phân rõ trách nhiệm của các cấp, ngành, đặc biệt là chính quyền địa phương từ cấp xã đến cấp huyện trong việc giám sát, phát hiện và xử lý các tàu cuốc vi phạm trên địa bàn.

Trong 2 năm 2010 và 2011, các tàu cuốc hoạt động khai thác vàng đã bị xử lý triệt để. Nhưng, từ đầu năm 2012, nhất là bước vào các tháng mùa khô, số lượng tàu cuốc hoạt động khai thác vàng trên sông Hồng lại gia tăng, diễn biến phức tạp tại địa bàn các huyện: Bảo Thắng, Văn Bàn, Bảo Yên.

Tàu cuốc đang khai thác vàng trên đoạn sông đồi Cam. Ảnh: Hồng Bài

Ngày 29/11/2012, UBND tỉnh Lào Cai đã thành lập đoàn kiểm tra do Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Doãn Văn Hưởng chủ trì. Qua kiểm tra thực tế cho thấy, công tác quản lý, kiểm tra, xử lý tình trạng tàu cuốc khai thác vàng sa khoáng trên sông Hồng của chính quyền huyện, xã còn lúng túng, chưa cương quyết, thậm chí còn có hiện tượng bao che, dung túng.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lào Cai Doãn Văn Hưởng chỉ đạo: UBND các huyện Bảo Thắng, Bảo Yên, Văn Bàn và TP Lào Cai tổ chức huy động các lực lượng xử lý, trục xuất tàu cuốc ra khỏi địa bàn tỉnh trước ngày 10/12/2012. Trong thời gian từ ngày 11 - 25/12, các chủ tàu không chấp hành thì áp dụng các biện pháp cưỡng chế, tịch thu tàu theo quy định. Ngay sau đó, TP Lào Cai và huyện Văn Bàn đã trục xuất tất cả tàu cuốc ra khỏi địa bàn. Huyện Bảo Yên trục xuất 7 tàu, huyện Bảo Thắng trục xuất 2 tàu. Có thể nói, chính quyền các huyện, TP trên rất kiên quyết trong việc xử lý tàu cuốc vào địa bàn khai thác vàng trái phép.

Tuy nhiên, trên thực tế, tình trạng tàu cuốc vẫn lén lút, thậm chí công khai "mò" vàng sa khoáng trên sông Hồng tại địa bàn các huyện Bảo Yên, Văn Bàn, Bảo Thắng.

Ngày 23/12, phóng viên đã đến đoạn sông Hồng chảy qua địa bàn xã Long Phú (Bảo Yên). Ngay từ quốc lộ 70, hầu hết người dân đều biết rõ chỗ nào có 3 tàu, 2 tàu và nhà chị H. đang đóng thêm tàu cuốc mới…

Tàu cuốc mới sắp ra đời. Ảnh: Hồng Bài 

Theo chỉ dẫn của người dân, chúng tôi đi theo con đường đất khoảng hơn 1km ra khu đồi Cam thì thấy con tàu cuốc nằm phơi mình trên một cồn cát, có 6 - 7 người thợ đang hàn, lắp khung tàu. Thân tàu, dàn sàng lọc, bể lắng đã xong. Thấy tôi chụp ảnh, một người thợ cười, chỉ tay lên đoạn sông trên, nói: "Lên chụp hình tàu đang hút cát tìm vàng mới đẹp".

Trên bờ, trong một lán nhỏ, 4 người đang cuộn chăn ngủ. Người chỉ đường cho biết, đấy là tốp làm đêm. Con tàu “mò” vàng hoạt động 24/24 giờ, thợ làm việc được chia thành 2 ca (ban ngày và ban đêm). Vàng nhiều hay ít, chỉ có chủ tàu mới biết.

Cách đoạn sông đồi Cam không xa đi về hướng Yên Bái, ngay đoạn sông bên quốc lộ 70, địa bàn xã Long Phú, 2 tàu còn "ướt sũng" nước sau 1 đêm "mò" vàng trên sông Hồng đang lặng lẽ giấu mình dưới tán cây. Người dân ở đây cho biết, sau chuyến làm việc của các cán bộ trên tỉnh, chủ tàu nghỉ làm ngày, chuyển sang làm đêm vì ở khúc sông này lộ liễu quá.

Như vậy, sự chỉ đạo của UBND tỉnh Lào Cai về việc xử lý tàu cuốc khai thác vàng sa khoáng trên sông Hồng là kiên quyết, nhưng việc thực thi của chính quyền cơ sở, nhất là chính quyền cấp xã vẫn còn chưa nghiêm. Con tàu cuốc to như cái nhà, khi hoạt động, tiếng máy đánh thức cả đoạn sông dài hàng trăm mét. Cớ gì chính quyền, các nhà chức trách lại không biết?

Mong rằng, tình trạng tàu cuốc "mò" vàng sa khoáng trên sông Hồng thuộc địa bàn tỉnh Lào Cai sớm được ngăn chặn, xử lý dứt điểm.

  Hồng Bài