DA cảng cá Ba Hòn hơn mười năm còn treo lơ lửng

* Cần xem xét điều chỉnh hoặc hủy bỏ DA theo quy định của pháp luật

Theo tờ trình của Sở Thủy sản (nay thuộc Sở Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn – NN&PTNT) tỉnh này, ngày 8/7/2002, Chủ tịch UBND tỉnh ký Quyết định 1609/QĐ-UB về việc đầu tư xây dựng cảng cá Ba Hòn với tổng mức đầu tư 13,860 tỷ đồng, DA dự kiến sẽ đi vào hoạt động năm 2004.  Nhưng không hiểu vì sao, đến ngày 20/3/2006 UBND tỉnh Kiên Giang mới có Quyết định 343/QĐ-UB thu hồi 80.342,3m² đất của 481 hộ gia đình, cá nhân và 3 tổ chức để thực hiện quy hoạch xây dựng DA.

Theo quyết định vừa nêu, kể từ thời điểm này UBND huyện Kiên Lương mới có trách nhiệm ban hành quyết định thu hồi đất đến từng hộ gia đình, cá nhân và tổ chức có đất, để thực hiện DA. Tuy nhiên, trước đó đến 2 năm, ngày 4/11/2004 UBND huyện Kiên Lương đã ra thông báo “còn một số hộ có tên trong phương án bồi hoàn chưa nhận tiền và đăng ký mua nền tái định cư thì đến đến Trụ sở ấp Hòa Lập, thị trấn Kiên Lương để nhận tiền và đăng ký mua nền”. Thông báo này căn cứ vào Quyết định 1889/QĐ-UB của UBND tỉnh Kiên Giang về việc đền bù đất đai hoa màu giải tỏa khu quy hoạch cảng cá Ba Hòn từ ngày 10/9/2001.

Cho rằng việc “bồi thường giải tỏa trước quyết định thu hồi đất là vi phạm quy định Luật Đất đai, ảnh hưởng nghiêm trọng quyền lợi” người dân, các hộ dân đã khiếu nại đến chính quyền các cấp.

Tài liệu liên quan thể hiện, từ 19/4/2000, chủ đầu tư là Sở Thủy sản Kiên Giang đã ký hợp đồng với Đoàn đo đạc Bản đồ Sở Địa chính, nay là Trung tâm Kỹ thuật (TTKT) thuộc Sở TN&MT, tiến hành khảo sát đo đạc khu quy hoạch và “lập phương án bồi thường hỗ trợ di dời giải tỏa” để xây dựng cảng cá Ba Hòn. Tuy nhiên, Kết luận thanh tra về việc “thực hiện chính sách pháp luật” ngày 19/11/2010 của Thanh tra tỉnh Kiên Giang cho thấy: Quá trình khảo sát đo đạc và lập phương án, TTKT “không phát đầy đủ tờ khai” cho các hộ dân bị thu hồi đất, việc kiểm kê lập biên bản đất đai, hoa màu, vật kiến trúc “chưa đầy đủ và thiếu chính xác”. Vậy nhưng trên kết quả vừa nêu, đơn vị chủ đầu tư đã lập Tờ trình 101/TT-TS ngày 5/4/2001 để UBND tỉnh Kiên Giang ký Quyết định 1889/QĐ-UB ngày 10/9/2001 về việc đền bù thiệt hại đất, hoa màu cây trồng, vật kiến trúc, hỗ trợ di dời giải phóng mặt bằng xây dựng cảng cá, với tổng kinh phí tổng cộng trên 2,5 tỷ đồng.

Quá trình thực hiện bồi thường, từ năm 2002 đến khi có Quyết định thu hồi đất ngày 20/3/2006, UBND tỉnh Kiên Giang, theo Kết luận của Thanh tra tỉnh có 124/448 hộ nhận tiền bồi hoàn và nền tái định cư nhưng không di dời, 52 hộ và tổ chức chưa nhận bồi hoàn và tiếp tục khiếu nại. Ngày 21/5/2007, UBND tỉnh Kiên Giang có văn bản chỉ đạo: “Các hộ dân còn khiếu nại về giá bồi thường đất đai và vật kiến trúc” yêu cầu Sở Thủy sản chủ trì phối hợp với Sở Tài chính, Sở TN&MT và Sở Xây dựng, tham mưu cho UBND tỉnh xem xét giải quyết”. Theo đó, UBND tỉnh Kiên Giang và huyện Kiên Lương đã 5 lần duyệt phương án bổ sung bồi thường thu hồi đất, hỗ trợ di dời, với tổng số tiền gần 3 tỷ đồng. Nhưng theo Kết luận của Thanh tra tỉnh, từ ngày 10/9/2001 đến thời điểm thanh tra có đến 334 hộ “bao chiếm” trở lại, trong đó có hàng chục hộ dân tiếp tục khiếu nại lên các cơ quan Trung ương.

Cũng theo Kết luận thanh tra, tình trạng vừa nêu tại DA là do công tác khảo sát đo đạc lập phương án, xác định nguồn gốc đất, áp giá bồi thường chưa phù hợp, thống kê vật kiến trúc, hỗ trợ di dời, tái định cư thiếu chính xác và không đầy đủ. Chủ đầu tư chưa có kế hoạch cụ thể triển khai thực hiện DA khiến kéo dài nhiều năm, chính quyền huyện Kiên Lương chưa làm tốt chức năng quản lý để 334 hộ dân đến bao chiếm, chuyển nhượng khiến tình hình thêm phức tạp.

Thanh tra tỉnh Kiên Giang kiến nghị, UBND tỉnh giao Sở NN&PTNT phối hợp với Sở Tài chính, Sở TN&MT, các ngành có liên quan cùng UBND huyện Kiên Lương rà soát theo đúng quy định, lập thủ tục trình cấp thẩm quyền trợ cấp 80% vật kiến trúc theo giá hiện hành đối với 305 hộ dân liên quan DA, đồng thời kiên quyết xử lý những trường hợp sai phạm. Kiến nghị kiểm điểm tập thể Trung tâm KTTN thuộc Sở TN&MT, Hội đồng thẩm định phương án bồi thường, Ban giám đốc Sở Thủy sản (nay là Sở NN&PTNT) và một số cán bộ liên quan. 

Vậy nhưng, tại khu vực DA hiện nay, ông Nguyễn Văn Sắc cho biết “huyện có đến 23 DA, cái này là đầu tiên nhưng cứ treo lơ lửng hàng chục năm”. Chứng minh thực tế vừa nêu, người dân chỉ “bản vẽ DA” cảng cá Ba Hòn theo quyết định phê duyệt ngày 08/12/1999 treo ngoài đường, và “một số cọc bê tông” đúc ngày 13/6/2011 đang nằm trên bãi. Liên quan bồi thường hỗ trợ thu hồi đất, người dân phản ánh “nhiều nhà đất của dân” khai hoang và tạo dựng, nhưng khi thu hồi không được bồi thường theo quy định, chỉ hỗ trợ di dời mỗi hộ 1 triệu đồng, 3 tháng tiền ăn 150 ngàn đồng/người/tháng và 1 nền tái định cư “phải mua” với giá 2,5 triệu đồng. Sau kết luận của Thanh tra tỉnh, chính quyền mới bổ sung hỗ trợ 80% vật kiến trúc tháo dỡ, ngoài ra không có chính sách nào khác. Các ông bà Trương Văn Tịnh, Trịnh Thị Kiều cho rằng, với số tiền vừa nêu “dù có nền tái định cư người dân cũng không thể làm nổi” nhà tạm. Mặt khác, nơi tái định cư không có đất sản xuất cũng như công ăn việc làm, “đó là lý do tại sao sau khi nhận tiền hỗ trợ và nền tái định cư người dân phải quay về nơi ở cũ sinh sống” và bị chính quyền cho là bao chiếm, ông Thượng Công Hải lý giải.

Tuy nhiên vấn đề đặt ra là, ngày 20/3/2006, UBND tỉnh Kiên Giang mới ban hành quyết định thu hồi trên 8,3 ha đất do 481 hộ gia đình cá nhân và 3 tổ chức sử dụng để xây dựng DA. Nhưng việc bồi thường, hỗ trợ thu hồi lại theo quyết định từ ngày 10/9/2001 của UBND tỉnh là không phù hợp nguyên tắc “giá đất để tính bồi thường phải là giá tại thời điểm có quyết định thu hồi đất” theo quy định của pháp Luật đất đai. Cũng tại quyết định vừa nêu, UBND tỉnh Kiên Giang căn cứ Nghị định 22/NĐ-CP ngày 24/4/1998, trong khi Nghị định này đã được thay thế bằng Nghị định 197/NĐ-CP ngày 16/11/2004 của Chính phủ về việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.

Mặt khác, tại Khoản 3 Điều 29 Luật Đất đai quy định: “Diện tích đất công bố thu hồi để thực hiện DA sau 3 năm không thực hiện phải điều chỉnh hoặc hủy bỏ”. Nhưng theo người dân, không hiểu vì sao DA cảng cá Ba Hòn “cứ treo lơ lửng” trên 10 năm nay. Thiết nghĩ, bên cạnh xem xét việc tiếp tục triển khai DA, cần hoàn thiện phương án bồi thường, hỗ trợ tái định cư theo đúng chính sách quy định của pháp luật, chấm dứt tình trạng khiếu nại vừa qua.

Trúc Lâm