Thợ săn không biết bắn súng

Nội dung trên đây được Mạng lưới Giám sát buôn bán động vật và thực vật hoang dã quốc tế (TRAFFIC) trích dẫn trong báo cáo dày 176 trang, công bố ngày 21/8/2012 về “cuộc khủng hoảng săn bắn trộm sừng tê giác ở Nam Phi, những lỗ hổng chính sách trong môn thể thao săn bắn, và nhu cầu sừng tê giác tăng cao tại Việt Nam”.

Tựa đề bản báo cáo này mang dòng chữ  “Mối liên hệ buôn bán sừng tê giác giữa Nam Phi - Việt Nam: Một sự kết hợp nguy hiểm về thể chế lỏng lẻo, hành vi sai trái của những người trong ngành động vật hoang dã và các tổ chức tội phạm châu Á”.

Theo báo cáo, kể từ năm 2003 “du khách Việt Nam đến Nam Phi đã tham gia thường xuyên vào các cuộc săn bắn giả nhằm mục đích giành chiến lợi phẩm sừng tê giác ”. Cảm hứng lớn nhất của họ là chiếc sừng tê giác nên có những  du khách đi săn mà không biết bắn súng - báo cáo ghi nhận.

TS Jo Shaw, cán bộ chương trình của TRAFFIC (đồng tác giả báo cáo) cho rằng, “cách đây một thập kỷ đã có những dấu hiệu về cuộc khủng hoảng săn bắn trộm tê giác nhưng rất ít người tiên đoán được mức độ và hậu quả mà các quốc gia đang phải đối mặt vào ngày hôm nay”.

“Công nhân tình dục” được thuê làm “thợ săn”

Báo cáo nhận định: Nhu cầu gia tăng từ châu Á; người mua luôn sẵn sàng trả giá cao cùng với những kẻ buôn lậu sừng không sợ bị bắt, đã khiến mặt hàng sừng tê giác thu hút sự chú ý của các băng nhóm tội phạm. Sự góp tay của băng nhóm tội phạm (ngày một lớn mạnh) đang tạo ra một “cơn bão hoàn hảo” cho săn bắn trộm và buôn bán sừng tê giác.

Để đối phó với hàng loạt quy định nhằm dập tắt nạn săn bắn giả của Chính phủ Nam Phi, những kẻ buôn bán sừng tê giác còn thuê cả “công nhân tình dục” người Thái Lan làm “thợ săn”.

Ngoài “săn bắn”, nguồn cung cấp khác của các băng nhóm tội phạm (chẳng hạn như trộm cắp) cũng gia tăng. Đã có ít nhất 65 chiếc sừng bị đánh cắp tại nơi trưng bày công cộng ở Nam Phi. Hành vi trộm cắp tương tự cũng diễn ra tại Mỹ và các quốc gia châu Âu.

Dừng cấp phép săn bắn cho công dân Việt Nam

Từ năm 2009, Chính phủ Nam Phi đã ra lệnh tạm ngừng bán sừng tê giác trên phạm vi toàn quốc nhằm ngăn chặn những chiếc sừng không được đăng ký ở trong kho (còn được gọi là “sừng ngoài luồng”), “rò rỉ” ra ngoài. Theo Công ước về Buôn bán Quốc tế các loài động, thực vật hoang dã nguy cấp (CITES), tất cả hoạt động buôn bán thương mại quốc tế sản phẩm tê giác đều bị cấm. Đã có những cá nhân trong ngành động vật hoang dã vi phạm pháp luật bị kết tội và lĩnh án tù nặng cho hành vi lấy sừng của tê giác sống  bán cho người mua châu Á.

Tháng 4/2012, Nam Phi cũng đã dừng cấp giấy phép săn bắn cho tất cả công dân Việt Nam đồng thời đưa ra các chính sách mới nhằm thắt chặt mọi “lỗ hổng” dẫn đến săn bắn giả.
 
Có điều, sự ra tay mạnh mẽ của Chính phủ Nam Phi trên thực tế vẫn khó ngăn được việc săn bắn tê giác. Theo TS Jo Shaw: “Mạng lưới đồng lõa đã lôi kéo được chủ trại nuôi, thợ săn chuyên nghiệp, bác sỹ thú y động vật hoang dã vào mục đích săn bắn. Sự lôi kéo này bổ sung thêm khía cạnh mới mang tính thách thức trong cuộc khủng hoảng săn bắn trộm tê giác”.

Ông Thomas Osborn (phải) - Điều phối viên Chương trình Tiểu vùng Mê Công Mở rộng của TRAFFIC Đông Nam Á và PV Báo Thanh tra với các hiện vật từ động vật hoang dã: Sừng tê giác, chân gấu, ngà voi.  Ảnh Trần Thu Hường

515 con tê giác “gục ngã” trong năm 2012

Cán bộ kiểm lâm Nam Phi đã đặt mạng sống của họ vào những tình huống nguy hiểm trong cuộc chiến bảo vệ loài tê giác. Đất nước Nam Phi đang diễn ra sự leo thang nhanh chóng về nạn săn bắn trộm tê giác sống. Số tê giác bị giết tăng từ 13 con năm 2007 lên 83 con (năm 2008); 122 con (năm 2009); 333 con (năm 2010) và đạt kỷ lục 448 con năm 2011. Đầu năm 2012, có gần 2 con tê giác bị săn bắn trộm mỗi ngày. Tính đến ngày 17/7/2012, tổng số tê giác bị săn bắn trộm là 281 con.  Dự kiến cả năm 2012 tổng số tê giác “gục ngã” sẽ là 515 con, nếu tỷ lệ săn bắn trộm hiện tại còn tiếp diễn - báo cáo của TRAFFIC nhận định.

Cũng theo báo cáo, trong số 43 vụ bắt giữ người châu Á liên quan đến tê giác ở Nam Phi có 24 vụ là người Việt Nam (chiếm 56%), 13 vụ là người Trung Quốc (chiếm 28%), số còn lại là người Thái Lan và người Malaysia. Ngoài ra, có ít nhất 3 nhân viên Đại sứ quán Việt Nam ở Pretoria từng bị ghi nhận có tham gia buôn bán bất hợp pháp sừng tê giác.

Lừa tiền bệnh nhân ung thư

Ông Tom Milliken (chuyên gia về tê giác của TRAFFIC, đồng tác giả báo cáo) cho rằng, “nhu cầu tăng cao đối với sừng tê giác tại Việt Nam không liên quan đến việc đáp ứng các đòi hỏi của Đông y, mà nhằm cung cấp một loại thuốc tiêu khiển cho những người chuyên tiệc tùng hoặc để lừa tiền bệnh nhân ung thư sắp chết về tác dụng chữa trị thần kỳ ”.

Có 4 nhóm người luôn “khát khao” sừng tê giác tại Việt Nam. Nhóm quan trọng nhất là những người tin vào đặc tính giải độc của sừng tê giác (đặc biệt sau khi hấp thụ quá mức rượu, thực phẩm giàu chất dinh dưỡng). Những người giàu, có “cuộc sống tốt” thường mài sừng tê giác thành bột, trộn với nước hoặc rượu để làm “thuốc bổ”.

Giải pháp dài hạn duy nhất nhằm dập tắt nạn săn bắn trộm tê giác, theo báo cáo, là sự: “Kiềm chế nhu cầu đối với sừng tê giác. Đây là vấn đề nan giải và các cấp có thẩm quyền Việt Nam cần tạo cơ hội cho các hành động ngăn chặn dứt khoát ngay từ bây giờ” - báo cáo nhấn mạnh.

Dương Thanh Tùng