Từ ngày 1/7 đến ngày 30/9/2026, các sở, ban, ngành, địa phương của tỉnh Bắc Ninh tập trung triển khai đồng bộ các hoạt động truyền thông với nhiều hình thức phong phú. Ảnh: Dương Thủy

Nhận diện “ma trận” lừa đảo trực tuyến

Cùng với tốc độ phát triển kinh tế và thu hút đầu tư nhanh chóng, Bắc Ninh trở thành điểm đến của đông đảo người lao động trong và ngoài nước.

Lợi thế về dân cư cơ học mang lại động lực phát triển nhưng cũng đặt ra những thách thức lớn về an ninh trật tự, đặc biệt là sự gia tăng của tội phạm mua bán người.

Đáng chú ý, loại tội phạm này đã có sự dịch chuyển rõ rệt về phương thức hoạt động, chuyển từ việc tiếp cận trực tiếp sang triệt để lợi dụng không gian mạng.

Qua công tác nắm tình hình, lực lượng An ninh mạng Công an tỉnh Bắc Ninh đã chỉ ra hàng loạt chiêu trò “mồi chài” có tính toán trên các nền tảng mạng xã hội.

Các đối tượng thường xuyên sử dụng Facebook, TikTok, Zalo hay các ứng dụng nhắn tin, hẹn hò để đăng quảng cáo tuyển dụng với vỏ bọc “việc nhẹ, lương cao”. Những thông tin này được thiết kế hấp dẫn, không yêu cầu bằng cấp hay kinh nghiệm nhằm thu hút sự chú ý của người tiếp cận.

Đích ngắm của tội phạm tập trung vào phụ nữ, trẻ em gái, học sinh chưa đủ tuổi lao động và những người có hoàn cảnh khó khăn, khao khát tìm kiếm việc làm. Để tạo lòng tin, chúng kiên trì làm quen, chủ động trò chuyện và tặng quà ảo trong một thời gian dài trước khi ngỏ lời rủ đi làm hoặc đi chơi xa.

Tinh vi hơn, các đối tượng còn lập ra những hội nhóm kín, sử dụng tài khoản và thông tin giả mạo để tiếp cận trực tiếp, gây khó khăn cho việc truy vết của cơ quan chức năng.

Ngay khi nạn nhân sập bẫy và nhận lời đi làm, các đối tượng thu giữ toàn bộ giấy tờ tùy thân. Chúng tạo ra các khoản “nợ” vô lý để khống chế, ép buộc nạn nhân làm việc và không cho liên lạc với gia đình.

Mục đích phạm tội chủ yếu là cưỡng ép nạn nhân phục vụ tại các cơ sở kinh doanh nhạy cảm như quán bar, karaoke, vũ trường, hoặc bóc lột sức lao động, xâm hại tình dục.

Không chỉ dừng lại trong nước, tình trạng lừa đảo, cưỡng bức lao động tại các cơ sở cờ bạc trực tuyến ở nước ngoài đang diễn biến hết sức phức tạp.

Số liệu từ cơ quan chức năng cho thấy, trong năm 2025, tỉnh Bắc Ninh đã phối hợp tiếp nhận nhiều đợt với tổng cộng 158 công dân từ Campuchia và Myanmar bị lực lượng sở tại bắt giữ, bàn giao về nước. Riêng 3 tháng đầu năm 2026, tỉnh đã tiếp nhận tổng cộng 44 lượt công dân từ 2 quốc gia này về nước.

Trước diễn biến phức tạp đó, cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Bắc Ninh đã đẩy mạnh công tác phá án. Thống kê trong 6 tháng đầu năm 2026, lực lượng công an thụ lý 2 vụ án với 6 bị can, 3 nạn nhân từ năm 2025 chuyển sang; đồng thời khởi tố mới 1 vụ án với 1 bị can, 2 nạn nhân.

Trong quá trình điều tra mở rộng vụ án “Mua bán người dưới 16 tuổi” xảy ra trên địa bàn tỉnh năm 2024, ngày 4/2/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Bắc Ninh đã ra quyết định khởi tố bổ sung 1 bị can về hành vi mua bán người dưới 16 tuổi.

Cơ quan điều tra đã kết luận, chuyển Viện Kiểm sát nhân dân truy tố 2 vụ với 7 bị can về tội mua bán người dưới 16 tuổi; chuyển cơ quan điều tra khác giải quyết 1 vụ với 1 bị can.

Chung tay phòng, chống tội phạm mua bán người và kịp thời tố giác qua Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111. Ảnh: Báo Bắc Ninh

Giăng “lưới thép” từ cơ sở

Dù đạt được những kết quả nhất định trong công tác đấu tranh, việc xử lý và hỗ trợ nạn nhân vẫn gặp nhiều rào cản.

Thực tế cho thấy, nhiều nạn nhân vì tâm lý mặc cảm, e ngại nên không hợp tác hoặc không đề xuất hỗ trợ. Trong 6 tháng đầu năm 2026, dù cơ quan chức năng xác định được 2 nạn nhân bị mua bán, song các trường hợp này đều không có nhu cầu trợ giúp. Sự e ngại này không chỉ gây khó khăn cho việc mở rộng điều tra mà còn làm giảm hiệu quả của mạng lưới an sinh xã hội.

Ngoài ra, việc xác minh các vụ việc có yếu tố nước ngoài thường kéo dài, trong khi nguồn lực và đội ngũ cán bộ tư vấn tâm lý chuyên sâu vẫn còn hạn chế.

Xác định phòng ngừa là giải pháp căn cơ, Bắc Ninh đã chuyển hướng trọng tâm, xây dựng thế trận an ninh từ cơ sở.

Nội dung phòng, chống mua bán người được lồng ghép chặt chẽ vào các chương trình giảm nghèo, bảo vệ trẻ em, bình đẳng giới và chăm sóc sức khỏe. Các hoạt động truyền thông được triển khai linh hoạt, bám sát thực tiễn tại từng địa bàn.

Điển hình như tại phường Đồng Nguyên, các buổi phát thanh, sinh hoạt đoàn thể đã tiếp cận hàng nghìn lượt người, tập trung cảnh báo các chiêu trò lừa đảo trên không gian mạng. Tại các xã Hoàng Vân, Tam Tiến, hoạt động truyền thông lồng ghép cũng giúp hàng trăm người dân nâng cao nhận thức.

Đặc biệt, công tác tiếp nhận và hỗ trợ luôn tuân thủ nguyên tắc “lấy nạn nhân làm trung tâm”. Để đảm bảo quy trình này vận hành thông suốt, từ năm 2022 đến nay, tỉnh đã tổ chức 38 cuộc kiểm tra liên ngành tại các địa phương.

Dù không phải là địa bàn giáp biên, phần lớn nạn nhân được tiếp nhận qua trao trả từ các tỉnh biên giới, Bắc Ninh vẫn chuẩn bị chu đáo các điều kiện thiết yếu.

Ngành Y tế giữ vai trò nòng cốt trong khám chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe và tư vấn tâm lý. Các cơ sở bảo trợ xã hội luôn sẵn sàng cơ sở vật chất, nhu yếu phẩm để nuôi dưỡng, giúp nạn nhân ổn định cuộc sống. Mọi thông tin cá nhân và quyền lợi hợp pháp của người bị hại đều được bảo mật nhằm giúp họ xóa bỏ mặc cảm.

Từ thực tiễn đấu tranh, Công an Bắc Ninh khuyến cáo người dân, đặc biệt là học sinh, cần nâng cao kỹ năng sử dụng mạng xã hội an toàn. Người dân tuyệt đối không kết bạn, chia sẻ thông tin cá nhân, không cung cấp ảnh chụp giấy tờ tùy thân cho các tài khoản, trang tuyển dụng không rõ ràng.

Mỗi gia đình cần quan tâm, đồng hành sát sao cùng con em để kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường như giấu giếm liên lạc, có khoản tiền hoặc quà không rõ nguồn gốc.

Khi phát hiện các hội nhóm hoặc tài khoản có dấu hiệu lôi kéo, dụ dỗ, người dân cần nhanh chóng lưu giữ bằng chứng và báo ngay cho Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, số điện thoại khẩn cấp 113 hoặc cơ quan công an gần nhất để kịp thời ngăn chặn.

Cuộc chiến chống lại tội phạm mua bán người không thể chỉ dựa vào nỗ lực của lực lượng Công an mà đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị.

Chỉ khi có sự chung tay, đồng lòng của toàn xã hội cùng ý thức cảnh giác cao độ của mỗi cá nhân, “lưới thép” phòng ngừa mới thực sự phát huy tối đa sức mạnh. Đó là nền tảng vững chắc nhất để phòng ngừa nguy cơ mua bán người từ sớm, từ xa, góp phần bảo vệ sự bình yên cho mỗi gia đình và toàn xã hội.