Việc kéo đông người đến trước trụ sở ngân hàng với băng rôn, biểu ngữ "bêu xấu" có thể vi phạm pháp luật. Ảnh: ND

Có dấu hiệu gây rối trật tự công cộng

Chiều 23/10/2014, tại trụ sở Ngân hàng TMCP Techcombank ở 191 Bà Triệu, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội xuất hiện 4 cháu bé (2 trai, 2 gái) khoảng 9 - 10 tuổi, giơ bìa carton ghi dòng chữ “Ngân hàng Techcombank thu giữ tài sản trái phép, đàn áp khách hàng”; “Ngân hàng chiếm giữ tài sản trái phép của bà Phan Thị Hồng ở xã Hữu Bằng, huyện Thạch Thất, Hà Nội”; “Trả lại tài sản cho chúng tôi”.

Bà Nguyễn Thu Lan, Tổng Giám đốc Công ty Quản lý nợ và Khai thác tài sản, Techcombank AMC cho biết: “Người đứng sau chính là vợ chồng bà Phan Thị Hồng và ông Phan Ích Trí (ở xã Hữu Bằng, huyện Thạch Thất, Hà Nội). Đây là trường hợp nợ xấu chúng tôi mới giải quyết và tuân thủ chặt chẽ các quy định của pháp luật”.

Trao đổi với PV Báo Thanh tra, bà Phan Thị Hồng cho rằng Techcombank khi phát mãi tài sản của gia đình chưa thỏa mãn quyền lợi, chưa đúng với ý nguyện của bà Hồng. Bà Hồng cũng khẳng định đã khởi kiện ra Tòa án nhân dân huyện Thạch Thất và cơ quan này đã chính thức thụ lý vụ án.

Theo thông tin từ phía Techcombank, ngày 23/8/2011, bà Phan Thị Hồng và ông Phan Ích Trí đã tự nguyện thế chấp tài sản đảm bảo là sổ đỏ tại xã Hữu Bằng, huyện Thạch Thất để đảm bảo nghĩa vụ tại ngân hàng theo hợp đồng đã ký kết. Trong quá trình vay vốn, bà Hồng và ông Trí không hoàn trả bất kỳ khoản nợ lãi hay nợ gốc nào cho ngân hàng, vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ trả nợ, không thực hiện nghĩa vụ quy định tại hợp đồng đã ký.

Ngày 12/12/2011, ngân hàng gửi bà Phan Thị Hồng và Ông Phan Ích Trí thông báo vi phạm nghĩa vụ và thu hồi toàn bộ khoản nợ. Tiếp đó, ngân hàng đã nhiều lần thông báo, đôn đốc khách hàng trả nợ nhưng hai ông bà vẫn không thực hiện và bỏ đi khởi nơi cư trú trong một thời gian dài.

Ngày 2/03/2012, trước sự chứng kiến của chính quyền địa phương, ngân hàng đã thực hiện thu giữ tài sản bảo đảm xử lý nợ, dán thông báo và niêm phong nhà cửa, công trình xây dựng trên đất. Tiếp đó, ngân hàng xử lý tài sản bảo đảm bằng phương thức bán đấu giá để thu hồi nợ. Trình tự thủ tục bán đấu giá tài sản đều được niêm yết công khai và tuân thủ đúng quy định pháp luật.

Tuy nhiên, khi phiên đấu giá thành công, ngân hàng tiến hành bàn giao tài sản bảo đảm cho người trúng đấu giá theo quy định pháp luật thì bà Hồng lại xuất hiện và có những hành vi chống đối, cản trở người thi hành công vụ, có những hành động không chỉ dừng lại ở mức độ bất hợp tác mà còn ăn vạ, vu khống cán bộ ngân hàng thực thi nhiệm vụ, công nhiên chiếm đoạt tài sản, gây mất an ninh trật tự khu vực.

Việc xuất hiện ngày 23/10 vừa qua để “bêu xấu” ngân hàng không chỉ là lần đầu tiên bà Hồng thực hiện.

Một luật sư thuộc Đoàn Luật sư Hà Nội phân tích: “Việc khách hàng không đồng ý với cách giải quyết của ngân hàng thì khởi kiện ra tòa án theo luật định. Nếu anh đúng thì anh đợi tòa phân xử. Việc tổ chức đông người căng băng rôn, biểu ngữ “bêu” ngân hàng là có dấu hiệu “gây rối trật tự công cộng”, ngân hàng có thể báo cơ quan công an nhờ can thiệp. Lần đầu có thể xử phạt hành chính, nếu việc gây rối lặp lại nhiều lần, cơ quan công an có thể xem xét khởi tố vụ án hình sự “gây rối trật tự” công cộng. Nếu phát hiện cá nhân, hay tổ chức nào cố tình mượn vụ việc này để tạo tiếng xấu, làm ảnh hưởng đến uy tín, hoạt động của ngân hàng, thì ngân hàng có thể đề nghị cơ quan công an vào cuộc điều tra, xử lý nghiêm”.

Về hướng giải quyết tranh chấp, vị luật sư này khẳng định: “Con đường duy nhất, đúng pháp luật là nhờ tòa án phân xử. Khách hàng nên đi theo hướng này, tránh hành động quá khích, vô tình dẫn đến hành vi vi phạm pháp luật”.

Nợ xấu, nỗi khổ chung của nhiều ngân hàng

Nói về nợ xấu, một đại diện ngân hàng khác cũng than phiền: Ngân hàng gặp rất nhiều khó khăn trong việc thu hồi tài sản của mình. Nhiều món nợ xử lý phải mất 3 - 5 năm, thậm chí 8 - 10 năm mới giải quyết xong.

Đến nay, hệ thống văn bản pháp luật làm căn cứ để xử lý tài sản đảm bảo khá đầy đủ như Nghị định 163 về giao dịch bảo đảm, Nghị định 83 sửa đổi bổ sung Nghị định 163, Thông tư liên tịch số 16/2014, Thông tư 20 về đăng ký giao dịch bảo đảm… nhưng trên thực tế muốn xử lý tài sản bảo đảm là bất động sản, cần có sự phối hợp của các cơ quan Nhà nước có liên quan như: Toà án, thi hành án, văn phòng nhà đất, chi cục thuế, công an, ủy ban nhân dân... mà cách hiểu áp dụng pháp luật của các cơ quan lại vênh nhau, tạo nên sự ách tắc trong việc xử lý tài sản bảo đảm của các ngân hàng.

Nhiều trường hợp khách hàng chống đối, bất hợp tác, cố tình không thực hiện nghĩa vụ, phủ nhận ý chí đồng thuận của mình theo hợp đồng đã ký, có hành động chây ỳ, kéo dài thời gian xử lý tài sản đảm bảo, tẩu tán tài sản, gây tổn thất cho ngân hàng, tăng chi phí xử lý tài sản, thâm hụt vào khoản vay cần được thu hồi.

Mặt khác, do đặc thù của thủ tục chuyển nhượng bất động sản, khi phát sinh bất kỳ đơn thư khiếu nại nào, mọi giao dịch liên quan đến tài sản đều có thể bị tạm đình chỉ cho đến khi giải quyết được đơn thư, mà thời gian này có khi kéo dài đến hàng năm. Việc này kéo theo rất nhiều trở ngại cho ngân hàng trong việc trực tiếp xử lý tài sản đảm bảo không thông qua con đường thi hành án. Để theo đuổi một vụ kiện dân sự để ra được bản án rồi đến quyết định thi hành án thì ngân hàng lại phải mất ít nhất từ 3 đến 5 năm. Với những bất cập và khó khăn khi xử lý nợ như thế này việc các ngân hàng thận trọng khi cho vay đã lẽ tất yếu, và chắc chắn sẽ ảnh hưởng không nhỏ tới việc tăng trưởng tín dụng và kích thích tiêu dùng hiện nay.

Nam Dũng