Đối với các tổ chức, cơ quan, đơn vị tập thể, tỉnh đã cấp 1.785 GCNQSDĐ với diện tích 315.130ha. Trong đó, đất nông nghiệp cấp được 312 giấy với diện tích 31.202ha, chiếm 90,36% diện tích đất đang sử dụng; với đất phi nông nghiệp cấp 1.473 giấy, chiếm 27,68% diện tích đang quản lý, sử dụng. Đối với hộ gia đình, cá nhân, tỉnh đã cấp 189.522 giấy với 168.218ha. Trong đó, đất nông nghiệp cấp được 103.191 giấy với 165.219ha, bằng 68% diện tích đang sử dụng; đất phi nông nghiệp cấp 86.331 giấy với 2.999ha, chiếm 64,7% diện tích đang sử dụng.

Nguyên nhân cấp GCNQSDĐ chậm là do sau khi thành lập tỉnh (năm 2004) đã có nhiều sự biến động đất đai cả về khách quan lẫn chủ quan. Dân số tăng cơ học nhanh nên yêu cầu về phát triển kinh tế - xã hội, nhu cầu đất đai canh tác, mở rộng sản xuất kinh doanh và xây dựng các công trình thủy lợi cũng tăng nhanh. Hơn nữa, do dân số tăng nhanh nên đã có sự biến động đất đai từ lâm nghiệp sang nông nghiệp bằng cách phá rừng làm nương rẫy. Hầu hết các huyện, thị xã trong tỉnh đều xảy ra tình trạng tranh chấp đất đai, việc cung cấp hồ sơ xác định nguồn gốc đất không rõ ràng nên không có điều kiện để cấp GCNQSDĐ.

Ở một số địa bàn trong tỉnh, nơi vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, điều kiện kinh tế văn hóa - xã hội còn nhiều khó khăn, người dân ít biết về các quy định của Luật Đất đai, bà con ít có nhu cầu giao dịch bằng QSDĐ. Do đó, chính quyền cơ sở, cơ quan chức năng gặp nhiều khó khăn trong công tác kê khai, đăng ký cấp GCNQSDĐ. Ở những nơi này, người dân chuyển nhượng đất đai chủ yếu bằng hình thức giấy viết tay giữa các bên mua bán, không phải nộp thuế chuyển quyền nên các cá nhân không muốn kê khai, đăng ký cấp GCNQSDĐ. Phần lớn diện tích đất hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng có nguồn gốc thu hồi từ các công ty lâm nghiệp, vì vậy khi UBND cấp xã xem xét hồ sơ thì không đủ điều kiện để cấp GCNQSDĐ.

Việc kê khai đăng ký cấp GCNQSDĐ cho hộ gia đình, cá nhân là do UBND các cấp tổ chức chỉ đạo, nhưng ở một số địa phương, UBND huyện coi đây là việc của ngành Tài nguyên và Môi trường nên chưa có sự quan tâm đúng mực. Hệ thống hồ sơ địa chính chủ yếu được lập trước năm 2003, nay đã bị biến động quá lớn. Mặt khác, trình độ chuyên môn của cán bộ địa chính cấp xã còn hạn chế, nhiều cán bộ xã phải kiêm nhiệm nên việc thực hiện kê khai, báo cáo về quản lý sử dụng đất đai không được thường xuyên. Một số nơi điều kiện giao thông đi lại còn khó khăn do xa trung tâm xã, cũng ảnh hưởng không nhỏ đến việc đi kê khai đăng ký của người dân để cấp GCNQSDĐ.

Thời gian tới, ngành Tài nguyên và Môi trường Đắk Nông sẽ tăng cường tập huấn nghiệp vụ cho cán bộ các cấp, nhất là địa chính cấp xã, phường, thị trấn; phối hợp với các UBND các cấp tuyên truyền chính sách và Luật Đất đai đến với các thôn, buôn vùng xa để bà con hiểu ý nghĩa của việc đăng ký làm hồ sơ xin cấp GCNQSDĐ, sử dụng đất hợp lý, hiệu quả và bền vững.

Nguyễn Ngọc Minh