Các bị cáo trước vành móng ngựa. Ảnh: Văn Thanh

Kết luận điều tra xác định, khoảng 10 giờ ngày 25/1/2010, phát hiện hàng chục tàu thuyền đang “cắm vòi rồng” xuống lòng sông Mã hút cát, gây sạt lở đê điều, bờ bãi của dân làng, anh Dương Văn Hà (50 tuổi, trú tại thôn 4, xã Thiệu Thịnh, huyện Thiệu Hóa) đã hô hào hàng chục người dân chèo thuyền ra xua đuổi nhóm “cát tặc”. Trước khi lên đò, dân làng chuẩn bị nhiều gạch, đá và gậy gộc để thị uy các thuyền đang hút cát trái phép.

Phát hiện có người truy đuổi, nhóm cát tặc vội nổ máy bỏ chạy về phía hạ lưu sông Mã. Riêng, thuyền của anh Nguyễn Văn Phước (ở xã Hà Phú, huyện Hà Trung, Thanh Hóa) bị chết máy nên đã bị dân làng hò nhau kéo vào bờ.

Bỏ chạy được một quãng, phát hiện thuyền của đồng đội bị bắt giữ, nhóm cát tặc bàn nhau quay trở lại để giành lại chiếc thuyền bị thu giữ. Khoảng hơn 20 người đi trên 2 chiếc thuyền quay lại “trận địa”, khi cách thuyền của anh Dương Văn Hà gần 10m, nhóm cát tặc bị người dân dùng gạch, đá ném tới tấp.

Bị người dân tấn công dữ dội, nhưng nhóm cát tặc vẫn quyết áp sát, sẵn có một số vật dụng như cuốc, xẻng, gậy… dùng trong việc khai thác cát, Phạm Văn Bảo, Phạm Văn Minh (đều ở xã Hà Phú, huyện Hà Trung) và một số người khác đã lao về phía thuyền của anh Hà (trên thuyền chở người dân) để đánh trả. Cuộc hỗn chiến kéo dài cả tiếng đồng hồ trên sông.

Hậu quả vụ ẩu đả khiến 3 người dân xã Thiệu Thịnh gồm: Lê Xuân Quyền (50 tuổi), Dương Văn Trang (26 tuổi), Lê Văn Hiên (18 tuổi) rơi xuống sông tử vong, 4 người khác bị thương tích nặng. Một số tên trong nhóm “cát tặc” cũng bị thương.

Sau khi vụ án xảy ra, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và tiến hành bắt tạm giam 7 đối tượng liên quan để điều tra hành vi cố ý gây thương tích. VKSND tỉnh Thanh Hóa sau đó đã ban hành cáo trạng truy tố các bị can trên về tội cố ý gây thương tích với tình tiết định khung là làm chết và bị thương nhiều người.

Tuy nhiên, sau nhiều lần bị trả hồ sơ để điều tra lại, ngày 16/1/2012, VKSND tỉnh Thanh Hoá đột ngột bác bỏ toàn bộ bản cáo trạng truy tố trước và ban hành bản cáo trạng số 04/CT-KSĐT-P1A, chuyển tội danh truy tố các bị can về tội gây rối trật tự công cộng.

Tại phiên toà sơ thẩm ngày 24/2/2012, TAND tỉnh Thanh Hoá tuyên phạt bị cáo Đỗ Văn Cường (35 tuổi, trú tại huyện Yên Định, Thanh Hóa) mức án 5 tháng 13 ngày tù, Nguyễn Văn Công 5 tháng 13 ngày tù, Phạm Văn Minh 5 tháng 11 ngày tù, Phạm Văn Bảo 5 tháng 11 ngày tù, Nguyễn Văn Ninh 4 tháng 1 ngày tù, Trần Văn Lợi 4 tháng 1 ngày tù, Ngô Văn Mai 5 tháng tù (cho hưởng án treo) cùng tội gây rối trật tự công cộng. Do các bị cáo đã bị tạm giam bằng mức án đã tuyên nên họ được tuyên trả tự do ngay tại toà.

Phán quyết của phiên toà sơ thẩm ngay sau đó đã vấp phải phản đối gay gắt của gia đình các nạn nhân và dư luận địa phương. Ngày 27/7/2012, tại phiên phúc thẩm, TAND Tối cao nhận định: “Đây là vụ án đặc biệt nghiêm trọng khiến nhiều người bị chết và bị thương, nhưng trong quá trình điều tra, cấp sơ thẩm có dấu hiệu bỏ lọt tội phạm nên cần thiết phải hủy án, giao hồ sơ vụ án cho VKSND tỉnh Thanh Hoá điều tra lại từ đầu”.

Ngày 27/3, TAND tỉnh Thanh Hóa mở phiên sơ thẩm (lần 2) xét xử bị cáo Đỗ Văn Cường và đồng bọn về tội gây rối trật tự công cộng. Kết thúc phiên sơ thẩm chiều cùng ngày, Hội đồng xét xử tuyên phạt bị cáo Đỗ Văn Cường mức án 9 tháng tù (cho hưởng án treo), Nguyễn Văn Công 7 tháng tù, Phạm Văn Minh 9 tháng tù, Phạm Văn Bảo 9 tháng tù, Nguyễn Văn Ninh 7 tháng tù, Trần Văn Lợi 7 tháng tù, Ngô Văn Mai 6 tháng tù (cho hưởng án treo); anh Dương Văn Hà cũng bị tuyên phạt 9 tháng tù (cho hưởng án treo) vì đã kích động lôi kéo người dân tham gia hỗn chiến.

Văn Thanh