Lãnh đạo Bộ Y tế và lãnh đạo Bệnh viện K tiễn những “Chuyến xe yêu thương” đưa người bệnh và gia đình về quê đón Tết. Ảnh: T.L

Những nỗi niềm không nói thành lời

Những ngày cận Tết, hành lang khoa cấp cứu của những bệnh viện tuyến Trung ương vẫn đông kín bệnh nhân.

Tại Khoa Cấp cứu của Bệnh viện Việt Đức, tiếng xe đẩy, tiếng gọi bác sĩ hòa lẫn mùi thuốc sát khuẩn tạo nên một không khí rất khác so với không gian rộn ràng bên ngoài. Ở đây, Tết đến chậm hơn và lặng lẽ hơn.

Ông Đặng Công Hoan (quê Nghệ An), người nhà bệnh nhân bị tai nạn xe máy. Ảnh: Thanh Lương

Đứng lặng bên giường bệnh tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, ông Đặng Công Hoan (quê Nghệ An) vẫn chưa hết bàng hoàng khi con trai vừa gặp tai nạn xe máy phải nhập viện cấp cứu trong những ngày cận Tết.

Ông cho biết, ngay khi tới bệnh viện, các bác sĩ đã nhanh chóng trấn an tinh thần cho cả bệnh nhân lẫn người nhà, đồng thời khẩn trương tiến hành sơ cấp cứu với thái độ tận tình, chuyên nghiệp.

Dù vậy, nỗi buồn vẫn hiện rõ trên gương mặt người cha khi biết rằng con trai sẽ phải ở lại điều trị qua Tết. Nhìn con nằm lặng trên giường bệnh, ông Hoan buồn bã: “Ngoài kia người ta sắm sửa Tết mà thấy chạnh lòng vì năm nay gia đình không thể đoàn tụ đón Tết như mọi năm”.

Theo thông tin ban đầu, nguyên nhân vụ tai nạn được xác định là do thanh niên này đã sử dụng rượu trước khi điều khiển xe máy.

Điều dưỡng Nguyễn Thị Huyền, Khoa Khám bệnh - Cấp cứu, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức đang chăm sóc bệnh nhân. Ảnh: Thanh Lương

"Suốt 19 năm gắn bó với Khoa Khám bệnh - Cấp cứu, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, tôi đã quen với những ca trực không có khái niệm ngày nghỉ, đặc biệt trong dịp Tết", điều dưỡng Nguyễn Thị Huyền vừa thăm hỏi bệnh nhân là con trai của bác Hoan, vừa chia sẻ.

Những ngày cao điểm dịp Tết, khi số ca tai nạn giao thông hay sự cố do pháo nổ tăng lên, chị cùng đồng nghiệp vừa khẩn trương sơ cứu, hoàn thiện thủ tục tiếp nhận, vừa dành thời gian thăm hỏi, động viên tinh thần cho bệnh nhân và người nhà trong lúc hoang mang nhất.

Điều dưỡng Nguyễn Thị Huyền, Khoa Khám bệnh - Cấp cứu, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức. Ảnh: Thanh Lương

Dù áp lực công việc luôn hiện hữu, chị Huyền vẫn chọn cách đối diện bằng sự kiên trì và lòng trắc ẩn. Với chị, niềm vui không nằm ở những khoảnh khắc nghỉ ngơi hiếm hoi, mà ở sự chuyển biến sức khỏe của từng bệnh nhân sau cấp cứu. “Thấy người bệnh qua cơn nguy kịch, đó là hạnh phúc lớn nhất”, chị chia sẻ.

Tự sắp xếp việc gia đình để yên tâm công tác, hơn 19 năm qua chị gần như chưa từng cho phép mình ốm đau, bởi hiểu rằng muốn chăm sóc người khác, trước hết phải giữ mình đủ khỏe.

Mỗi dịp Tết đến, mong ước giản dị của chị không phải là sum vầy sớm hơn, mà là bệnh viện vắng bớt ca cấp cứu. Chị chỉ mong mọi người luôn mạnh khỏe, bình an để đón một mùa Xuân trọn vẹn bên gia đình.

Điều dưỡng Nguyễn Thị Yên, Khoa Điều trị tích cực, Bệnh viện Nội tiết Trung ương. Ảnh: Thanh Lương

So với chị Huyền thì điều dưỡng Nguyễn Thị Yên, Khoa Điều trị tích cực, Bệnh viện Nội tiết Trung ương còn rất trẻ, nhưng em vẫn luôn tận tâm với công việc bằng tinh thần lạc quan. Điều dưỡng Yên luôn mong bệnh nhân sớm hồi phục để được về đón Tết bên gia đình, còn mình cũng sẵn sàng ở lại trực Tết, giữ nhịp sống bình yên cho người bệnh.

Theo các bác sĩ cho biết, dịp cuối năm thường ghi nhận nhiều bệnh nhân mắc bệnh mạn tính rơi vào trạng thái lo âu, buồn chán hoặc mất ngủ kéo dài. Áp lực tài chính, nỗi lo bệnh diễn biến xấu trong những ngày nghỉ Tết, cùng cảm giác cô đơn khi phải ở lại viện điều trị khiến tâm lý người bệnh dễ bị tổn thương hơn.

Thực tế này đã được ghi nhận trong nhiều nghiên cứu. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), người mắc bệnh mạn tính có nguy cơ trầm cảm cao hơn từ 2 - 3 lần so với người khỏe mạnh, do phải sống chung với đau đớn kéo dài, hạn chế sinh hoạt và gánh nặng kinh tế.

Trong bối cảnh Tết, những áp lực này càng trở nên rõ rệt đối với người bệnh mãn tính. Cũng có bệnh nhân dù tình trạng bệnh không quá nặng vẫn xin ở lại viện vì cảm thấy an tâm hơn khi có nhân viên y tế bên cạnh.

Chăm sóc người bệnh không chỉ là điều trị bệnh lý mà còn là hành trình nhân ái

Tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, nơi thường xuyên tiếp nhận các ca cấp cứu chấn thương, tai nạn dịp Tết, áp lực không chỉ đến từ chuyên môn mà còn từ những vấn đề tâm lý của bệnh nhân và người nhà.

Bác sĩ Chuyên khoa II Phạm Phúc Khánh, Trung tâm Phẫu thuật Đại trực tràng - Tầng sinh môn, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức chia sẻ, có những bệnh nhân qua được ca mổ khó, nhưng sau đó lại rơi vào trạng thái suy sụp vì lo sau này không còn khả năng lao động, lo chi phí điều trị, lo cho gia đình.

Bệnh nhân cấp cứu được tiếp nhận và xử trí khẩn trương tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức. Ảnh: Thanh Lương

Trong bối cảnh đó, vai trò của đội ngũ y tế hiện nay không chỉ dừng ở điều trị thể chất. Các bệnh viện đã chủ động bố trí cán bộ tư vấn tâm lý, tăng cường trò chuyện, giải thích, động viên bệnh nhân. Những cuộc trò chuyện ngắn bên giường bệnh đôi khi mang lại tác dụng không kém thuốc men.

Trước đó, tại Lễ kỷ niệm 70 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan đã nhấn mạnh, chăm sóc người bệnh không chỉ là điều trị bệnh lý mà còn là hành trình nhân ái, trong đó y đức và sự sẻ chia tinh thần giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Bà nhấn mạnh tinh thần “lương y như từ mẫu” cần được thể hiện qua cả chuyên môn và sự đồng hành với người bệnh trong những thời điểm khó khăn nhất.

Hiện, Bộ Y tế cũng đã có những chỉ đạo đối với các bệnh viện tuyến Trung ương tăng cường phối hợp giữa chuyên môn điều trị và hỗ trợ tâm lý, đặc biệt với người già, bệnh nhân mạn tính, người bệnh phải nằm viện dài ngày. Đây không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là trách nhiệm nhân văn của ngành Y.

Y tế cơ sở và cộng đồng cùng vào cuộc

Không gian bệnh viện chỉ là một phần trong bức tranh sức khỏe tinh thần dịp Tết. Ngoài kia, trong cộng đồng vẫn còn nhiều người dễ bị tổn thương như người lao động mất việc, người già sống một mình, hay bệnh nhân đang được quản lý điều trị dài ngày tại địa phương.

Theo các chuyên gia, y tế cơ sở đóng vai trò then chốt trong việc phát hiện sớm và hỗ trợ các nhóm yếu thế này. Những cuộc thăm hỏi tại trạm y tế, những buổi tư vấn sức khỏe tinh thần dù giản dị nhưng có thể giúp người dân cảm thấy không bị bỏ lại phía sau trong những ngày Tết - thời điểm mà áp lực so sánh, kỳ vọng và nỗi cô đơn dễ trở nên rõ rệt hơn.

Tinh thần chăm sóc toàn diện ấy không chỉ diễn ra trong các cơ sở tuyến đầu mà còn lan tỏa qua những hoạt động cộng đồng giàu tính nhân văn. Điển hình như chương trình “Chuyến xe yêu thương” do Bệnh viện K tổ chức, đưa hơn 500 bệnh nhân ung thư và người nhà về quê đón Tết sau hành trình điều trị dài ngày.

Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà thăm hỏi, động viên bệnh nhân tại chương trình “Chuyến xe yêu thương” do Bệnh viện K tổ chức. Ảnh: Thanh Lương

Tại đây, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà nhấn mạnh: Chăm sóc sức khỏe Nhân dân không chỉ dừng lại ở nhiệm vụ chuyên môn, mà còn là trách nhiệm xã hội, là sự đồng hành và động viên cả về vật chất lẫn tinh thần, đặc biệt với những người bệnh có hoàn cảnh khó khăn.

Tại Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức hay Bệnh viện Nội tiết Trung ương, những hoạt động nhỏ như bữa cơm Tết, cành đào nơi hành lang hay lời động viên của nhân viên y tế đã trở thành “liều thuốc tinh thần” cho người bệnh.

Giữa mùa Xuân rộn ràng gõ cửa, thì đội ngũ y, bác sĩ vẫn lặng thầm ngày đêm ở lại để “giữ” Tết cho người bệnh. Không chỉ chữa lành cơ thể, mà còn để an ủi và nâng đỡ tinh thần người bệnh. Và chúng tôi xin gửi lời tri ân tới đội ngũ y, bác sĩ, những người đang ngày đêm gìn giữ mùa Xuân trong bệnh viện, để mùa Xuân có thể đến với tất cả mọi người.