Những ngày cận Tết, bên trong Trung tâm Cấp cứu A9, Bệnh viện Bạch Mai, các y, bác sĩ vẫn miệt mài túc trực, nỗ lực giữ nhịp sống an toàn cho người bệnh. Ảnh: Thanh Lương

Khi mâm cơm Tết trở thành nguy cơ

Vào dịp trước, trong và sau Tết, tại Khoa Cấp cứu Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Việt Đức không hiếm trường hợp bệnh nhân nhập viện vì ngộ độc thực phẩm. Các bác sĩ cho biết dịp Tết luôn là thời điểm nhạy cảm, khi nhu cầu tích trữ, chế biến và sử dụng thực phẩm tăng cao, trong khi việc kiểm soát chất lượng tại hộ gia đình và thị trường còn nhiều lỗ hổng.

Tại Trung tâm Cấp cứu A9, Bệnh viện Bạch Mai, mỗi năm đều tiếp nhận các ca ngộ độc rượu, ngộ độc thực phẩm nặng, thậm chí phải can thiệp hồi sức tích cực. Không ít trường hợp xuất phát từ rượu tự nấu, rượu không rõ nguồn gốc được sử dụng trong các buổi liên hoan, sum họp ngày Tết.

PGS.TS.Bác sĩ cao cấp Nguyễn Văn Chi, Chuyên gia Cấp cứu hồi sức, nguyên Giám Đốc Trung tâm Cấp cứu A9, Bệnh viện Bạch Mai. Ảnh: Thanh Lương

“Chỉ một bữa ăn không an toàn có thể khiến cả gia đình phải đón Tết trong bệnh viện”, PGS.TS.Bác sĩ cao cấp Nguyễn Văn Chi, Chuyên gia Cấp cứu hồi sức, nguyên Giám Đốc Trung tâm Cấp cứu A9, Bệnh viện Bạch Mai chia sẻ.

Ở Bệnh viện Nội tiết Trung ương, các bác sĩ thường đưa ra các cảnh báo đối với người mắc bệnh mạn tính như đái tháo đường, tăng huyết áp. Việc sử dụng thực phẩm không đảm bảo an toàn hoặc ăn uống quá mức trong dịp Tết có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm. Những ca nhập viện do rối loạn chuyển hóa, ngộ độc thực phẩm ở nhóm bệnh nhân này thường nặng hơn và thời gian điều trị kéo dài.

Những ngày giáp Tết, ông Lê Hồng Chấn (63 tuổi, quê Ninh Bình) không giấu được niềm phấn khởi khi được các bác sĩ cho xuất viện sau thời gian điều trị tại Bệnh viện Nội tiết Trung ương.

Ông Lê Hồng Chấn (bệnh nhân quê Ninh Bình). Ảnh: Thanh Lương

Mang trong mình bệnh gút và đái tháo đường, ông Chấn chia sẻ rằng được trở về nhà ăn Tết cùng con cháu là niềm vui lớn nhất sau những ngày dài điều trị. Tuy nhiên, niềm vui ấy vẫn đi kèm với nỗi lo lắng thường trực khi Tết đến - thời điểm mà những mâm cỗ đầy đặn, những bữa liên hoan sum họp dễ khiến người bệnh như ông khó giữ được chế độ ăn uống nghiêm ngặt.

“Bác sĩ dặn rất kỹ là phải kiêng rượu bia, hạn chế thịt đỏ, đồ ngọt, ăn đúng giờ và không được chủ quan dù đã đỡ bệnh. Mình vui vì được về nhà, nhưng cũng tự nhắc phải giữ gìn để không phải quay lại viện trong những ngày đầu năm”, ông nói.

Với ông Chấn, Tết năm nay không chỉ là sum vầy mà còn là hành trình học cách ăn uống điều độ, lắng nghe cơ thể và tuân thủ lời khuyên của bác sĩ để giữ sức khỏe ổn định.

Thực tế cho thấy, khi Tết đến, mâm cơm sum vầy không chỉ là biểu tượng của đoàn viên mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ nếu thực phẩm không được kiểm soát chặt chẽ. Ngộ độc thực phẩm vì thế không chỉ là câu chuyện cá nhân mà là vấn đề an sinh gắn với sức khỏe cộng đồng.

Trách nhiệm quản lý gắn với quyền lợi người dân

Dịp giáp Tết, thị trường thực phẩm trở nên sôi động với đủ loại hàng hóa, từ thực phẩm tươi sống đến đồ chế biến sẵn, rượu bia. Tuy nhiên, nguy cơ thực phẩm bẩn, hàng không rõ nguồn gốc, kém chất lượng cũng gia tăng theo.

Trước thực tế này, Bộ Y tế đã ban hành nhiều chỉ đạo tăng cường kiểm soát an toàn thực phẩm dịp Tết Nguyên đán và mùa lễ hội Xuân 2026.

Theo văn bản chỉ đạo ngày 9/2/2026, Bộ Y tế yêu cầu các địa phương tăng cường kiểm soát nguồn gốc, chất lượng thực phẩm lưu thông trên thị trường, phát hiện sớm các hành vi vi phạm và kiên quyết xử lý nghiêm.

Đáng chú ý, TS. Dược sĩ Chu Quốc Thịnh, Quyền Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm đã ký ban hành Công văn số 217/ATTP-NĐTT về việc phòng ngừa ngộ độc thực phẩm trong dịp Tết và lễ hội Xuân 2026. Văn bản nhấn mạnh việc kiểm soát các nhóm thực phẩm nguy cơ cao, đặc biệt là sản phẩm tiêu thụ nhiều trong dịp Tết như rượu thủ công, thực phẩm chế biến sẵn và dịch vụ ăn uống.

Trước đó, theo Kế hoạch số 1941/KH-BCĐTƯATTP triển khai công tác bảo đảm an toàn thực phẩm Tết 2026, ngành Y tế đã phối hợp các bộ, ngành thành lập 5 đoàn kiểm tra liên ngành tại 10 tỉnh, thành phố trọng điểm; đồng thời yêu cầu địa phương tăng cường kiểm tra từ cấp tỉnh đến cấp xã.

Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên làm việc với Cục An toàn thực phẩm ngày 21/1. Ảnh: VFA

Tại buổi làm việc với Cục An toàn thực phẩm ngày 21/1, Thứ trưởng Y tế Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh yêu cầu nâng cao trách nhiệm quản lý Nhà nước, chủ động tham mưu các giải pháp kiểm soát an toàn thực phẩm trong bối cảnh thị trường ngày càng đa dạng và phức tạp.

Các động thái này cho thấy an toàn thực phẩm ngày Tết không còn là vấn đề riêng của thị trường mà đã trở thành nhiệm vụ trọng tâm trong bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Khi mỗi ca ngộ độc không chỉ ảnh hưởng đến người bệnh mà còn tạo áp lực lên hệ thống y tế đang phải trực xuyên Tết, việc siết chặt quản lý từ khâu sản xuất đến tiêu dùng chính là cách bảo vệ quyền lợi thiết thực nhất cho người dân trong mùa đoàn viên.

Giữ Tết bình yên từ những bữa ăn an toàn

Hiện nay, tại các bệnh viện tuyến cuối, bên cạnh điều trị, công tác truyền thông, tư vấn phòng ngừa ngộ độc thực phẩm cũng được chú trọng. Các bác sĩ thường xuyên khuyến cáo người bệnh và người nhà lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, hạn chế sử dụng rượu bia không đảm bảo chất lượng, đặc biệt trong những ngày lễ Tết.

Các chuyên gia y tế khuyến cáo người dân nên lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng để bảo đảm an toàn sức khỏe, đặc biệt trong dịp Tết. Ảnh: Thanh Lương

Theo các chuyên gia y tế, an toàn thực phẩm ngày Tết không thể chỉ trông chờ vào sự kiểm soát của cơ quan chức năng mà cần sự chủ động từ mỗi gia đình. Mỗi bữa ăn an toàn là một “hàng rào” bảo vệ sức khỏe, giúp giảm áp lực cho bệnh viện và cho chính người thân trong gia đình.

Cũng tại buổi làm việc với Cục An toàn thực phẩm ngày 21/1, Thứ trưởng Y tế Đỗ Xuân Tuyên yêu cầu nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước về an toàn thực phẩm, chủ động kiểm soát nguy cơ từ sớm, từ xa cần triển khai quyết liệt hơn; đồng thời tăng cường phối hợp liên ngành nhằm bảo vệ sức khỏe người dân, nhất là trong các dịp cao điểm như Tết Nguyên đán.

Nếu thực hiện tốt, điều này sẽ dần đáp ứng được kỳ vọng của người dân: Bảo vệ sức khỏe phải bắt đầu từ những điều rất cụ thể như bữa cơm hằng ngày.

Tết chỉ thực sự trọn vẹn khi niềm vui sum họp không bị gián đoạn bởi những ca cấp cứu vì ngộ độc thực phẩm. Giữ Tết bình yên, vì thế không chỉ là trách nhiệm của ngành Y tế hay cơ quan quản lý mà là sự chung tay của toàn xã hội, bắt đầu từ việc lựa chọn những bữa ăn an toàn cho mỗi gia đình.

Bài 4: Chăm sóc sức khỏe tinh thần là một phần thiết yếu của an sinh y tế dịp Tết