Ông Lê Ngọc Trung, Phó Cục trưởng Cục XI (Thanh tra Chính phủ). Ảnh: TH

Tại Hội thảo khoa học về thu hồi tài sản qua hoạt động thanh tra ngày 24/9, ông Lê Ngọc Trung, Phó Cục trưởng Cục XI, Thanh tra Chính phủ cho rằng, qua thực tiễn công tác thanh tra, việc phát hiện sai phạm mới chỉ là bước đầu. Kết quả cuối cùng còn được thể hiện ở việc xác định đúng trách nhiệm, xử lý đúng quy định và thu hồi được tài sản Nhà nước.

Vì vậy, hiệu quả một cuộc thanh tra không nên chỉ được nhìn nhận qua số lượng hoặc giá trị sai phạm được phát hiện, mà cần đánh giá cả kết quả thực hiện các kiến nghị xử lý, đặc biệt là khả năng tổ chức thu hồi tài sản trên thực tế.

Xác minh tài sản ngay trong quá trình thanh tra

Một trong những vấn đề được ông Lê Ngọc Trung lưu ý là việc xác định và lượng hóa thiệt hại trong một số vụ việc còn phức tạp. Tài sản có thể đã biến động, chuyển dịch hoặc liên quan đến nhiều tổ chức, cá nhân.

Trong khi đó, việc phối hợp giữa các cơ quan trong thực hiện kết luận thanh tra có lúc chưa thật sự đồng bộ. Những yếu tố này tác động trực tiếp đến tiến độ và kết quả thu hồi.

Từ thực tế đó, theo ông Trung, cơ quan thanh tra cần quan tâm đến việc xác minh tài sản, dòng tiền và hậu quả của vi phạm ngay trong quá trình thanh tra; hạn chế tình trạng sau khi ban hành kết luận mới bắt đầu xác định phương án thu hồi.

Cũng theo ông Trung, vấn đề không chỉ là xác định có sai phạm hay không, mà còn phải làm rõ hậu quả kinh tế, tài sản hoặc số tiền cần thu hồi và trách nhiệm của các chủ thể liên quan.

“Khi những nội dung này được xác định rõ trong quá trình thanh tra, các kiến nghị xử lý sẽ có cơ sở cụ thể hơn, tạo điều kiện để việc tổ chức thu hồi được triển khai thuận lợi”, ông Trung nhấn mạnh.

Kiến nghị phải rõ để dễ tổ chức thực hiện

Bên cạnh yêu cầu xác minh tài sản từ sớm, ông Lê Ngọc Trung cho rằng chất lượng các kiến nghị trong kết luận thanh tra có vai trò quan trọng đối với hiệu quả thu hồi.

Theo đó, các kiến nghị cần cụ thể, rõ đối tượng, rõ trách nhiệm, rõ số tiền hoặc tài sản phải thu hồi và rõ thời hạn thực hiện; đồng thời tăng cường theo dõi, đôn đốc và kiểm tra việc thực hiện.

Theo ông Trung, giữa việc phát hiện sai phạm và việc thu hồi được tài sản có một khoảng thời gian tổ chức thực hiện. Nếu kiến nghị chưa cụ thể, trách nhiệm chưa rõ hoặc thời hạn chưa được xác định, việc thực hiện có thể gặp khó khăn. Vì vậy, nâng chất lượng kết luận thanh tra cũng đồng nghĩa với nâng khả năng chuyển các kiến nghị thành kết quả thực tế.

Ông Trung nhấn mạnh, theo dõi, đôn đốc và kiểm tra không phải công việc tách rời khỏi kết quả thanh tra mà là một phần quan trọng để bảo đảm kiến nghị về thu hồi tài sản được thực hiện đầy đủ, kịp thời và đúng quy định.

Một nội dung khác được Phó Cục trưởng Cục XI đề cập là cơ chế phối hợp giữa cơ quan thanh tra với các cơ quan liên quan. Theo ông, cần tăng cường chia sẻ thông tin giữa cơ quan thanh tra với các cơ quan tài chính, thuế, đất đai, ngân hàng, thi hành án và các cơ quan có liên quan.

Theo ông, mỗi cơ quan có thể nắm giữ những nguồn thông tin khác nhau về tài sản, dòng tiền và quá trình thực hiện. Vì vậy, cơ chế phối hợp cần hướng tới việc chia sẻ thông tin kịp thời, phục vụ trực tiếp cho xác minh và theo dõi, thay vì chỉ dừng ở trao đổi khi phát sinh khó khăn trong quá trình thực hiện.

Cùng với đó, ông Trung đề xuất đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, khai thác dữ liệu phục vụ xác minh và theo dõi tài sản.

Đo hiệu quả bằng kết quả thu hồi

Từ góc độ thực tiễn, ông Lê Ngọc Trung cho rằng hiệu quả hoạt động thanh tra không chỉ được đánh giá bằng số lượng và giá trị sai phạm được phát hiện, mà quan trọng hơn là các kiến nghị xử lý, đặc biệt là kiến nghị thu hồi tài sản, được tổ chức thực hiện đầy đủ, kịp thời và đúng quy định.

Cách đánh giá này đặt yêu cầu đối với toàn bộ quy trình thanh tra. Nếu phát hiện sai phạm nhưng việc xác định tài sản, trách nhiệm và phương án thu hồi chưa đầy đủ, kết quả thanh tra sẽ khó chuyển hóa thành hiệu quả xử lý trên thực tế. Ngược lại, khi những nội dung này được làm rõ và kiến nghị được cụ thể hóa, việc theo dõi, đôn đốc và kiểm tra sẽ có cơ sở rõ ràng hơn.

Từ những vấn đề nêu trên, thu hồi tài sản cần được nhìn nhận như một quá trình liên tục, xác minh tài sản, dòng tiền và hậu quả vi phạm là tiền đề; kiến nghị cụ thể, rõ trách nhiệm là cơ sở tổ chức thực hiện; phối hợp, chia sẻ thông tin và ứng dụng công nghệ là những yếu tố hỗ trợ; còn theo dõi, đôn đốc, kiểm tra là khâu bảo đảm kết quả được thực hiện trên thực tế.

Phó Cục trưởng Cục XI cũng cho rằng, việc thu hẹp khoảng cách giữa phát hiện sai phạm và thu hồi tài sản. Theo đó, cần chú trọng hơn đến việc các kiến nghị xử lý có được thực hiện đầy đủ hay không, tài sản có được thu hồi đúng quy định hay không và trách nhiệm của các bên liên quan có được thực hiện rõ ràng hay không.

Đây là những yêu cầu gắn trực tiếp với hiệu quả thực chất của công tác thanh tra, đồng thời đặt ra nhiệm vụ tiếp tục đổi mới phương pháp, nâng cao chất lượng kết luận và tăng cường trách nhiệm sau thanh tra.