Ông Phạm Thế Sự, Phó Trưởng Ban Tiếp công dân Trung ương chủ trì một buổi tiếp công dân. Ảnh: Lan Anh

Trong bối cảnh đó, công tác tiếp công dân, xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo không chỉ là nhiệm vụ thường xuyên theo quy định của pháp luật, mà ngày càng thể hiện rõ vai trò như một kênh nắm bắt xã hội quan trọng, phục vụ trực tiếp cho công tác nhận xét, đánh giá và dự báo tình hình.

Thực tiễn tiếp công dân – nền tảng quan trọng cho công tác dự báo

Qua tổng hợp tình hình tiếp công dân tại hai Trụ sở Tiếp công dân Trung ương ở Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, ông Phạm Thế Sự, Phó Trưởng Ban Tiếp công dân Trung ương cho biết, công tác tổ chức tiếp, hướng dẫn công dân đã được thực hiện đầy đủ, đúng quy định của pháp luật. Dù có thời điểm công dân đến khiếu kiện với tâm lý bức xúc, tập trung đông người, song nhờ sự chủ động trong tổ chức tiếp dân và tăng cường phối hợp với các lực lượng chức năng, tình hình đã nhanh chóng ổn định, không phát sinh tình huống phức tạp.

Theo ông Phạm Thế Sự, thực tiễn này cho thấy một điểm rất quan trọng, khi công tác tiếp công dân được thực hiện đúng quy trình, đúng thẩm quyền, với thái độ trách nhiệm và cách tiếp cận thuyết phục, thì ngay cả những vụ việc có nguy cơ phức tạp cũng có thể được kiểm soát. Đây chính là cơ sở để công tác nhận xét, đánh giá và dự báo tình hình được đặt trên nền tảng thực tế vững chắc, thay vì cảm tính hay suy diễn.

Đặc biệt, việc phối hợp, vận động công dân trở về địa phương được triển khai tương đối hiệu quả ngay tại Trụ sở đã góp phần giảm áp lực cho Trung ương, đồng thời giữ vững an ninh, trật tự tại các địa bàn trọng điểm. Lực lượng Bộ Công an, Công an thành phố Hà Nội và Công an địa phương đã bám sát địa bàn, chủ động tuyên truyền, vận động, thuyết phục công dân với phương pháp phù hợp, qua đó hạn chế tối đa nguy cơ hình thành các “điểm nóng” về khiếu kiện đông người.

Bên cạnh những kết quả đạt được, thực tiễn công tác tiếp công dân cũng đặt ra không ít vấn đề cần được nhìn nhận thẳng thắn. Trong giai đoạn cao điểm vừa qua, số Tổ công tác của địa phương đến phối hợp tại Trụ sở Tiếp công dân Trung ương chủ yếu là lực lượng Công an; việc cử Tổ công tác có lãnh đạo UBND cấp tỉnh trực tiếp tham gia tiếp, đối thoại, vận động công dân còn hạn chế.

Theo ông Phạm Thế Sự, đây là một trong những yếu tố tác động trực tiếp đến hiệu quả giải quyết vụ việc và chất lượng dự báo: Nếu trách nhiệm của chính quyền địa phương trong giải quyết khiếu nại, tố cáo ngay từ cơ sở chưa được thực hiện đầy đủ, thì nguy cơ tái khiếu, khiếu kiện vượt cấp vẫn sẽ tiếp tục tồn tại. Nhận định này cho thấy, công tác dự báo không thể tách rời việc đánh giá mức độ vào cuộc, trách nhiệm và năng lực xử lý của từng địa phương.

Trong điều kiện đó, sự chủ động của lãnh đạo Ban Tiếp công dân Trung ương trong việc trực tiếp trao đổi, thống nhất phương pháp tuyên truyền, vận động với lãnh đạo các địa phương đã góp phần tháo gỡ nhiều tình huống cụ thể. Đây không chỉ là giải pháp xử lý trước mắt, mà còn cung cấp thêm dữ liệu thực tiễn quan trọng để nhận diện xu hướng, nguy cơ và điểm nghẽn trong công tác tiếp công dân thời gian tới.

Toàn cảnh một buổi tiếp công dân. Ảnh minh họa: Lan Anh

Từ dự báo đến yêu cầu hành động đồng bộ

Theo Phó Trưởng Ban Tiếp công dân Trung ương Phạm Thế Sự, dự báo chỉ thực sự có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành hành động cụ thể, rõ trách nhiệm và khả thi trong tổ chức thực hiện. Từ những nhận xét và dự báo nêu trên, yêu cầu đặt ra đối với công tác tiếp công dân trong giai đoạn hậu Đại hội là phải tiếp tục nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu, nhất là Chủ tịch UBND các cấp, trong việc tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo ngay từ cơ sở.

Việc tăng cường thanh tra trách nhiệm, nâng cao chất lượng giải quyết lần đầu, đẩy mạnh đối thoại trực tiếp với công dân, kịp thời giải quyết dứt điểm các vụ việc đông người, phức tạp là những giải pháp then chốt nhằm hạn chế khiếu kiện vượt cấp. Đồng thời, công tác phối hợp giữa địa phương và Trụ sở Tiếp công dân Trung ương cần được thực hiện thường xuyên, thực chất hơn, không chỉ trong các thời điểm cao điểm mà cả trong công tác thường xuyên.

Cùng với đó, theo ông Phạm Thế Sự, việc cập nhật đầy đủ, kịp thời thông tin, kết quả giải quyết vụ việc vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về tiếp công dân, xử lý đơn thư là điều kiện quan trọng để nâng cao chất lượng dự báo, tiến tới dự báo dựa trên dữ liệu, có chiều sâu và độ chính xác cao hơn.

Sau Đại hội XIV của Đảng, công tác tiếp công dân bước vào giai đoạn mới với yêu cầu cao hơn về tính chủ động, dự báo và điều hành. Thực tiễn công tác tiếp công dân thời gian qua, cùng với những nhận định của ông Phạm Thế Sự, Phó Trưởng Ban Tiếp công dân Trung ương, cho thấy, nhận xét đúng tình hình và dự báo sát thực tế là điều kiện tiên quyết để chủ động phòng ngừa, kiểm soát các nguy cơ phát sinh khiếu kiện đông người, phức tạp.