(Thanh tra) - Chiều 29/10, Trường Cán bộ Thanh tra tổ chức nghiệm thu đề tài khoa học “Nâng cao hiệu quả công tác xử phạt vi phạm hành chính của chính quyền cấp cơ sở” do bà Trần Lan Hương, Trường Cán bộ Thanh tra, làm chủ nhiệm.
Trình bày kết quả nghiên cứu, bà Trần Lan Hương cho biết, xử phạt vi phạm hành chính là công cụ trực tiếp giúp chính quyền cấp cơ sở duy trì kỷ cương, trật tự quản lý nhà nước trên địa bàn. Trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, việc tăng cường phân cấp, phân quyền đòi hỏi chính quyền cấp xã nâng cao năng lực phát hiện, xử lý vi phạm đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục.
Với lợi thế bám sát địa bàn, chính quyền cơ sở có điều kiện phát hiện sớm các vi phạm trong lĩnh vực đất đai, trật tự xây dựng, môi trường, an toàn thực phẩm. Xử lý kịp thời giúp hạn chế hậu quả, ngăn ngừa vi phạm kéo dài và giảm áp lực cho cấp trên.
Theo chủ nhiệm đề tài, hiệu quả xử phạt không chỉ được đánh giá bằng số quyết định ban hành hay số tiền phạt thu được, mà phải thể hiện xuyên suốt quá trình xử lý, từ phát hiện, thu thập chứng cứ, xác định hành vi đến ban hành quyết định, tổ chức thi hành và khắc phục hậu quả.
Một nội dung trọng tâm là đề cao trách nhiệm của người đứng đầu chính quyền cấp xã trong chỉ đạo, kiểm tra, đôn đốc và kiểm soát tính hợp pháp của các quyết định xử phạt.
Theo đó, việc tăng thẩm quyền phải gắn với nâng cao năng lực pháp lý, khắc phục tình trạng né tránh trách nhiệm, đùn đẩy vụ việc hoặc buông lỏng quản lý.
Cùng với xử lý nghiêm các trường hợp cố tình vi phạm, chính quyền cơ sở cần tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật, kết hợp giáo dục, thuyết phục để người dân tự giác chấp hành. Việc xử phạt phải bảo đảm công khai, minh bạch, đúng căn cứ pháp lý, đồng thời chú trọng thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả để khôi phục trật tự quản lý bị xâm phạm.
Từ thực tế công tác xử phạt vi phạm hành chính của chính quyền cấp cơ sở hiện nay, chủ nhiệm đề tài đề xuất cần rà soát, hoàn thiện quy định về lập biên bản, chuyển hồ sơ vụ việc vượt thẩm quyền, tạm giữ, định giá và xử lý tang vật, phương tiện vi phạm.
Đối với quy trình lập biên bản và chuyển hồ sơ, cần hướng dẫn thống nhất thời điểm phát hiện vi phạm, thời hạn thực hiện và trách nhiệm của các chủ thể liên quan.
Đồng thời, nghiên cứu cơ chế xử lý đối với trường hợp quá hạn, hạn chế nguy cơ quyết định xử phạt bị hủy do sai sót về trình tự, thủ tục.
Đề tài cũng kiến nghị điều chỉnh thời hạn tạm giữ tang vật trong những vụ việc cần lấy mẫu kiểm nghiệm, giám định chuyên ngành; hoàn thiện quy định về niêm phong tang vật cồng kềnh, xử lý tài sản thuộc sở hữu chung và lập biên bản tịch thu.
Đây là những nội dung cần được nghiên cứu từ thực tiễn để tạo thuận lợi cho cán bộ cơ sở, đồng thời bảo đảm việc quản lý tang vật, phương tiện đúng quy định.
Một nhóm giải pháp khác tập trung vào hoàn thiện cơ chế cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt, quy trình phong tỏa tài khoản, trích chuyển tiền và phối hợp với ngân hàng, tổ chức tín dụng, Kho bạc Nhà nước. Việc rà soát những quy định mâu thuẫn, chồng chéo giữa các văn bản chuyên ngành cũng được đặt ra nhằm hạn chế cách hiểu khác nhau, bảo đảm tính thống nhất trong áp dụng pháp luật.
Bên cạnh hoàn thiện thể chế, đề tài nhấn mạnh tăng cường kiểm tra, tự kiểm tra và nâng cao chất lượng tập huấn nghiệp vụ. Nội dung bồi dưỡng cần gắn với các tình huống thực tế, tập trung vào kỹ năng lập hồ sơ, xác định hành vi vi phạm, áp dụng chế tài và thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả.
Đề tài cũng đề xuất tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong lập biên bản, quản lý hồ sơ và theo dõi thi hành quyết định xử phạt. Trong đó, việc xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung, thống nhất, kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư sẽ hỗ trợ xác minh thông tin, tra cứu lịch sử vi phạm và theo dõi việc chấp hành quyết định.
Ứng dụng hồ sơ điện tử, chữ ký số và hệ thống cảnh báo thời hạn cũng góp phần hạn chế sai sót kỹ thuật, nâng cao khả năng kiểm soát tiến độ xử lý.
Cùng với đó, cần tăng cường phối hợp giữa các cơ quan chuyên môn, chính quyền địa phương và ngành tư pháp; phát huy vai trò giám sát của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, người dân và doanh nghiệp đối với hoạt động xử phạt vi phạm hành chính.
Tại buổi nghiệm thu, Hội đồng nghiệm thu đánh giá đề tài có ý nghĩa khoa học và thực tiễn, xuất phát từ yêu cầu nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước tại cơ sở.
Nội dung nghiên cứu bám sát thực tiễn thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính, nhận diện được những khó khăn, vướng mắc trong quá trình phát hiện, lập hồ sơ, ban hành quyết định và tổ chức thi hành quyết định xử phạt.
Đề tài đã phân tích tương đối toàn diện các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả xử phạt vi phạm hành chính, đồng thời đề xuất hệ thống giải pháp trên cả phương diện hoàn thiện quy định pháp luật và tổ chức thực hiện. Các kiến nghị tập trung vào những vấn đề thiết thực như xác định thẩm quyền, thời hạn xử lý hồ sơ, quản lý tang vật, phương tiện vi phạm, tổ chức cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt, nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan có liên quan.
Đặc biệt, việc đề xuất ứng dụng công nghệ số, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ cấp cơ sở thể hiện định hướng tiếp cận phù hợp với yêu cầu đổi mới công tác quản lý hiện nay.
Hội đồng ghi nhận sự nghiêm túc trong nghiên cứu, tính hệ thống của các nội dung và khả năng vận dụng kết quả đề tài vào thực tiễn. Các giải pháp được đề xuất có giá trị tham khảo đối với việc nâng cao chất lượng, tính thống nhất và tính khả thi trong thực thi pháp luật về xử lý vi phạm hành chính ở cấp cơ sở.
Trên cơ sở kết quả nghiên cứu và các tiêu chí đánh giá, Hội đồng thống nhất đè tài xếp loại khá.
