(Thanh tra) - Chiều 29/10, tại buổi họp báo cung cấp thông tin về các vấn đề kinh tế - xã hội trên địa bàn TPHCM, Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông (Ban Giao thông) thuộc UBND TPHCM đã cung cấp thông tin về tình hình và các giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc về nguồn cung vật liệu xây dựng tại các công trình, dự án trọng điểm.
Theo Ban Giao thông, trong những tháng cuối năm 2026, tại Ban Giao thông có 20 dự án, công trình trọng điểm cần TP hỗ trợ điều phối nguồn vật liệu, với khối lượng khoảng 1,91 triệu m3 đá xây dựng, 0,55 triệu m3 cát xây dựng, 1,85 triệu m3 cát san lấp và 3,7 triệu m3 đất đắp. So với nhu cầu cùng kỳ của toàn TP do Sở Xây dựng cung cấp, phần của Ban Giao thông chiếm khoảng 28% với đất đắp và 17% với đá xây dựng.
Nhu cầu tập trung lớn nhất ở hai dự án: Vành đai 3 cần khoảng 0,87 triệu m3 đá; cao tốc TPHCM – Mộc Bài cần khoảng 0,38 triệu m3 đá, 1,53 triệu m3 cát san lấp và 2,67 triệu m3 đất đắp. Các dự án Vành đai 2, Vành đai 4, nút giao An Phú và mở rộng đường nối cao tốc TPHCM - Long Thành - Dầu Giây có nhu cầu nhỏ hơn nhiều. Riêng nút giao Mỹ Thủy, nhà thầu đã ký hợp đồng với mỏ, tự đáp ứng khối lượng đá, không phát sinh nhu cầu hỗ trợ.
Ban Giao thông cho biết, nguồn cung không đồng đều giữa các loại vật liệu. Đá xây dựng cơ bản được cân đối. Sau các giải pháp tăng công suất, nguồn đá trên địa bàn đáp ứng nhu cầu các tháng cuối năm; khó khăn còn lại mang tính cục bộ về chủng loại cấp phối đá dăm và giá bán tại một số mỏ. Thiếu hụt rõ nhất là cát: Công suất khai thác mới đáp ứng khoảng 50% nhu cầu cát xây dựng và 38% nhu cầu cát san lấp của TP. Đất đắp đủ về tổng công suất, nhưng nguồn đạt chỉ tiêu kỹ thuật, có cự ly phù hợp với từng công trình còn hạn chế.
Nguyên nhân chủ yếu do nguồn cát tự nhiên trong khu vực có hạn trong khi nhiều dự án lớn cùng tăng tốc thi công hoàn thành trong năm 2026; một số mỏ đang hoàn thiện thủ tục cấp phép, nâng công suất, đất đai; thông tin về mỏ đất đắp, trữ lượng và giá chưa được công bố đầy đủ để chủ đầu tư, nhà thầu chủ động lựa chọn.
Theo Ban Giao thông, từ nay đến cuối năm, nhu cầu đá xây dựng còn lại khoảng 0,9 triệu m3, chủ yếu là cấp phối đá dăm; khoảng 0,35 triệu m3 dự kiến được cung ứng từ các mỏ khu vực Bình Dương cũ, phần còn lại Ban Giao thông đang phối hợp Sở Nông nghiệp và Môi trường, các doanh nghiệp khai thác để bố trí.
Qua làm việc của Sở Nông nghiệp và Môi trường, các doanh nghiệp khai thác đá đã cam kết ưu tiên cung ứng và giảm giá bán cho các dự án trọng điểm, trong đó có Vành đai 3. Đối với cát và đất đắp, nhu cầu cần hỗ trợ đã đăng ký cho quý IV/2026 khoảng 0,42 triệu m3 cát xây dựng, 1,44 triệu m3 cát san lấp và khoảng 3 triệu m3 đất đắp, tập trung chủ yếu dự án cao tốc TPHCM - Mộc Bài.
Ban Giao thông cho biết, về đá cơ bản bảo đảm nếu các nguồn đã cam kết được giao nhận đúng tiến độ. Về đất đắp, hiện Ban Giao thông đang đăng ký tiếp nhận nguồn đất đào từ dự án metro số 2, riêng cát vẫn là điểm nghẽn. Các hạng mục cần theo dõi chặt là đắp nền, móng đường của các dự án đang đẩy nhanh thi công. Trong giai đoạn này, Ban Giao thông đã chủ động rà soát nhu cầu thực cần của từng dự án để đánh giá tiến độ thực hiện, đồng thời với việc điều phối tiến độ, ưu tiên thi công trước các hạng mục ít phụ thuộc cát để không gián đoạn công trường.
Về phía chủ đầu tư, Ban Giao thông hỗ trợ thông tin cho nhà thầu kết nối các chủ mỏ khoáng sản đối với các dự án được điều phối trong kế hoạch. Về pháp lý, nhà thầu thi công chủ động nguồn vật tư theo điều kiện hợp đồng ký kết, tuy nhiên nguồn khoáng sản theo kế hoạch điều phối là nguồn vật liệu hỗ trợ từ TP trong trường hợp nhà thầu thi công khó khăn không chủ động được nguồn vật tư thực hiện triển khai thi công để đáp ứng tiến độ dự án.
Theo Ban Giao thông, trong phạm vi trách nhiệm và thẩm quyền của chủ đầu tư, Ban đang tập trung 4 nhóm giải pháp.
Thứ nhất, xác định đúng, đủ nhu cầu. Ban Giao thông cập nhật nhu cầu theo tiến độ thực tế, báo cáo định kỳ hằng tháng cho Sở Xây dựng, Sở Nông nghiệp và Môi trường. Nhu cầu chi tiết từng tháng năm 2027 và giai đoạn 2028 - 2030 đã được gửi Sở Xây dựng ngày 12/10/2026 để lập kế hoạch điều phối năm.
Thứ hai, kết nối trực tiếp mỏ với nhà thầu. Ban Giao thông thực hiện vai trò đầu mối, nhà thầu đăng ký nhu cầu, Ban Giao thông cân đối theo tiến độ, năng lực từng nhà thầu để làm việc với chủ mỏ; đồng thời đôn đốc nhà thầu ký hợp đồng, tiếp nhận kịp thời khối lượng tại các mỏ đã được TP điều phối hoặc cấp phép theo cơ chế đặc thù, không để nguồn đã bố trí mà không được sử dụng.
Thứ ba, điều chỉnh tổ chức thi công, dùng vật liệu thay thế. Theo Ban Giao thông, có thể mở rộng sử dụng cát nghiền, vật liệu Ban Giao thông đã sử dụng tại cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu và đạt yêu cầu chất lượng; nghiên cứu sử dụng cát biển, cát nhiễm mặn, vật liệu từ nạo vét và đất đào dư cho hạng mục phù hợp khi cơ quan có thẩm quyền xác định nguồn và cho phép; ở khâu thiết kế dự án mới, ưu tiên giải pháp giảm sử dụng cát, đá truyền thống theo chủ trương của TP.
Thứ tư, mở rộng nguồn cung. Cụ thể, với đá, định hướng của TP là khai thác hiệu quả, nâng công suất các mỏ trên địa bàn, nhất là khu vực Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu cũ. Với cát san lấp, Ban Giao thông yêu cầu nhà thầu chủ động nguồn hợp pháp từ các địa phương lân cận và nguồn nhập khẩu theo định hướng tại kế hoạch của UBND TP.
