ThS Phạm Thị Thu Hiền, Phó Hiệu trưởng Trường Cán bộ Thanh tra. Ảnh: TH

Cải cách hành chính đặt ra yêu cầu mới với công tác thanh tra công vụ

Những năm gần đây, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách lớn nhằm thúc đẩy cải cách thủ tục hành chính (TTHC), đơn giản hóa quy trình giải quyết hồ sơ và nâng cao chất lượng dịch vụ công.

Đặc biệt, trong Chương trình tổng thể cải cách hành chính Nhà nước giai đoạn 2021 - 2030, cải cách TTHC và hiện đại hóa nền hành chính được xác định là nhiệm vụ then chốt. Các nghị quyết, chỉ thị của Bộ Chính trị, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đều nhấn mạnh yêu cầu cắt giảm thời gian xử lý, chi phí tuân thủ, điều kiện kinh doanh; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số và cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình.

Tại đề tài khoa học “Nghiên cứu, tổng kết thực tiễn thanh tra thực hiện công vụ của cán bộ, công chức, viên chức trong giải quyết thủ tục hành chính, cung cấp dịch vụ công cho người dân, doanh nghiệp” do ThS Phạm Thị Thu Hiền, Phó Hiệu trưởng Trường Cán bộ Thanh tra làm chủ nhiệm được Hội đồng tư vấn tuyển chọn nhiệm vụ khoa học và công nghệ của Thanh tra Chính phủ lựa chọn triển khai nghiên cứu nhấn mạnh, việc giải quyết TTHC nhanh chóng, thuận lợi không chỉ giúp giảm chi phí cho người dân và doanh nghiệp mà còn tạo dựng niềm tin vào bộ máy hành chính, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Cùng với đó, việc sắp xếp tổ chức bộ máy, xây dựng mô hình chính quyền địa phương hai cấp và tăng cường phân cấp, phân quyền đang đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với hoạt động quản lý nhà nước nói chung và công tác thanh tra nói riêng.

Trong bối cảnh này, thanh tra thực hiện công vụ đối với cán bộ, công chức, viên chức trong giải quyết TTHC và cung cấp dịch vụ công có vai trò đặc biệt quan trọng. Đây là công cụ kiểm soát việc thực thi chính sách, pháp luật; kịp thời phát hiện những bất cập, hạn chế trong tổ chức thực hiện để chấn chỉnh, xử lý và kiến nghị hoàn thiện cơ chế, chính sách.

Hiệu quả sau thanh tra công vụ vẫn còn khoảng trống

Thực tiễn cho thấy, trong giai đoạn 2023 - 2024, Thanh tra Chính phủ và cơ quan thanh tra các cấp đã triển khai nhiều cuộc thanh tra liên quan đến việc thực hiện công vụ trong giải quyết TTHC và cung cấp dịch vụ công.

Qua thanh tra, nhiều tồn tại, hạn chế đã được phát hiện, qua đó góp phần nâng cao kỷ luật, kỷ cương hành chính, chấn chỉnh tác phong thực thi công vụ của cán bộ, công chức, viên chức.

Nhiều kiến nghị thanh tra đã giúp các bộ, ngành, địa phương rà soát, sửa đổi quy trình xử lý hồ sơ, tăng cường trách nhiệm của người đứng đầu và nâng cao chất lượng phục vụ.

Tuy nhiên, theo kết quả tổng hợp ban đầu của đề tài, vẫn còn không ít hạn chế mang tính hệ thống.

Một số bộ, ngành, địa phương còn chậm ban hành hoặc cập nhật văn bản triển khai cải cách hành chính và kiểm soát TTHC. Việc công khai, minh bạch thủ tục ở một số nơi chưa kịp thời, chưa đầy đủ.

Tình trạng hồ sơ giải quyết chậm hạn, quá hạn vẫn xảy ra ở một số lĩnh vực. Tỷ lệ số hóa hồ sơ và khai thác dữ liệu điện tử chưa đạt kỳ vọng; khoảng cách giữa tỷ lệ dịch vụ công trực tuyến sẵn sàng và tỷ lệ phát sinh hồ sơ trực tuyến thực tế còn khá lớn.

Theo bà Phạm Thị Thu Hiền, một trong những bất cập lớn hiện nay là nhiều kinh nghiệm thực tiễn từ các cuộc thanh tra vẫn chưa được hệ thống hóa thành quy trình nghiệp vụ thống nhất.

Mỗi cuộc thanh tra thường được tiến hành độc lập; những mô hình hay, cách làm hiệu quả chưa được tổng hợp đầy đủ để chia sẻ, nhân rộng trong toàn ngành.

Bên cạnh đó, việc đánh giá hiệu quả sau thanh tra công vụ trong giải quyết thủ tục hành chính và cung cấp dịch vụ công vẫn còn là khoảng trống. Nhiều kết luận, kiến nghị thanh tra đã được ban hành nhưng chưa có cơ chế theo dõi, đo lường toàn diện mức độ chuyển biến trong thực tiễn.

Tổng kết thực tiễn để hoàn thiện nghiệp vụ thanh tra

Theo chủ nhiệm đề tài, việc nghiên cứu, tổng kết thực tiễn thanh tra thực hiện công vụ trong giải quyết TTHC và cung cấp dịch vụ công hiện nay có ý nghĩa quan trọng cả về lý luận và thực tiễn.

Trước hết, đề tài sẽ tập trung đánh giá toàn diện thực trạng hoạt động thanh tra trong lĩnh vực này; phân tích những kết quả đạt được, chỉ ra các hạn chế, tồn tại và nguyên nhân.

Đồng thời, nhóm nghiên cứu sẽ làm rõ những yêu cầu mới đặt ra đối với công tác thanh tra trong bối cảnh cải cách hành chính gắn với chuyển đổi số, tinh gọn bộ máy và đổi mới mô hình tổ chức hệ thống cơ quan thanh tra.

Một nội dung quan trọng khác là tổng kết, khái quát hóa kinh nghiệm thực tiễn từ các cuộc thanh tra công vụ của cán bộ, công chức, viên chức trong giải quyết thủ tục hành chính, cung cấp dịch vụ công cho người dân, doanh nghiệp đã triển khai để xây dựng quy trình nghiệp vụ mang tính thống nhất, bài bản và có thể áp dụng rộng rãi trong toàn ngành.

Theo bà Hiền, mục tiêu cuối cùng của đề tài không chỉ dừng lại ở việc tổng kết thực trạng mà còn hướng tới xây dựng các giải pháp thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả thanh tra công vụ.

Trong đó, đáng chú ý là các giải pháp về hoàn thiện thể chế; đổi mới phương pháp thanh tra theo hướng tăng cường ứng dụng công nghệ và dữ liệu số; nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ thanh tra viên; đồng thời hoàn thiện cơ chế giám sát việc thực hiện kết luận, kiến nghị sau thanh tra.

Kết quả nghiên cứu được kỳ vọng sẽ góp phần hình thành cơ sở khoa học và thực tiễn quan trọng để nâng cao chất lượng thanh tra thực hiện công vụ trong giải quyết TTHC và cung cấp dịch vụ công, góp phần xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp, minh bạch, hiệu lực, hiệu quả, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ; đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.