(Thanh tra) - Bằng ảnh hưởng của mình, người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số xã Mường Khương, Lào Cai trở thành “cánh tay nối dài” của cấp ủy, chính quyền, giúp truyền tải chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và là nòng cốt trong hòa giải cơ sở, xây dựng khối đại đoàn kết.
Lào Cai là tỉnh miền núi, biên giới phía Bắc của Tổ quốc, có vị trí chiến lược quan trọng về quốc phòng, an ninh, đối ngoại và phát triển kinh tế - xã hội. Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, tỉnh Lào Cai mới có quy mô diện tích tự nhiên, dân số và địa bàn quản lý lớn, với 34 thành phần dân tộc cùng sinh sống; đồng bào dân tộc thiểu số chiếm khoảng 62% dân số toàn tỉnh.
Đời sống của Nhân dân cơ bản ổn định, khối đại đoàn kết toàn dân tộc tiếp tục được củng cố; đồng bào các dân tộc luôn tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, chấp hành tốt chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước và các cuộc vận động do Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phát động.
Báo cáo tại Hội nghị biểu dương, tôn vinh điển hình tiên tiến, phát huy vai trò người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số năm 2026 do Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Lào Cai tổ chức vào tháng 10/2026 cho thấy, toàn tỉnh có 2.286 người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số.
Đây là lực lượng nòng cốt, có vai trò quan trọng trong công tác tuyên truyền, vận động Nhân dân thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; tham gia giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, hòa giải ở cơ sở, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh và phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương.
Hòa giải mâu thuẫn, thắt chặt tình đoàn kết các dòng họ
Tại Hội nghị, đại biểu Lồ Củi Thàng (dân tộc Bố Y) – Trưởng thôn, người có uy tín thôn Thính Chéng, xã Mường Khương, tỉnh Lào Cai đã trình bày tham luận chủ đề: "Phát huy vai trò của người có uy tín trong hòa giải, giải quyết mâu thuẫn trong cộng đồng; tăng cường đoàn kết giữa các dân tộc, các dòng họ trên địa bàn xã Mường Khương".
Theo ông Lồ Củi Thàng, Mường Khương là xã vùng cao biên giới, nơi sinh sống đan xen của nhiều dân tộc anh em như Kinh, Mông, Nùng, Dao, Tày, Pa Dí, Bố Y...
Sự đa dạng này tạo nên nét văn hóa giàu bản sắc nhưng cũng tiềm ẩn những yếu tố phát sinh mâu thuẫn nếu không được giải quyết kịp thời, thấu đáo như tranh chấp đất đai, ranh giới nương rẫy, nguồn nước; mâu thuẫn gia đình, va chạm giữa các dòng họ do khác biệt về phong tục, tập quán hoặc những vướng mắc trong quá trình thực thi chính sách ở cơ sở.
Trong bối cảnh đó, đội ngũ người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số (già làng, trưởng bản, trưởng dòng họ, chức sắc tôn giáo, cựu chiến binh, nhà giáo, thầy thuốc, cán bộ hưu trí) với sự tín nhiệm cao và am hiểu sâu sắc phong tục, tâm lý đồng bào đã phát huy vai trò đặc biệt.
Xung kích trong công tác hòa giải cơ sở: Bằng tiếng nói trọng lượng và sự khéo léo, những người có uy tín đã trực tiếp nắm bắt tình hình, làm dịu đi những cái đầu nóng, vận dụng linh hoạt quy ước, hương ước thôn bản và pháp luật để giải quyết dứt điểm ngay từ cơ sở.
Đội ngũ này đã tham gia hòa giải trên 500 vụ việc mâu thuẫn, tranh chấp, không để phát sinh "điểm nóng" hay khiếu kiện vượt cấp, góp phần giữ vững trật tự an toàn xã hội trên địa bàn.
"Cánh tay nối dài" trong tuyên truyền, vận động: Truyền tải chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước đến đồng bào bằng ngôn ngữ gần gũi, dễ hiểu; vận động Nhân dân xóa bỏ hủ tục lạc hậu, tệ nạn xã hội và tích cực tham gia phong trào thi đua yêu nước.
Gắn kết các dòng họ: Tận dụng tầm ảnh hưởng của các Trưởng dòng họ lớn, dùng gia phong và lời dạy của tổ tiên để răn đe, giáo dục thế hệ trẻ; giúp kiềm chế các xung đột tiềm ẩn, chấm dứt triệt để nguy cơ hằn thù, xích mích giữa các dòng họ.
Nhìn nhận hạn chế và giải pháp trọng tâm cho thời gian tới
Bên cạnh những kết quả quan trọng đã đạt được, công tác phát huy vai trò người có uy tín tại cơ sở vẫn đối diện với một số khó khăn, vướng mắc.
Một bộ phận người có uy tín tuổi cao, sức khỏe hạn chế; năng lực tiếp cận chính sách mới và kỹ năng hòa giải các vụ việc phức tạp (nhất là tranh chấp đất đai kéo dài nhiều thế hệ) còn chưa đồng đều.
Để tiếp tục phát huy mạnh mẽ vai trò của đội ngũ người có uy tín trong giai đoạn mới, ông Lồ Củi Thàng đề xuất 7 nhóm giải pháp đồng bộ.
Một là, tiếp tục nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền, MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội từ xã đến thôn về vị trí, vai trò của người có uy tín; xác định đây là nhiệm vụ thường xuyên, quan trọng trong công tác dân tộc, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Hai là, thường xuyên rà soát, kiện toàn, bình chọn đội ngũ người có uy tín bảo đảm đúng tiêu chuẩn, thực chất; chú trọng phát hiện, bồi dưỡng thêm những nhân tố mới, trẻ tuổi, có trình độ, nhiệt huyết, am hiểu pháp luật để bổ sung, kế cận, khắc phục tình trạng “già hóa” trong đội ngũ này.
Ba là, tăng cường tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng kiến thức pháp luật, kỹ năng hòa giải, kỹ năng nắm bắt dư luận xã hội, kỹ năng xử lý tình huống cho người có uy tín; cung cấp đầy đủ, kịp thời thông tin về chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, tình hình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương để người có uy tín thực sự là “cầu nối” tin cậy, hiệu quả.
Bốn là, thực hiện đầy đủ, kịp thời các chế độ, chính sách đãi ngộ đối với người có uy tín theo quy định hiện hành; đồng thời tiếp tục có hình thức động viên, khen thưởng kịp thời, phù hợp đối với những cá nhân có thành tích xuất sắc trong công tác hòa giải, vận động quần chúng, xây dựng khối đoàn kết dân tộc, dòng họ.
Năm là, phát huy vai trò của người có uy tín gắn với việc xây dựng, nhân rộng các mô hình tự quản ở cộng đồng như “Dòng họ tự quản về an ninh trật tự”, “Tổ hòa giải ở cơ sở”, “Câu lạc bộ trưởng họ”, ....; lồng ghép phát huy vai trò người có uy tín với các trưởng dòng họ để cùng vận động con cháu trong dòng họ chấp hành tốt chủ trương, chính sách, xóa bỏ định kiến, hiềm khích giữa các dòng họ, các dân tộc.
Sáu là, cấp ủy, chính quyền xã cần chủ động hơn trong việc phối hợp, trao đổi thông tin hai chiều với người có uy tín; định kỳ tổ chức gặp mặt, đối thoại, lắng nghe ý kiến, tâm tư, nguyện vọng, những khó khăn, vướng mắc của người có uy tín trong quá trình thực hiện nhiệm vụ để kịp thời tháo gỡ, hỗ trợ.
Bảy là, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, biểu dương, nhân rộng những gương người có uy tín tiêu biểu, những cách làm hay, sáng tạo, hiệu quả trong công tác hòa giải, xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc trên các phương tiện thông tin đại chúng, hệ thống truyền thanh cơ sở để lan tỏa, nhân rộng trong cộng đồng.
Khối đại đoàn kết toàn dân tộc là cội nguồn sức mạnh bảo vệ biên giới và phát triển quê hương, những người có uy tín như ông Lồ Củi Thàng vẫn đang ngày đêm bền bỉ giữ lửa, bồi đắp niềm tin giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân, góp phần giữ gìn sự bình yên và thắt chặt tình đoàn kết cho mỗi bản làng trên vùng cao Lào Cai.
