(Thanh tra) - Thông qua các chương trình mục tiêu quốc gia, xã Đức Long (tỉnh Cao Bằng) đã triển khai nhiều dự án, kế hoạch hỗ trợ phát triển sản xuất nông nghiệp, tạo thêm sinh kế và nguồn lực cho người dân phát triển kinh tế.
Đây là hướng đi quan trọng nhằm thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững, khai thác hiệu quả tiềm năng và lợi thế của địa phương.
Giai đoạn 2022 đến nay, xã Đức Long đã triển khai 28 dự án, kế hoạch hỗ trợ phát triển sản xuất nông nghiệp từ các nguồn vốn khác nhau. Trong đó, Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững có 22 dự án; Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi có 6 dự án.
Tổng số lượt hộ, đối tượng tham gia là 2.155 lượt, với tổng kinh phí thực hiện hơn 40,1 tỷ đồng. Trong đó, vốn ngân sách nhà nước hơn 21,7 tỷ đồng, vốn đối ứng hơn 18,4 tỷ đồng.
Các dự án tập trung chủ yếu vào lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi, hỗ trợ giống, vật tư sản xuất và xây dựng các mô hình liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm. Thông qua nguồn lực hỗ trợ, người dân có thêm điều kiện đầu tư phát triển sản xuất, mở rộng quy mô chăn nuôi, cải thiện năng suất cây trồng, từng bước hình thành tư duy sản xuất hàng hóa thay cho phương thức canh tác nhỏ lẻ, chủ yếu dựa vào kinh nghiệm trước đây.
Theo báo cáo của UBND xã Đức Long, trong tổng số 28 dự án được rà soát, có 16 dự án đã kết thúc và 12 dự án đang tiếp tục triển khai. Đối với các dự án đã kết thúc, tổng kinh phí giải ngân và quyết toán đạt hơn 3,74 tỷ đồng. Các dự án đang thực hiện có lũy kế giải ngân hơn 17,96 tỷ đồng, tiếp tục được triển khai theo nội dung, quy mô và tiến độ đã được phê duyệt.
Điểm đáng ghi nhận là nhiều mô hình sau khi kết thúc thời gian hỗ trợ vẫn được người dân duy trì sản xuất. Các mô hình trồng lúa, ngô, hỗ trợ phân bón, chăn nuôi lợn nái sinh sản cơ bản tiếp tục được các hộ tham gia thực hiện. Qua quá trình sản xuất, người dân tích lũy thêm kinh nghiệm trong lựa chọn giống, chăm sóc cây trồng, vật nuôi, chủ động hơn trong tổ chức sản xuất và sử dụng nguồn lực của gia đình.
Hiệu quả kinh tế bước đầu được thể hiện qua thu nhập từ các mô hình. Một số mô hình chăn nuôi mang lại mức thu nhập bình quân khoảng 25 triệu đồng/hộ/năm; các mô hình trồng trọt đạt khoảng 10-15 triệu đồng/hộ/năm. Mặc dù mức thu nhập giữa các mô hình còn khác nhau, song nguồn hỗ trợ đã góp phần tạo thêm việc làm, tăng nguồn thu và cải thiện điều kiện sinh hoạt cho các hộ tham gia.
Đáng chú ý, một số mô hình đã tạo động lực để người dân từng bước chuyển đổi cơ cấu sản xuất, lựa chọn cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện đất đai và lao động tại địa phương. Việc đưa các loại cây trồng có giá trị kinh tế cao hơn vào sản xuất, kết hợp phát triển chăn nuôi giúp người dân có thêm lựa chọn trong tổ chức sinh kế, hạn chế sự phụ thuộc vào một phương thức sản xuất truyền thống.
Bên cạnh kết quả từ các dự án đã kết thúc, những mô hình đang triển khai cũng bước đầu cho thấy hiệu quả, nhất là trong việc tăng cường liên kết và hỗ trợ kỹ thuật cho người dân. Trong đó, hoạt động liên kết chăn nuôi trâu sinh sản là một trong những mô hình có chuyển biến tích cực. Đơn vị chủ trì liên kết thường xuyên nắm bắt tình hình tại địa bàn, phối hợp bố trí dẫn tinh viên thực hiện thụ tinh nhân tạo, góp phần nâng cao tỷ lệ sinh sản của đàn trâu.
Kỹ thuật này không chỉ được áp dụng đối với các hộ tham gia dự án mà còn từng bước lan tỏa đến những hộ chăn nuôi trâu, bò khác trên địa bàn. Qua đó, người dân có thêm cơ hội tiếp cận tiến bộ kỹ thuật, cải thiện chất lượng đàn vật nuôi và nâng cao hiệu quả chăn nuôi.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, UBND xã Đức Long cũng nhìn nhận tính bền vững của một số mô hình còn hạn chế. Quy mô sản xuất của các hộ vẫn nhỏ lẻ, phân tán; khả năng tự chủ về vốn và năng lực tổ chức sản xuất chưa đồng đều. Đặc biệt, liên kết giữa người dân với hợp tác xã, doanh nghiệp trong cung ứng đầu vào và tiêu thụ sản phẩm chưa thực sự ổn định. Một số mô hình sau khi kết thúc hỗ trợ không tiếp tục duy trì hoặc chỉ còn hoạt động ở quy mô nhỏ do đầu ra sản phẩm chưa bảo đảm, hiệu quả kinh tế chưa đủ sức khuyến khích người dân tiếp tục đầu tư.
Trên cơ sở đó, xã Đức Long xác định việc triển khai các chương trình hỗ trợ phát triển sản xuất trong thời gian tới cần chú trọng hơn đến hiệu quả lâu dài, tránh đầu tư dàn trải, manh mún. Đối với những dự án đang thực hiện, địa phương tiếp tục rà soát, đánh giá mức độ phù hợp với điều kiện thực tế, đồng thời tăng cường hướng dẫn kỹ thuật, kiểm tra và giám sát quá trình sản xuất. Những nội dung chưa phù hợp cần được nghiên cứu điều chỉnh về quy mô, phương thức hỗ trợ nhằm phát huy tốt hơn nguồn lực đầu tư.
Đặc biệt, việc kết nối giữa người dân, tổ nhóm cộng đồng, hợp tác xã và doanh nghiệp cần được quan tâm ngay từ khâu xây dựng dự án. Khi đầu ra sản phẩm được định hướng rõ ràng, người dân sẽ có thêm cơ sở để yên tâm đầu tư, duy trì sản xuất sau khi kết thúc thời gian hỗ trợ. Cùng với đó, cần ưu tiên những mô hình phù hợp với điều kiện từng địa bàn, có khả năng tạo việc làm, nâng cao thu nhập và nhân rộng trong cộng đồng.
Thực tế triển khai các dự án tại Đức Long cho thấy, hỗ trợ phát triển sản xuất chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi người dân chủ động tham gia, biết vận dụng kiến thức, kỹ thuật vào thực tiễn và từng bước làm chủ sinh kế. Vì vậy, cùng với nguồn vốn đầu tư của Nhà nước, việc nâng cao năng lực sản xuất, củng cố liên kết và bảo đảm đầu ra sản phẩm sẽ là những yếu tố quan trọng giúp các mô hình phát huy hiệu quả lâu dài, góp phần cải thiện đời sống và thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững tại địa phương.
