(Thanh tra) - Sau sắp xếp bộ máy, ngành Thanh tra bước vào giai đoạn hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu lực, hiệu quả. Trong đó, công tác pháp chế đã đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng chính sách, xử lý những vấn đề phức tạp liên quan đến tổ chức và hoạt động ngành.
Bên hành lang Hội nghị tổng kết ngành Thanh tra năm 2025, triển khai nhiệm vụ năm 2026 diễn ra ngày 8/1, ông Trần Đăng Vinh, Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Thanh tra Chính phủ chia sẻ, công tác pháp chế không chỉ dừng lại ở việc soạn thảo văn bản, mà còn trực tiếp tham gia hoạch định chính sách, xử lý những vấn đề lớn, phức tạp, nhạy cảm liên quan đến tổ chức bộ máy, thẩm quyền và mô hình hoạt động của ngành trong giai đoạn mới.
Ông Vinh cho biết, Vụ Pháp chế đã tham gia xây dựng và triển khai các phương án sắp xếp hệ thống cơ quan thanh tra tinh gọn, phù hợp với chủ trương cải cách tổ chức của Nhà nước, tạo cơ sở để Bộ Chính trị, Ban Bí thư ban hành Kết luận số 134-KL/TW.
Khối lượng công việc pháp chế trong năm 2025 được đánh giá là cao chưa từng có, chủ yếu tập trung vào hoàn thiện thể chế phục vụ cho tất cả các lĩnh vực quản lý nhà nước của ngành Thanh tra sau sát nhập.
Nổi bật là việc tham gia xây dựng và trình ban hành các dự án luật nền tảng như Luật Thanh tra, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tham nhũng, cùng các luật sửa đổi, bổ sung liên quan đến tiếp công dân, khiếu nại, tố cáo.
Đồng thời, công tác pháp chế cũng tham gia rà soát, góp ý và hoàn thiện các nghị định của Chính phủ, thông tư, quyết định hướng dẫn thi hành, đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất và khả thi trong thực tiễn vận hành mô hình tổ chức mới của ngành.
Theo ông Vinh, năm 2025 là năm công tác pháp chế thực sự tham gia vào hoạch định chính sách, xử lý những vấn đề lớn, phức tạp, nhạy cảm liên quan đến tổ chức bộ máy, thẩm quyền và mô hình hoạt động của ngành.
“Không chỉ dừng ở việc xây dựng văn bản, công tác pháp chế còn góp phần nhận diện các điểm nghẽn, các bất cập trong cơ chế, từ đó đề xuất các giải pháp pháp lý nhằm tạo thuận lợi cho tổ chức bộ máy mới và cho hoạt động thực tiễn của ngành”, ông Vinh nói.
Ông cho biết thêm, song song với xây dựng pháp luật, công tác tuyên truyền, phổ biến và quán triệt pháp luật cũng được chú trọng.
Nhất là, việc phổ biến kịp thời Luật Thanh tra 2025 và các văn bản hướng dẫn thi hành, tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam, tọa đàm chuyên đề, cùng việc trực tiếp giảng dạy, quán triệt pháp luật tại Trường Cán bộ Thanh tra và các đơn vị bộ, ngành, địa phương, đã tạo ra sự thống nhất nhận thức và áp dụng pháp luật trong toàn ngành.
Ngoài ra, công tác tuyên truyền còn được thực hiện gắn với việc thu thập phản ánh từ thực tiễn, nhằm phát hiện những vướng mắc trong thi hành pháp luật và điều chỉnh chính sách kịp thời.
Theo ông Vinh, từ thực tiễn triển khai nhiệm vụ, bài học quan trọng về công tác pháp chế trong bối cảnh sắp xếp bộ máy, đó là:
Pháp chế chỉ thực sự hiệu quả khi gắn chặt với yêu cầu quản lý thực tiễn. Pháp luật phải đi trước một bước, nhưng đồng thời phải xuất phát từ những “điểm nghẽn” của thực tiễn để tháo gỡ khó khăn cho cơ quan thanh tra, người dân và doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, đơn vị trong ngành là yếu tố quyết định chất lượng chính sách và văn bản pháp luật.
Cùng với đó, đội ngũ công chức pháp chế cần được củng cố về số lượng và nâng cao về năng lực, tư duy chính sách và khả năng xử lý vấn đề liên ngành.
Ông Vinh cho rằng, bước sang năm 2026, ngành Thanh tra đứng trước nhiệm vụ triển khai đồng bộ Luật Thanh tra 2025, các luật sửa đổi, bổ sung liên quan đến tiếp công dân, khiếu nại, tố cáo, phòng, chống tham nhũng và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, thì việc hoàn thiện hệ thống văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành pháp luật cần đảm bảo không để khoảng trống pháp lý, không chồng chéo, mâu thuẫn, đồng thời rà soát, đề xuất sửa đổi hoặc bãi bỏ các quy định không còn phù hợp với mô hình tổ chức mới.
Đồng thời, các giải pháp pháp luật cũng cần gắn kết với việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, tháo gỡ các điểm nghẽn trong thực tiễn.
Công tác theo dõi, đánh giá việc tổ chức thi hành pháp luật tiếp tục được triển khai trọng tâm và trọng điểm. Việc theo dõi tình hình thi hành pháp luật về thanh tra giúp phát hiện kịp thời các khó khăn, vướng mắc nảy sinh trong thực thi.
Đồng thời, việc kết nối thông tin hai chiều giữa Thanh tra Chính phủ và các cơ quan thanh tra ở bộ, ngành, địa phương hỗ trợ tổng hợp dữ liệu thực tiễn phục vụ việc điều chỉnh và hoàn thiện chính sách.
“Theo dõi thi hành pháp luật không chỉ là nhiệm vụ hành chính, mà còn là nguồn dữ liệu quan trọng cho hoạch định và điều chỉnh chính sách pháp luật” Vụ trưởng Vụ Pháp chế nói.
Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật tiếp tục được đổi mới, hướng tới đáp ứng nhu cầu thực tiễn, đối tượng và tình huống cụ thể. Các điểm mới, nội dung cốt lõi của Luật Thanh tra 2025 và các luật sửa đổi được quán triệt để thống nhất nhận thức và cách áp dụng trong toàn ngành.
Việc nâng cao chất lượng thẩm định, góp ý và hướng dẫn nghiệp vụ pháp luật cũng được chú trọng nhằm đảm bảo tính độc lập, khách quan, chuyên sâu, đặc biệt đối với các văn bản tác động trực tiếp đến tổ chức bộ máy và hoạt động thanh tra.
Theo ông Vinh, việc cảnh báo rủi ro pháp lý từ sớm giúp giảm thiểu sai sót và đảm bảo các văn bản pháp luật thực sự khả thi.
Nhìn lại năm 2025, những kết quả đạt được là sự nỗ lực chung của toàn ngành, từ lãnh đạo Thanh tra Chính phủ, các cục, vụ, đơn vị đến đội ngũ công chức pháp chế, trong bối cảnh tổ chức bộ máy vừa sát nhập, vừa tinh gọn.
Vụ trưởng Vụ Pháp chế Trần Đăng Vinh khẳng định, Vụ nghiêm túc tiếp thu các ý kiến chỉ đạo và cam kết tiếp tục nâng cao chất lượng công tác pháp chế, góp phần xây dựng ngành Thanh tra ngày càng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu của giai đoạn phát triển mới.
Đây là thông điệp nhấn mạnh vai trò thiết yếu của công tác pháp chế trong việc định hình mô hình hoạt động, nâng cao hiệu lực, hiệu quả và vị thế ngành Thanh tra sau sát nhập.
