Bí thư Đảng uỷ, Tổng Thanh tra Chính phủ Nguyễn Quốc Đoàn chủ trì hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ (mở rộng), sơ kết công tác xây dựng Đảng quý I, triển khai phương hướng, nhiệm vụ quý II năm 2026 của Đảng bộ Thanh tra Chính phủ. Ảnh: Minh Nguyệt

Lãnh đạo bằng định hướng chiến lược, không làm thay chức năng quản lý

Thanh tra là hoạt động thực thi quyền lực Nhà nước, tác động trực tiếp đến quyền, lợi ích của tổ chức, cá nhân và hiệu lực quản lý của các cơ quan Nhà nước. Chính vì vậy, mọi hoạt động thanh tra đều phải đặt dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp, tuyệt đối và toàn diện của Đảng ủy Thanh tra Chính phủ, bảo đảm đúng định hướng chính trị, đúng pháp luật, khách quan, công khai và minh bạch.

Sau khi được thành lập (ngày 12/2/2025), Đảng bộ Thanh tra Chính phủ đã nhanh chóng kiện toàn tổ chức, xác lập vai trò hạt nhân chính trị trong lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp, tuyệt đối và toàn diện các mặt công tác của ngành Thanh tra. Trên cơ sở quán triệt các nghị quyết, kết luận của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, Đảng ủy Thanh tra Chính phủ đã tập trung lãnh đạo đổi mới hoạt động thanh tra theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, hiệu lực và hiệu quả.

Điểm nổi bật trong phương thức lãnh đạo của Đảng ủy Thanh tra Chính phủ là luôn bảo đảm đúng nguyên tắc Đảng lãnh đạo toàn diện nhưng không làm thay chức năng quản lý, điều hành của chính quyền. Đảng ủy Thanh tra Chính phủ lãnh đạo thông qua nghị quyết, chương trình công tác, kết luận, định hướng những vấn đề lớn; thông qua công tác tổ chức cán bộ, công tác kiểm tra, giám sát và việc quán triệt, tổ chức thực hiện các chủ trương của Đảng trong toàn ngành.

Phương thức lãnh đạo đó vừa giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng, vừa phát huy tính chủ động, sáng tạo và trách nhiệm của các cục, vụ, đơn vị trong việc tổ chức thực hiện các cuộc thanh tra chuyên đề theo đúng chức năng, nhiệm vụ được giao.

Lựa chọn đúng chuyên đề - khâu mở đầu quyết định chất lượng thanh tra

Hiệu quả của một cuộc thanh tra chuyên đề trước hết được quyết định bởi việc lựa chọn đúng nội dung, đúng thời điểm và đúng đối tượng thanh tra.

Những năm gần đây, dưới sự lãnh đạo của Đảng ủy Thanh tra Chính phủ, công tác xây dựng kế hoạch thanh tra đã có nhiều đổi mới theo hướng bám sát yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, yêu cầu kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và những vấn đề nổi lên trong thực tiễn quản lý.

Thay vì dàn trải, các cuộc thanh tra chuyên đề tập trung vào những lĩnh vực có nguy cơ phát sinh vi phạm cao như đầu tư công, quản lý đất đai, tài nguyên, môi trường, tài sản công, các dự án chậm tiến độ, việc quản lý, sử dụng nhà, đất hay những lĩnh vực có tác động lớn đến đời sống kinh tế - xã hội.

Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Nguyễn Văn Cường dự và chủ trì buổi công bố quyết định công bố quyết định thanh tra chuyên đề cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tại tại Thanh Hóa, Lâm Đồng. Ảnh: TH

Việc lựa chọn đúng chuyên đề không chỉ giúp nâng cao hiệu quả phát hiện và xử lý vi phạm, mà còn tạo điều kiện đánh giá toàn diện việc thực hiện chính sách trên phạm vi cả nước, nhận diện những hạn chế mang tính hệ thống, từ đó kiến nghị hoàn thiện cơ chế, chính sách. Đây cũng là bước chuyển từ tư duy thanh tra từng vụ việc sang tư duy quản trị rủi ro, lấy phòng ngừa là chính, xử lý vi phạm là cần thiết và hoàn thiện thể chế là mục tiêu lâu dài.

Có thể khẳng định, sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng ủy trong việc định hướng lựa chọn chuyên đề đã tạo nền tảng để mỗi cuộc thanh tra không chỉ giải quyết những vấn đề trước mắt, mà còn đóng góp vào việc nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước.

Xây dựng đội ngũ cán bộ - nhân tố quyết định chất lượng thanh tra chuyên đề

Đảng ủy Thanh tra Chính phủ luôn xác định công tác cán bộ là "then chốt của then chốt". Trong thời gian qua, công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, luân chuyển, đánh giá cán bộ được quan tâm theo hướng xây dựng đội ngũ cán bộ thanh tra có bản lĩnh chính trị vững vàng, tinh thông nghiệp vụ, am hiểu pháp luật, có tư duy đổi mới và khả năng xử lý những vấn đề phức tạp nảy sinh trong thực tiễn.

Cùng với việc nâng cao năng lực chuyên môn, Đảng ủy đặc biệt chú trọng giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức công vụ và trách nhiệm nêu gương; xây dựng văn hóa liêm chính, khách quan, công tâm trong hoạt động thanh tra. Đây là yếu tố có ý nghĩa quyết định trong việc giữ gìn uy tín của ngành Thanh tra, đồng thời phòng ngừa tiêu cực ngay trong quá trình thực thi nhiệm vụ.

Một đội ngũ cán bộ vừa "hồng" vừa "chuyên", có bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và năng lực chuyên môn sẽ là nền tảng để các cuộc thanh tra chuyên đề bảo đảm chất lượng, khách quan và có sức thuyết phục cao.

Kiểm soát quyền lực ngay trong hoạt động thanh tra

Hoạt động thanh tra là quá trình thực thi quyền lực Nhà nước. Do đó, cùng với việc trao quyền, phải tăng cường kiểm soát quyền lực, bảo đảm mọi hoạt động đều được thực hiện đúng quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước.

Đảng ủy Thanh tra Chính phủ xác định công tác kiểm tra, giám sát là một trong những phương thức lãnh đạo quan trọng nhằm phòng ngừa sai phạm, giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương và nâng cao chất lượng hoạt động thanh tra.

Thông qua chương trình kiểm tra, giám sát hằng năm, tăng cường giám sát trách nhiệm người đứng đầu, phát huy vai trò của các đơn vị thẩm định, giám sát hoạt động đoàn thanh tra và thường xuyên kiểm điểm việc thực hiện các nghị quyết, kết luận của Đảng, nhiều hạn chế đã được phát hiện, chấn chỉnh ngay từ quá trình triển khai các cuộc thanh tra chuyên đề.

Trong tháng 5/2026, Thanh tra Chính phủ đã tổ chức công bố thanh tra chuyên đề cơ sở nhà đất dôi dư sau sắp xếp tại các bộ ngành, địa phương. Ảnh: PV

Đảng ủy cũng đặc biệt quan tâm lãnh đạo việc theo dõi, đôn đốc thực hiện kết luận thanh tra, coi đây là khâu quan trọng để bảo đảm hiệu lực của hoạt động thanh tra. Một kết luận thanh tra chỉ thực sự có giá trị khi các kiến nghị được thực hiện đầy đủ, kịp thời và tạo chuyển biến rõ nét trong quản lý Nhà nước.

Việc tăng cường kiểm soát quyền lực trong chính hoạt động thanh tra không chỉ góp phần phòng ngừa tiêu cực, mà còn củng cố niềm tin của Nhân dân đối với ngành Thanh tra và đối với sự lãnh đạo của Đảng.

Chuyển đổi số - động lực đổi mới phương thức lãnh đạo

Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư diễn ra mạnh mẽ, Đảng ủy Thanh tra Chính phủ xác định chuyển đổi số là một trong những nhiệm vụ đột phá nhằm hiện đại hóa hoạt động thanh tra và nâng cao hiệu quả lãnh đạo, chỉ đạo.

Việc ban hành Nghị quyết số 04-NQ/ĐU về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong Đảng bộ Thanh tra Chính phủ, đã tạo nền tảng chính trị quan trọng để triển khai đồng bộ các giải pháp xây dựng ngành Thanh tra số.

Theo đó, việc xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin giữa các đơn vị, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các nền tảng số đang từng bước làm thay đổi phương thức lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện hoạt động thanh tra.

Khi dữ liệu được số hóa và liên thông, việc lựa chọn chuyên đề thanh tra sẽ dựa trên phân tích rủi ro, đánh giá xu hướng và các chỉ số quản trị thay vì chủ yếu dựa vào báo cáo hành chính. Đồng thời, lãnh đạo các cấp có thể theo dõi tiến độ, chất lượng thực hiện các cuộc thanh tra theo thời gian thực, nâng cao tính minh bạch, khả năng kiểm soát và hiệu quả điều hành.

Đây không chỉ là đổi mới về công nghệ mà còn là bước chuyển quan trọng trong phương thức lãnh đạo của Đảng ủy Thanh tra Chính phủ đối với hoạt động thanh tra, đáp ứng yêu cầu xây dựng nền thanh tra chuyên nghiệp, hiện đại.

Tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, chỉ đạo để đáp ứng yêu cầu phát triển mới

Thực tiễn đang đặt ra những yêu cầu ngày càng cao đối với hoạt động thanh tra chuyên đề. Sự phát triển nhanh của nền kinh tế, quá trình chuyển đổi số quốc gia, yêu cầu hoàn thiện thể chế, kiểm soát quyền lực và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực đòi hỏi công tác lãnh đạo của Đảng ủy Thanh tra Chính phủ phải tiếp tục được đổi mới mạnh mẽ hơn.

Trong thời gian tới, cùng với việc tiếp tục quán triệt và tổ chức thực hiện hiệu quả các chủ trương của Đảng, Đảng ủy Thanh tra Chính phủ cần tiếp tục hoàn thiện phương thức lãnh đạo, chỉ đạo theo hướng khoa học, hiện đại; nâng cao chất lượng công tác cán bộ; tăng cường kiểm tra, giám sát; đẩy mạnh chuyển đổi số và xây dựng hệ thống dữ liệu phục vụ quản trị ngành.

Phát huy vai trò hạt nhân chính trị của Đảng ủy Thanh tra Chính phủ không chỉ nhằm nâng cao chất lượng từng cuộc thanh tra chuyên đề, mà còn góp phần xây dựng ngành Thanh tra ngày càng chuyên nghiệp, liêm chính, hiện đại, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả. Đó cũng là điều kiện quan trọng để thanh tra chuyên đề tiếp tục khẳng định vai trò là công cụ sắc bén trong kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, hoàn thiện thể chế và kiến tạo phát triển, đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.