Tại Hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ Thanh tra Chính phủ (mở rộng), Tổng Thanh tra Chính phủ Nguyễn Quốc Đoàn yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ thanh tra bản lĩnh, liêm chính, chuyên nghiệp, đổi mới tư duy, nâng cao hiệu quả thực chất. Ảnh: M.N

Đạo đức là gốc của người cán bộ thanh tra

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành sự quan tâm đặc biệt đến công tác cán bộ. Tại tác phẩm Hồ Chí Minh Toàn tập, Người nhiều lần nhấn mạnh: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc” và “Muôn việc thành công hoặc thất bại, đều do cán bộ tốt hoặc kém”.

Những lời dạy ấy đến nay vẫn giữ nguyên giá trị, nhất là đối với ngành Thanh tra, lực lượng có nhiệm vụ giữ gìn kỷ cương, phát hiện sơ hở trong quản lý, phòng ngừa và xử lý vi phạm, bảo vệ lợi ích của Nhà nước và quyền, lợi ích hợp pháp của Nhân dân.

Đặc biệt coi trọng phẩm chất đạo đức của người cán bộ, Người căn dặn: “Cũng như sông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn. Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo. Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được Nhân dân”, đây chính là kim chỉ nam cho việc xây dựng đội ngũ cán bộ thanh tra trong giai đoạn hiện nay.

Đối với ngành Thanh tra, đạo đức không chỉ là phẩm chất cá nhân mà còn là điều kiện tiên quyết để thực thi công vụ một cách công tâm, khách quan. Người cán bộ thanh tra thường xuyên tiếp cận những vấn đề phức tạp, nhạy cảm, liên quan đến quyền lực, tài sản công và quyền lợi của tổ chức, cá nhân. Nếu thiếu bản lĩnh và liêm chính, rất dễ bị tác động bởi lợi ích vật chất hay các mối quan hệ cá nhân.

Trong phát biểu kết luận tại Hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ Thanh tra Chính phủ (mở rộng) ngày 7/5 vừa qua, Tổng Thanh tra Chính phủ Nguyễn Quốc Đoàn yêu cầu mỗi cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức Thanh tra Chính phủ phải “chuyển mạnh từ tư duy hành chính, xử lý sự vụ sang tư duy quản lý theo mục tiêu, sản phẩm, tiến độ và hiệu quả thực chất”.

Theo Tổng Thanh tra, đây là yêu cầu quan trọng để xây dựng đội ngũ cán bộ thanh tra bản lĩnh, liêm chính, chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới.

Ông Ngô Bảo Tuấn, Thanh tra viên chính, Phó Trưởng phòng Nghiệp vụ 2, Thanh tra tỉnh Thái Nguyên. Ảnh: T.H

Ông Ngô Bảo Tuấn, Thanh tra viên chính, Phó Trưởng phòng Nghiệp vụ 2, Thanh tra tỉnh Thái Nguyên được đồng nghiệp đánh giá cao bởi sự cẩn trọng, thẳng thắn và tinh thần cầu thị.

Với công tác tham mưu phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và kiểm soát tài sản, thu nhập của tỉnh Thái Nguyên, ông Tuấn cho biết trong quá trình tham gia các đoàn thanh tra, ông luôn kiên định bảo vệ kết luận dựa trên chứng cứ và các quy định của pháp luật, bảo đảm việc nhận định, đánh giá được khách quan và công tâm.

Theo ông Tuấn, giữ vững sự liêm chính trong từng quyết định không chỉ là trách nhiệm cá nhân mà còn là cách thiết thực góp phần giữ gìn uy tín của ngành Thanh tra.

Gần dân, trọng dân, vì dân phục vụ

Một trong những tư tưởng xuyên suốt của Chủ tịch Hồ Chí Minh là “dân là gốc”. Trong tác phẩm Dân vận (1949), Người khẳng định: “Nước ta là nước dân chủ. Bao nhiêu lợi ích đều vì dân. Bao nhiêu quyền hạn đều của dân". Đồng thời, Người căn dặn cán bộ phải “óc nghĩ, mắt trông, tai nghe, chân đi, miệng nói, tay làm” để hiểu dân, gần dân và phục vụ Nhân dân.

Những lời dạy này đặc biệt phù hợp với công tác thanh tra, tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo. Người cán bộ thanh tra không chỉ kiểm tra, phát hiện sai phạm mà còn phải lắng nghe dân, tôn trọng dân, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhân dân, đúng với tinh thần “lấy dân làm gốc” mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn.

Trong bài viết “Ánh sáng Hồ Chí Minh soi đường cho chúng ta đi”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Mọi cải cách phải lấy Nhân dân làm trung tâm, lấy phục vụ Nhân dân tốt hơn làm mục tiêu và lấy sự hài lòng, niềm tin, hạnh phúc của Nhân dân làm thước đo đánh giá”, đây cũng là yêu cầu trực tiếp đối với từng cán bộ thanh tra trong quá trình thực thi nhiệm vụ.

Bà Vũ Thị Huệ, Trưởng phòng 1, Ban Tiếp công dân Trung ương. Ảnh: T.H

Bà Vũ Thị Huệ, Trưởng phòng 1, Ban Tiếp công dân Trung ương đã có nhiều năm gắn bó với công tác tiếp công dân.

Bà Huệ chia sẻ, có những vụ việc kéo dài, người dân bức xúc, nhưng những cán bộ làm công tác tiếp dân vẫn kiên trì giải thích, đối thoại và hướng dẫn hồ sơ một cách tận tình.

“Nhờ sự mềm mỏng nhưng nguyên tắc, nhiều vụ việc được tháo gỡ trên cơ sở thấu tình đạt lý”, bà Huệ nói.

Còn theo ông Nguyễn Thanh Bình, Phó Cục trưởng Cục Thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo lĩnh vực tài chính, ngân hàng (Cục VI), Thanh tra Chính phủ, việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong công tác thanh tra hiện nay không chỉ thể hiện ở yêu cầu khách quan, công tâm mà còn ở tinh thần sâu sát thực tiễn, gần dân, hiểu dân.

Theo ông Bình, lời dạy của Bác về công tác kiểm tra là phải “đi tận nơi, xem tận chỗ”, chống bệnh quan liêu, hình thức, không thể chỉ dựa vào báo cáo hay hồ sơ giấy tờ.

Ông Nguyễn Thanh Bình, Phó Cục trưởng Cục VI, Thanh tra Chính phủ. Ảnh: T.H

Đây là yêu cầu đặc biệt quan trọng đối với hoạt động thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng, nơi nhiều vụ việc có tính chất phức tạp, liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích của người dân, doanh nghiệp.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, ông Bình cho rằng việc triển khai thanh tra trực tuyến, thanh tra từ xa là xu hướng tất yếu nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, song phải được thực hiện trên cơ sở bảo đảm nguyên tắc sát cơ sở, sát thực tiễn.

Công nghệ chỉ là công cụ hỗ trợ, không thể thay thế hoàn toàn việc cán bộ thanh tra trực tiếp xuống địa bàn, lắng nghe phản ánh của người dân, kiểm chứng thực tế và đối thoại với đối tượng thanh tra. Qua đó, vừa phát huy hiệu quả của chuyển đổi số, vừa giữ vững tinh thần “lấy dân làm gốc”, phục vụ Nhân dân tốt hơn theo tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ông Bình nhấn mạnh.

 “Vừa hồng, vừa chuyên” trong kỷ nguyên mới

Bên cạnh đạo đức, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng năng lực chuyên môn. Tại Đại hội Sinh viên Việt Nam lần thứ II năm 1958, Người căn dặn: “Có tài mà không có đức là người vô dụng. Có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó”. Từ tư tưởng đó, yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ “vừa hồng, vừa chuyên” đã trở thành nguyên tắc xuyên suốt trong công tác cán bộ của Đảng ta.

Trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh chuyển đổi số, hoàn thiện thể chế và tăng cường phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực yêu cầu này càng trở nên cấp thiết.

Điều quan trọng hơn là phải chuyển hóa thành “đạo đức công vụ, kỷ luật thực thi, văn hóa liêm chính, tinh thần đổi mới sáng tạo, trách nhiệm phục vụ Nhân dân”. Tinh thần đó chính là định hướng cho công tác xây dựng đội ngũ cán bộ thanh tra hiện đại, chuyên nghiệp.

Những năm gần đây, Thanh tra Chính phủ đã đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng cơ sở dữ liệu và chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ. Việc nâng cao năng lực số giúp cán bộ thanh tra tăng tính chính xác, minh bạch và rút ngắn thời gian xử lý công việc.

Người cán bộ thanh tra trong giai đoạn mới phải vừa giữ được “cái tâm” trong sáng, vừa có “cái tầm” chuyên môn và tư duy đổi mới. Đó là sự kết hợp giữa bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và năng lực thực thi; giữa tinh thần thượng tôn pháp luật và thái độ phục vụ Nhân dân.

Kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ là dịp để tưởng nhớ công lao trời biển của Người, mà còn là lời nhắc nhở mỗi cán bộ thanh tra tự soi lại mình, tiếp tục rèn luyện và hoàn thiện bản thân. Mỗi cuộc thanh tra khách quan, mỗi buổi tiếp dân tận tình, mỗi kết luận công tâm đều là một cách thiết thực để học và làm theo gương Bác.

Khắc ghi lời dạy của Người, đội ngũ cán bộ thanh tra hôm nay đang nỗ lực xây dựng hình ảnh người cán bộ “vừa hồng, vừa chuyên”, trung thành với Đảng, tận tụy với Nhân dân, liêm chính trong công vụ, vững vàng về chuyên môn góp phần xây dựng nền hành chính kỷ cương, minh bạch và kiến tạo phát triển.

Dưới ánh sáng tư tưởng Hồ Chí Minh, với quyết tâm đổi mới và tinh thần trách nhiệm cao, ngành Thanh tra tiếp tục phát huy vai trò quan trọng trong phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân; củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước, đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp xây dựng đất nước Việt Nam hùng cường, phồn vinh, văn minh và hạnh phúc.

Bài 2: Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực