Lý do: Khi lập dự án (D.A) thì làm nhanh, làm gọn, quyết tâm cao. Làm được càng nhiều D.A, thu hồi được càng nhiều đất càng tốt, giá càng rẻ, càng gấp rút làm. Cty A đua với Cty B. Tập đoàn C cố đuổi kịp Cty cổ phần thương mại H về số lượng D.A, về quy mô, hiệu quả sau này của D.A... Có anh, sau khi nuốt trôi nhiều mảnh “đất vàng” khổng lồ ở các quận, đã vươn tay tới huyện Ba Vì, huyện Sóc Sơn (Hà Nội), tỉnh Hưng Yên... Có tập đoàn chạy đến TP Đà Nẵng, Phú Quốc (tỉnh Kiên Giang), TP Nha Trang... Nơi nào cũng khoanh trên bản đồ kiểu “bành trướng”. Dân sự, cổ phần đã mạnh; quân đội, công an, dầu khí, giao thông... cũng tập trung “chạy” D.A “đất vàng”. Vậy là, anh nào cũng có “đất vàng”! Tha hồ giàu có, tha hồ đẩy giá lên...

Dân kêu cứ kêu. Thanh tra lo xem xét, giải quyết đơn thư khiếu tố, tháng nào cũng tăng, năm sau cao hơn năm trước... cứ cặm cụi làm. Một năm, hai năm... nhiều năm sau, nhìn lại: Do bộ máy quan liêu có, tư duy nhiệm kỳ có, tham nhũng có... dẫn đến tỉnh nào, TP nào, đặc biệt Hà Nội và TP Hồ Chí Minh có rất nhiều D.A “đất vàng” bỏ hoang. Có nơi cứ ngỡ chủ D.A bỏ quên... Có nơi không ai dám xem xét, cỏ mọc bời bời, đất đá lổn nhổn... nơi trước đây là “bờ xôi, ruộng mật”. Có nơi, dân xin được tiếp tục trồng rau, trồng lúa, trồng chuối, trồng mía... vì bỏ hoang không dưới 5 năm. Có nơi đã “sang tay” vài ba chủ, đã chia cát cứ thành các khu, các D.A nhỏ để dễ bề cho thuê làm nhà hàng, quán xá, phòng trọ, đại lý, nơi giữ xe ô tô, ga ra lớn có, nhỏ có che kín hai bên đường... và phía sau nó là bạt ngàn hoang hoá, gần 10 năm.

Tìm hiểu kỹ sẽ thấy phần lớn “đất vàng” các D.A khổng lồ ấy là của các “đại gia”, các tổng Cty, tập đoàn “khủng” như Vinaconex, HUD, Đầu tư và Phát triển nhà Hà Nội, Tổng Cty Xây dựng Hà Nội, Cty Cổ phần dân dụng Hà Nội... Riêng 4 quận nội thành Hà Nội họ đã có 32 khu “đất vàng”, số thì bỏ hoang, không bán được, số thì chỉ làm “động tác giả”: Rào che, san ủi, mỗi năm đổ vài xe đất đá “lấy le”, căng vài pa-nô loè loẹt tựa như đang tích cực triển khai... Có khu D.A ở đường Trần Duy Hưng rộng đến hàng trăm ngàn m2, nhưng chỉ để cho thuê làm dịch vụ, chứ “đất vàng”, “đất bạc” nỗi gì! Quận Cầu Giấy có lẽ đang dẫn đầu về các loại “D.A treo” kiểu này. Xung quanh khu đô thị Định Công cũng có mấy D.A “đất vàng”, đang bị dân nhiều nơi đổ về “lấn chiếm”, đêm đêm “xây chui” nhà, mở quán ra cả khu Đầm Bông, Đầm Hồng... Nghe nói khu công viên dự kiến đẹp thứ hai TP Hà Nội này, đang bị “đầu nậu”, “cửu vạn” xâu xé, bán lẻ, rẻ như cho... và dường như không có ai quản lý cả?

Để tăng cường, xiết chặt quản lý đất đai, ngày 31/7/2012 UBND TP Hà Nội đã tạm dừng triển khai 500 đề án, D.A. Và, có thể để trấn an dư luận, họ sẽ tập trung quyết liệt thu hồi những “D.A treo”, những khu “đất vàng” được “đắp chiếu” quá thời hạn một năm...

Một số nơi như tỉnh Quảng Nam, tính đến ngày 15/6/2012 vẫn còn 24 khu tái định cư chưa triển khai, còn nằm trên giấy, chờ...

TP Đà Nẵng có thể coi là triển khai sớm, đồng bộ và quyết liệt nhất. Những khu “đất vàng”, có giá, đắc địa đã tạo nên sức hút đầu tư, hỗ trợ TP tái cơ cấu, mở rộng, tăng trưởng kinh tế nhanh nhất, đưa lại nhiều công ăn việc làm, cơ hội phát triển cho nhiều ngành nghề khác nhau, nâng cao mức sống người dân... Tại đây, Bí thư Thành uỷ đặt lịch tiếp từng hộ dân bị thu hồi đất. Đây là cách học tập Cụ Hồ tiếp dân, gần dân, cụ thể nhất. Cũng là cách nói rõ với người dân việc đưa lại quyền lợi cao nhất cho người dân, khi đất của họ bị thu hồi và trách nhiệm của mỗi người dân đối với sự phát triển của quê hương đất nước.

Việc tự nguyện, thiện nguyện, việc đền đáp của mỗi hộ dân sẽ góp phần đưa lại lợi ích thiết thực cho quê hương, đất nước; góp phần giảm thiểu số đơn thư khiếu tố tồn đọng nay mai. Và dĩ nhiên những khu “đất vàng” sẽ được chăm sóc, sử dụng hợp lý hơn, có ích hơn.

  
Hoàng Trí