Hiện tượng này ở giáo dục thật nặng nề. Có thể coi việc tràn lan cấp phép hệ dân lập, tư thục, hệ đại học, cao đẳng… Có tỉnh hai, ba trường. Nếu trường lớn thì tách thành hai, ba trường con. Nói là làm, dẫn đến có trường không có học sinh. Có trường đào tạo kiểu “chạy sô”. Học cả ngày, học ban đêm, học cả ngày nghỉ. Thầy như người dạy khoán. Thi theo kiểu chép chính tả. Nhiều nơi đậu 100% là lẽ thường. Việc liên kết đào tạo thật nở rộ, chạy theo lợi nhuận nên dù có hợp đồng liên doanh nhưng hiệu quả đào tạo rất đáng chê trách. Từ Bắc chí Nam, liên kết ra cả nước ngoài. Thầy giỏi thì ít, giáo sư thì hiếm hoi, trường lớp lại quá tải, nên thường phải chạy, phải gồng mình… Chất lượng kém là đương nhiên. Sinh viên ra trường nhiều nơi chê, phải đào tạo lại, phải hưởng lương thấp, hoặc không xin được việc. Hệ đào tạo đã thế, hệ phổ thông, mẫu giáo, mầm non… phụ huynh cũng phải chạy “mửa mật” từ nửa đêm vì chỗ học thì ít, con nít thì nhiều. Tương lai đất nước, họ dẫn dắt như thế thì quá tệ! Quản lý như thế thì quá dễ.

Mà đâu chỉ có một ngành! Giao thông thì “gào khóc” đã lâu, lãnh đạo còn bận họp, bận đi nghỉ, tắm táp, chơi gôn. Hợp đồng ký chóng mặt, toàn tiền vay nước ngoài và đổi đất lấy hạ tầng, nhưng ký xong là chuyển nhượng, ký thật thấp để thắng, để có việc làm, nhưng rồi thả nổi chất lượng và thời hạn… Nhiều công trình đắt hơn quốc tế, nhưng chất lượng thì tầm huyện, xã. Có công trình sửa lên, sửa xuống, ngâm dài hơn cả kết luận thanh tra tồn đọng và cuối cùng thì Bộ trưởng mới phải ra tay: Trảm tướng! Giao thông tắc là đúng vì có đường đâu cho xe chạy đúng tốc độ? Có người nói: Ngay giữa Thủ đô, mở 3 con đường thì hai con đường cụt, một đường thắt cổ chai. Không tắc mới lạ.

Y tế, thuốc thang, khám bệnh, chữa bệnh chỗ nào cũng có vấn đề. Ngay cả bệnh viện cao cấp nhất, cũng quá tải. Còn bệnh nhân thì may ra chỉ một số được điều trị chu đáo, không kêu ca gì! Hai mươi năm sau thanh tra bảo hiểm y tế, nay nhìn lại nhiều người trong đoàn khẳng định: Không biết khám ở đâu, chữa ở đâu cho thuận lợi và an toàn đây? Riêng về thuốc và phí dịch vụ thì miễn bàn, ngay cả trong ngành có khi cũng bó tay về chất lượng.

Vậy, ai sẽ chịu trách nhiệm nếu quá tải cứ tồn đọng mãi. Một số bộ trưởng đã thấy hết và quyết tâm giải tỏa, không thể đẩy bóng lên, bóng xuống mãi mà quên mất trách nhiệm quản lý của mình! Các đoàn thanh tra cũng phải thể hiện quyết tâm, ý chí của lãnh đạo: Làm cuộc nào một là đề nghị biểu dương khen thưởng, hai là đề nghị xử lý kỷ luật thật nghiêm minh các đối tượng sai phạm… Đừng để nhờn thuốc, mất thiêng! Đừng để việc quá tải một số bộ, ngành lây sang ngành khác và lây sang cả ngành mình!

Hoàng Trí