(Thanh tra) - Kết luận thanh tra số 64/KL-TTr ngày 04/3/2026 của Thanh tra tỉnh Quảng Ngãi đã phác họa một bức tranh nhiều lớp về dự án Trung tâm đào tạo, nghiên cứu khoa học ứng dụng và chuyển giao công nghệ của Trường Đại học Cần Thơ tại khu vực Măng Đen.
Theo Kết luận thanh tra, đây là dự án có mục tiêu phục vụ đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ, với tổng vốn đầu tư khoảng 50 tỷ đồng, song quá trình triển khai cho thấy nhiều vấn đề cần được rà soát, đặc biệt liên quan đến đất đai, đất rừng và sự phù hợp quy hoạch.
Nhiều tồn tại kéo dài qua các giai đoạn
Theo nội dung kết luận thanh tra, Dự án Trung tâm đào tạo, nghiên cứu khoa học ứng dụng và chuyển giao công nghệ của Trường Đại học Cần Thơ tại Măng Đen ngoài ưu điểm thực hiện các đề tài nghiên cứu và chuyển giao công nghệ về rau, dược liệu, tổ chức nhiều đoàn sinh viên học tập, chú trọng quảng bá du lịch Măng Đen, còn bộc lộ một chuỗi hạn chế kéo dài từ khâu chuẩn bị đầu tư đến triển khai thực hiện.
Điểm đáng chú ý đầu tiên là tiến độ dự án chậm so với quyết định chủ trương đầu tư ban hành từ năm 2017. Dù đã loại trừ khoảng thời gian bị ảnh hưởng bởi dịch COVID-19, việc chậm tiến độ vẫn chưa được xử lý theo đúng quy định pháp luật, đặc biệt là chưa thực hiện thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư theo Điều 41 Luật Đầu tư 2020.
Một nút thắt mang tính “kỹ thuật pháp lý” cũng được chỉ ra: dự án chưa đủ điều kiện để lập hồ sơ điều chỉnh chủ trương đầu tư do chưa hoàn tất thủ tục gia hạn sử dụng đất. Điều này dẫn đến tình trạng “kẹt” giữa hai bước, không thể điều chỉnh chủ trương khi chưa gia hạn đất, nhưng cũng không thể hợp thức hóa tiến độ khi chưa điều chỉnh chủ trương.
Trách nhiệm trong nội dung này được xác định thuộc về cơ quan tham mưu trước đây là Sở Kế hoạch và Đầu tư (nay là Sở Tài chính) và chủ đầu tư là Trường Đại học Cần Thơ.
Không chỉ dừng ở tiến độ, kết luận thanh tra còn chỉ ra các sai sót trong trình tự, thủ tục đất đai và xây dựng.
Cụ thể, việc bàn giao đất trên thực địa được thực hiện từ tháng 3/2018 khi chưa có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (đến tháng 6/2018 mới được cấp), được xác định là chưa đúng quy định về giao đất, cho thuê đất theo Nghị định 43/2014/NĐ-CP. Trách nhiệm thuộc về Sở Tài nguyên và Môi trường giai đoạn 2017-2018.
Ở một diễn biến khác, dự án đã triển khai xây dựng một số hạng mục từ tháng 11/2018 và đưa vào sử dụng từ tháng 7/2020 nhưng chưa được cấp phép xây dựng theo quy định của Luật Xây dựng. Điều đáng nói là đến thời điểm thanh tra, việc xây dựng không phép này vẫn chưa được cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, xử lý.
Ở đây, trách nhiệm được phân định cho nhiều cấp: Sở Xây dựng (giai đoạn có thẩm quyền cấp phép), chính quyền địa phương cấp huyện Kon Plon (nay là xã Măng Đen) trong công tác quản lý trật tự xây dựng, và chủ đầu tư.
Bên cạnh đó, công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng cũng chậm hoàn thành (đến tháng 5/2021), cho thấy một chuỗi vận hành dự án thiếu đồng bộ từ nhiều khâu.
“Lệch pha” với quy hoạch mới: Bài toán lớn nhất
Nếu các sai sót về thủ tục có thể xử lý theo hướng khắc phục, thì vấn đề lớn hơn được đặt ra là sự không còn phù hợp của dự án với quy hoạch mới.
Theo kết luận thanh tra, tại thời điểm phê duyệt chủ trương đầu tư năm 2017, dự án phù hợp với các quy hoạch hiện hành. Tuy nhiên, sau khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 1128/QĐ-TTg ngày 08/10/2024 về quy hoạch chung Khu du lịch Măng Đen đến năm 2045 và các quy hoạch phân khu tiếp theo, khu vực dự án đã được xác định lại chức năng sử dụng đất.
Cụ thể, phần diện tích này được quy hoạch thành đất thương mại - dịch vụ, đất ở đô thị, đất cây xanh công cộng và đất rừng. Trong khi đó, mục tiêu ban đầu của dự án là phục vụ đào tạo, nghiên cứu khoa học.
Sự khác biệt này khiến dự án rơi vào tình trạng “lệch pha” với định hướng phát triển không gian mới. Theo kết luận, việc tiếp tục triển khai dự án theo mục tiêu cũ tại vị trí này là không còn phù hợp với quy hoạch được phê duyệt.
Trách nhiệm trong việc để xảy ra tình trạng này được xác định thuộc về cơ quan quản lý đất đai và chính quyền địa phương trong quá trình rà soát, cập nhật và tổ chức thực hiện quy hoạch.
Trên cơ sở các tồn tại nêu trên, cơ quan thanh tra đã kiến nghị một loạt biện pháp xử lý, trong đó đáng chú ý là hướng tiếp cận không chỉ dừng ở kiểm điểm trách nhiệm mà còn hướng tới tái cấu trúc dự án.
Về xử lý hành chính, các cơ quan liên quan như Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Tài chính và chính quyền địa phương được yêu cầu tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân qua các thời kỳ.
Đối với dự án, một chuỗi giải pháp được đề xuất: gia hạn sử dụng đất theo quy định mới của Luật Đất đai 2024; điều chỉnh quyết định giao đất; đo đạc, kiểm kê tài sản đã đầu tư; thực hiện bồi thường, giải phóng mặt bằng nếu cần thiết; đồng thời rà soát, xác định vị trí mới phù hợp hơn với mục tiêu dự án.
Trên cơ sở đó, chủ đầu tư sẽ lập hồ sơ điều chỉnh chủ trương đầu tư, bao gồm cả việc điều chỉnh địa điểm và tiến độ thực hiện.
Một chi tiết đáng chú ý là phần lớn diện tích dự án hiện nằm trong phạm vi của một dự án khu đô thị đã được tỉnh phê duyệt lựa chọn nhà đầu tư vào đầu năm 2026. Điều này càng làm rõ áp lực phải xử lý dứt điểm “bài toán chồng lấn” giữa các dự án và quy hoạch.
Việc xử lý dự án tại Măng Đen, theo kết luận thanh tra, sẽ không chỉ dừng lại ở việc “khắc phục sai sót” mà còn đòi hỏi một quyết định mang tính lựa chọn: giữ lại, điều chỉnh hay tái bố trí dự án.
Trong bối cảnh Măng Đen đang được định vị là trung tâm du lịch – đô thị sinh thái trong tương lai, mỗi quyết định liên quan đến đất đai và dự án đều có tác động dài hạn.
Giải được bài toán này không chỉ giúp tháo gỡ một dự án cụ thể, mà còn là phép thử đối với năng lực điều hành, phối hợp và thích ứng chính sách của bộ máy quản lý địa phương.
Và rộng hơn, đó cũng là câu hỏi đặt ra cho nhiều địa phương khác: làm thế nào để một dự án không bị “lạc nhịp” khi quy hoạch thay đổi, nhưng vẫn giữ được giá trị ban đầu đã đặt ra.
