>>Kỳ VIII: Giá thực phẩm đang biến dạng
>>Kỳ VII: Gian nan con đường phân phối
>>Kỳ VI: Người tiêu dùng đang bị móc túi?
>>Kỳ V: Khắc phục bất cập trong kiểm dịch thực vật
>>Kỳ IV: Khách hàng vẫn ở vị trí yếu thế
>>Kỳ III: Nhiều địa phương giết mổ không bảo đảm vệ sinh
>>Kỳ II: Tăng cường thẩm định và cấp giấy chứng nhận
>>Kỳ I: Phải giao trách nhiệm cho người đứng đầu địa phương

“Miếng bánh kinh phí” phải được chia đều

Một trong những hoạt động quan trọng góp phần nâng cao hiệu quả trong việc phân phối, tổ chức thị trường trong nước là xúc tiến thương mại (XTTM). Mặc dù vậy, thời gian qua, XTTM trong nước chưa được quan tâm đúng mức.

Ông Đỗ Thắng Hải, Cục trưởng Cục XTTM (Bộ Công thương) cho biết, năm 2011, ngân sách dành cho XTTM là 55 tỷ đồng. Tuy nhiên, chỉ có 30% dành cho hoạt động XTTM nội địa, 10% cho vùng biên giới, hải đảo. 60% còn lại dành cho các hoạt động XTTM nước ngoài. Năm 2012, bước đầu Cục đã được phê duyệt 44 tỷ đồng và đang tiến hành xin tiếp kinh phí cho các tháng cuối năm.

Ông Hải thừa nhận, hoạt động XTTM thị trường trong nước thời gian qua được đầu tư chưa nhiều dẫn tới hiệu quả chưa như mong muốn. Trong 6 tháng đầu năm 2012, ngoài một số hội chợ như: Thương mại Quốc tế Vietnam Expo, Hội chợ Thương mại Festival Huế, Hội chợ Triển lãm các sản phẩm dừa 2012… thì chỉ đơn lẻ có thêm một số phiên chợ hàng Việt tại các địa phương trên cả nước, các địa bàn miền núi, biên giới…

Ông Hoàng Thọ Xuân, nguyên Vụ trưởng Vụ Thị trường trong nước, Bộ Công thương  khẳng định: Từ trước tới nay, XTTM chủ yếu tập trung ngoài nước. Mãi tới hai, ba năm gần đây “chiếc bánh ngân sách” mới giành một phần nhỏ cho thị trường trong nước. Theo ông Xuân, XTTM trong nước chưa bài bản, chưa định hình được chiến lược kịch bản. “Cục XTTM và Vụ Thị trường trong nước đã có những buổi ngồi với nhau để trao đổi về vấn đề này. Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng cũng đã nhấn mạnh phải cân bằng XTTM trong và ngoài nước, miền núi, hải đảo… nhưng cái khó là kinh phí lại do Bộ Tài chính quyết định”.

Ông Xuân cho rằng, từ nay trở đi, vấn đề kinh phí phải được quan tâm đặc biệt. Ngoài ra, cần điều chỉnh lại một số quy định như: Muốn sử dụng vốn phải có điều kiện gì? Chế độ quyết toán, thanh toán như thế nào? chứ như hiện nay vẫn còn nhiều bất cập. “Chẳng hạn, trong tình trạng hiện nay, đáng lẽ chúng ta phải “hà hơi” cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ, giành sự quan tâm cho các doanh nghiệp địa phương thì chúng ta lại làm ngược lại, đó là ưu đãi cho các doanh nghiệp lớn, các hiệp hội vốn đã có tiếng tăm”, ông Xuân nói.

 “Người mua phải biết ai là người bán”

Trao đổi với PV, ông Trần Nguyên Năm cho biết, thời gian qua, hệ thống phân phối, tổ chức thị trường hàng hóa chưa chuyên nghiệp, cồng kềnh, qua nhiều tầng nấc trung gian khiến giá đến tay người tiêu dùng bị đội lên quá cao. Điều đó cho thấy, Bộ vẫn chưa làm “tròn vai”.

Từ đầu năm 2012, Bộ Công thương đã định hướng tương đối rõ ràng về thiết kế hệ thống phân phối theo chiều rộng, gắn hàng hoá thiết yếu với các thị trường trọng điểm, tổ chức hệ thống phân phối khắp cả nước. Đồng thời, đẩy mạnh phát triển theo chiều sâu, đó là phân phối hàng hoá theo nhu cầu địa bàn, phân phối hàng chất lượng trung bình nằm ở đâu, hàng giá rẻ nằm ở đâu… sao cho phù hợp với nhu cầu người tiêu dùng. “Mặc dù vậy, mọi việc mới chỉ nằm ở chính sách, chứ chưa có kinh phí hỗ trợ để thực thi. Cần có thời gian rồi tiến hành từng bước. Ngoài ra, đây luôn là vấn đề khó bởi chúng tôi không đủ nhân lực, thời gian…”, ông Năm nói.

Để giải quyết vấn đề này, ông Đặng Kim Sơn, Viện trưởng Viện Chính sách và Chiến lược phát triển Nông nghiệp Nông thôn (Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn) cho rằng, trong cơ chế thị trường có những cái bản thân thị trường phát triển được nhưng có những cái trong giai đoạn đầu tiên thì vai trò của Nhà nước rất quan trọng. Do vậy, sẽ có rất nhiều việc phải làm. Quan trọng nhất là gắn kết các hiệp hội với nhau. Đáng tiếc, sự gắn kết ít ỏi lại ở khâu kinh doanh cuối cùng để cùng “nâng giá” ở giai đoạn hàng hoá đến tay người tiêu dùng.

“Cần phải làm thế nào để người mua biết được ai là người bán. Người bán biết được ai là người mua thì mới có thể xây dựng được thương hiệu, áp dụng tiêu chuẩn tổ chức công nghệ và đầu tư giá thành hợp lý. Đó mới chính là ý nghĩa của xây dựng thị trường. Những gì từ trước tới nay cho thấy chúng ta chưa hề có chiến lược chứ đừng nói là xây dựng chính sách nhưng chưa có điều kiện thực thi. Nếu chúng ta làm việc không có bài bản, chỉ lo quản lý thị trường, quản lý xuất nhập khẩu, quản lý doanh nghiệp theo từng phần như thế rõ ràng không ổn. Theo tôi, các cơ quan chức năng không sai về chiến thuật mà sai về chiến lược. Chúng ta cần định lại cách làm, quy hoạch lại ngành hàng song song với phát triển chính sách”, ông Sơn nhận định.

Q.Anh